Η είδηση από το Renovatio 21 (1η Ιουνίου 2026) είναι πραγματικά σοκαριστική και αποκαλύπτει μια νέα, φρικτή διάσταση της βιοτεχνολογίας. Η startup Bexorg εξάγει ανθρώπινους εγκεφάλους λίγες ώρες μετά τον θάνατο και τους συνδέει σε μηχανήματα υποστήριξης ζωής (BrainEX). Οι εγκέφαλοι διατηρούνται σε μια «μεταξύ ζωής και θανάτου» κατάσταση, χωρίς συγχρονισμένη ηλεκτρική δραστηριότητα (άρα, υποτίθεται, χωρίς συνείδηση). Στη συνέχεια, χρησιμοποιούνται για τη δοκιμή φαρμάκων (π.χ. για το Αλτσχάιμερ) και την κατανόηση νευρολογικών ασθενειών.
Το άρθρο εγείρει τεράστια βιοηθικά και φιλοσοφικά ερωτήματα:
-
Είναι ηθικό να διατηρείται ένας ανθρώπινος εγκέφαλος «τεχνητά ζωντανός» για πειράματα;
-
Πού είναι το όριο μεταξύ ζωής και θανάτου;
-
Δεν πρόκειται για μια μορφή «νεκρομαντικής εκμετάλλευσης» του ανθρώπινου σώματος;
-
Το γεγονός ότι χορηγείται αναισθητικό (προποφόλη) για να αποτραπεί οποιαδήποτε πιθανότητα συνείδησης, δείχνει ότι υπάρχει υποψία ότι κάτι μπορεί να «αισθάνεται».
Η είδηση συνδέεται με άλλα ανατριχιαστικά projects: δημιουργία «σωμάτων χωρίς κεφάλι» (clones) ως τράπεζες οργάνων, και την γενικότερη τάση της transhumanist ατζέντας να μετατρέψει τον άνθρωπο σε αναλώσιμο υλικό. Η ΤΡΙΚΛΟΠΟΔΙΑ προειδοποιεί: η βιοηθική έχει εκφυλιστεί σε ένα απλό «γραφείο αδειών». Αν δεν υπάρχει ψυχή, αν δεν υπάρχει άνθρωπος ως εικόνα Θεού, τότε όλα επιτρέπονται.
Η νέα Φρανκενστάιν εποχή
Η βιοτεχνολογική εταιρεία Bexorg προχώρησε σε ένα άλμα που μοιάζει βγαλμένο από ταινία τρόμου. Χρησιμοποιεί ειδικά μηχανήματα (BrainEX) για να διατηρεί ζωντανούς ανθρώπινους εγκεφάλους, που έχουν εξαχθεί από πτώματα λίγες ώρες μετά τον θάνατο. Τα όργανα αυτά, χωρίς συγχρονισμένη ηλεκτρική δραστηριότητα, θεωρούνται «νεκρά» από πλευράς συνείδησης. Ωστόσο, διατηρούν τις περισσότερες ζωτικές τους λειτουργίες, χάρη σε ένα τεχνητό σύστημα οξυγόνωσης, νεφρικής λειτουργίας, και παροχής αίματος.
Ο στόχος είναι η δοκιμή φαρμάκων (π.χ. για το Αλτσχάιμερ) και η μελέτη νευρολογικών ασθενειών. Το ζήτημα, όμως, είναι ηθικό, υπαρξιακό, και βαθιά ανησυχητικό.
Η τεχνολογία – Από τα γουρούνια, στον άνθρωπο
Η Bexorg είχε δείξει στο παρελθόν ότι μπορεί να διατηρήσει ζωντανούς εγκεφάλους χοίρων για 36 ώρες. Τώρα, πέρασε στον άνθρωπο. Ο εγκέφαλος τοποθετείται σε μια ειδική συσκευή που αντλεί αίμα, οξυγόνο, και θρεπτικά συστατικά. Για να αποφευχθεί η (υποτιθέμενη) πιθανότητα ανάπτυξης συνείδησης, χορηγείται αναισθητικό (προποφόλη). Η ίδια η ανάγκη για αναισθητικό, όμως, είναι αποκαλυπτική: υποδηλώνει ότι υπάρχει φόβος ότι ο εγκέφαλος μπορεί να «αντιλαμβάνεται» κάτι.
Η βιοηθική αγωνία – Πού είναι το όριο;
Το άρθρο του Renovatio 21 εγείρει ερωτήματα που η σύγχρονη βιοηθική (ήδη εκφυλισμένη σε ένα «γραφείο αδειών») αποφεύγει:
-
Πότε ένας άνθρωπος σταματά να είναι άνθρωπος; Η παραδοσιακή αντίληψη (ελληνική, χριστιανική) τονίζει ότι η ψυχή είναι η μορφή του σώματος. Το σώμα δεν είναι ένα άθροισμα οργάνων. Είναι μια ενότητα. Η απομόνωση και διατήρηση ενός οργάνου (ακόμα και του εγκεφάλου) μετατρέπει τον άνθρωπο σε μια μηχανή.
-
Τι γίνεται με την «ύποπτη» συνείδηση; Η χρήση αναισθητικού είναι μια παραδοχή ότι μπορεί να υπάρχει «κάτι». Η επιστήμη δεν έχει κατανοήσει πλήρως τη συνείδηση. Το να υποθέτεις ότι ένας εγκέφαλος που διατηρείται τεχνητά είναι «νεκρός» είναι μια πράξη πίστης – όχι απόδειξης.
-
Πού οδηγεί αυτό; Η Bexorg είναι μέρος ενός ευρύτερου κινήματος. Αν επιτραπεί η διατήρηση εγκεφάλων για πειράματα, τότε το επόμενο βήμα είναι η δημιουργία «σωμάτων χωρίς κεφάλι» (τράπεζες οργάνων). Και μετά, γιατί όχι, η μαζική παραγωγή ανθρώπινων «υλικών»;
Η απώλεια της ψυχής
Η βιοηθική δεν είναι πια ένας προβληματισμός για την αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Είναι μια γραφειοκρατική διαδικασία για να νομιμοποιηθούν τα πάντα, αρκεί να είναι τεχνικά εφικτά.
Η διάσωση ενός εγκεφάλου, η απομόνωσή του, η διατήρησή του σε μια κατάσταση «ζόμπι», και στη συνέχεια η χρήση του για πειράματα, είναι μια πράξη ύβρεως. Δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ αυτού και της «νεκρομαντικής εκμετάλλευσης» που καταγγέλλουν οι ηθικές παραδόσεις. Το ανθρώπινο σώμα δεν είναι ένα εργαλείο. Είναι ο ναός της ψυχής. Μόλις το μετατρέψουμε σε πρώτη ύλη, χάνουμε κάθε έννοια ανθρωπιάς.
