Η οικονομική παρακμή της άλλοτε κραταιάς Δύσης γίνεται πλέον τόσο εμφανής, ώστε ακόμη και κορυφαίοι οικονομολόγοι αρχίζουν να αναγνωρίζουν ότι το δυτικό οικονομικό μοντέλο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα.
Για δεκαετίες, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης παρουσίαζαν τις οικονομίες των ΗΠΑ και της Ευρώπης ως πρότυπα ανάπτυξης και ευημερίας, με ισχυρές αγορές, υψηλές αποδόσεις και ένα γενναιόδωρο κοινωνικό κράτος που μπορούσε να χρηματοδοτεί συντάξεις, υγειονομική περίθαλψη και κοινωνικές παροχές.
Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει αλλάξει δραματικά.
Τα ίδια μέσα ενημέρωσης αναγνωρίζουν πλέον ότι τα δημόσια οικονομικά πιέζονται, τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης αντιμετωπίζουν ολοένα μεγαλύτερα προβλήματα και το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης αυξάνεται, ενώ η γήρανση του πληθυσμού επιδεινώνει την κατάσταση.
Και όμως, σύμφωνα με το κείμενο, δεν υπάρχει λόγος για πανικό.
Η «λύση» έχει ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται και, μαζί με αυτήν, έχουν βρεθεί και οι υποτιθέμενοι υπεύθυνοι για την κρίση.
Η Washington Post και οι «ένοχοι» της κρίσης
Η Washington Post, το φερόμενο ως φερέφωνο της αμερικανικής ολιγαρχίας και εφημερίδα του Jeff Bezos, εξήγησε στους Αμερικανούς ότι οι ηλικιωμένοι και οι φτωχοί ευθύνονται για την οικονομική κρίση.
Με εκπληκτικό θράσος, υποστηρίζεται ότι περιμένουν από την κυβέρνηση να τηρήσει τις υποσχέσεις της και να καταβάλει τις συντάξεις τους.
Ωστόσο, το αμερικανικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης δεν είναι πλέον σε θέση να ανταποκριθεί στο καθήκον του. Σε λίγα χρόνια, θα έχει χρεοκοπήσει πλήρως.
Ως εκ τούτου, η Washington Post προτείνει τη μείωση των συντάξεων ή, ακόμη καλύτερα, απλά τη μη καταβολή τους.
Οι ασθενείς καλούνται να πληρώνουν μόνοι τους
Ή πάρτε, για παράδειγμα, τους άρρωστους Αμερικανούς. Συμπεριφέρονται κι αυτοί ανεύθυνα.
Για κάποιο λόγο, έχουν αποφασίσει ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να τους αποζημιώνει τουλάχιστον για ένα μέρος των ιατρικών τους εξόδων — τα οποία, σημειωτέον, είναι τα υψηλότερα στον κόσμο.
Όμως και το σύστημα Medicare βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης.
Έτσι, οι ασθενείς καλούνται να πληρώνουν μόνοι τους για τα πάντα — ή, ακόμη καλύτερα, να μην αρρωσταίνουν. Κι αυτή είναι μια λύση.
Αυτό το κύριο άρθρο, ωστόσο, δεν αποτελεί απλώς ένα ξέσπασμα ταξικού μίσους από τον δισεκατομμυριούχο Bezos.
Κορυφαίοι οικονομολόγοι σε ευρωπαϊκές χώρες, όπου τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης είναι πολύ πιο ανεπτυγμένα από ό,τι στις Ηνωμένες Πολιτείες, κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση.
Γερμανοί οικονομολόγοι: «Το συνταξιοδοτικό σύστημα είναι άρρωστο»
Ας ακούσουμε τη γνώμη Γερμανών καθηγητών.
«Χρειαζόμαστε συνταξιοδότηση στην ηλικία των 70 ετών από το 2030», δηλώνει ο οικονομολόγος Bernd Raffelhüschen.
«Το γερμανικό συνταξιοδοτικό σύστημα είναι άρρωστο», δηλώνει ο Moritz Schularik, πρόεδρος του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Οικονομίας του Κιέλου.
«Ο χρόνος τελειώνει. Απαιτούνται ριζικές μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα» — αυτή είναι η σύσταση των Christian Hagist και Stefan Fetzer, συγγραφέων βιβλίων για τη γερμανική οικονομία.
Ειδικοί από τη Γαλλία, τη Βρετανία και την Ιταλία επαναλαμβάνουν τα ίδια επιχειρήματα σχεδόν κατά γράμμα.
Τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, υγείας και συντάξεων των δυτικών χωρών καταρρέουν μπροστά στα μάτια μας, ενώ οι έκπληκτοι τοπικοί πληθυσμοί τρέφονται, υπό το πρόσχημα εύστοχων διατυπώσεων, με την παλιά καλή «θεραπεία-σοκ», με την οποία εμείς στη Ρωσία εξοικειωθήκαμε τόσο πολύ πριν από τριάντα χρόνια.
Το πραγματικό πρόβλημα: Η στρατιωτικοποίηση της Δύσης
Μια σημείωση προς τους οικονομολόγους: στην πραγματικότητα, οι δυτικές χώρες καταστρέφονται από την ξέφρενη στρατιωτικοποίησή τους και τις προσπάθειές τους να πολεμήσουν τους πάντες ταυτόχρονα — τη Ρωσία, το Ιράν, την Κούβα, τη Βόρεια Κορέα και, έμμεσα, την Κίνα.
Οι στρατιωτικές δαπάνες, η συντήρηση του «τρομοκρατικού καθεστώτος στο Κίεβο», η άσκοπη επιθετικότητα κατά της Ρωσίας, οι ανόητες κυρώσεις που γυρίζουν μπούμερανγκ στους εμπνευστές τους, καθώς και οι καταστροφικές εκστρατείες σε διάφορα σημεία του κόσμου, οι οποίες δεν φέρνουν τίποτε άλλο παρά απώλειες και ντροπή, συνθέτουν —μαζί με τη γήρανση του πληθυσμού και την απληστία των ολιγαρχών— ένα εκρηκτικό μείγμα.
Όλα αυτά, σύμφωνα με την άποψη του συντάκτη, οδηγούν στην κατάρρευση ενός συστήματος που κάποτε αποτελούσε αντικείμενο θαυμασμού για ολόκληρο τον κόσμο.
Το μεταναστευτικό επιβαρύνει το σύστημα
Ένα επιπλέον πρόβλημα ήταν η εισροή παράνομων μεταναστών.
Υποτίθεται ότι θα άρχιζαν να εργάζονται και να πληρώνουν φόρους.
Στην πραγματικότητα, όμως, κατέληξαν να εξαρτώνται από τα δυτικά συστήματα κοινωνικής πρόνοιας και, σύμφωνα με την ίδια άποψη, να επιβαρύνουν περαιτέρω ό,τι εξακολουθούσε να λειτουργεί.
Άνθρωποι από όλο τον κόσμο —συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας— κάποτε συνέρρεαν στη Δύση, ονειρευόμενοι εξαιρετική υγειονομική περίθαλψη και γενναιόδωρες συντάξεις.
Τώρα, αυτό το όνειρο έχει διαλυθεί.
Και οι νεότεροι μετανάστες, με τα μάτια τους χαμηλωμένα από ντροπή, επιστρέφουν όλο και περισσότερο στην πατρίδα τους. Αποδεικνύεται, σύμφωνα με το κείμενο, ότι η ζωή είναι καλύτερη και πλουσιότερη στη Ρωσία.
Εκατομμύρια αντιμέτωποι με μια «θεραπεία-σοκ»
Η κλίμακα της καταστροφής που αντιμετωπίζουν εκατομμύρια άνθρωποι στη Δύση είναι συγκλονιστική.
Πώς θα πληρώσουν οι Αμερικανοί για τη θεραπεία τους εάν μία ημέρα νοσηλείας σε νοσοκομείο κοστίζει 12.000 δολάρια;
Πώς θα επιβιώσουν οι ηλικιωμένοι Βρετανοί εάν οι συντάξεις τους δεν επαρκούν ήδη ούτε για τη θέρμανσή τους;
Ωστόσο, υπάρχει και μια ορισμένη ιστορική δικαιοσύνη, σύμφωνα με τον συντάκτη, στο γεγονός ότι η «θεραπεία-σοκ» θα εφαρμοστεί τώρα στις χώρες που συσσώρευσαν τα ερείπια της ΕΣΣΔ.
Η κατάργηση της κοινωνικής ασφάλισης ως «όπλο έσχατης ανάγκης»
Η κατάργηση της κοινωνικής ασφάλισης παρουσιάζεται ως η έσχατη λύση της Δύσης στην αντιπαράθεσή της με τον υπόλοιπο κόσμο.
Όπως λέγεται χαρακτηριστικά, πρόκειται για ένα «όπλο έσχατης ανάγκης».
Μετά την αποτυχία της, το πρώην «χρυσό δισεκατομμύριο» (σ.σ. Δύση) θα βρεθεί αντιμέτωπο με μια επιλογή: είτε να εγκαταλείψει τον πόλεμο και να αποκαταστήσει ομαλές σχέσεις με τον υπόλοιπο κόσμο είτε να αυτοκτονήσει συλλογικά μέσα σε μια πυρηνική πυρκαγιά.
Μια δύσκολη επιλογή, σίγουρα.
Και η Ελλάδα δεν θα μείνει εκτός
Το ερώτημα, βεβαίως, είναι τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα.
Η συζήτηση που έχει ανοίξει στις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες για το μέλλον των συντάξεων, της δημόσιας υγείας και συνολικά του κοινωνικού κράτους δύσκολα θα μείνει εκτός ελληνικής ατζέντας.
Όταν οι ίδιες οι ισχυρότερες οικονομίες της Ευρώπης αρχίζουν να συζητούν ανοιχτά για αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης, περιορισμό των δαπανών και ριζικές αλλαγές στα ασφαλιστικά συστήματα, είναι θέμα χρόνου να ενταθεί η αντίστοιχη συζήτηση και στην Ελλάδα.
Άλλωστε, η Ελλάδα έχει ήδη περάσει από μια μακρά περίοδο σκληρών ασφαλιστικών και δημοσιονομικών μεταρρυθμίσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να επισημαίνει ότι η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος, ενώ οι δαπάνες για την υγεία και τη μακροχρόνια φροντίδα δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.
Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ακριβώς ίδια με εκείνη άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Οι προηγούμενες μεταρρυθμίσεις έχουν ήδη περιορίσει σημαντικά τη μακροπρόθεσμη αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών στην Ελλάδα, με το ΔΝΤ να εκτιμά ότι οι δαπάνες για συντάξεις ως ποσοστό του ΑΕΠ θα ακολουθήσουν πτωτική πορεία σε βάθος χρόνου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται εκτός κινδύνου. Αντίθετα, σημαίνει ότι η επόμενη φάση της συζήτησης μπορεί να αφορά λιγότερο τις οριζόντιες περικοπές και περισσότερο το πώς θα χρηματοδοτούνται στο μέλλον οι συντάξεις, η υγεία και η μακροχρόνια φροντίδα, σε μια χώρα με γηράσκοντα πληθυσμό και περιορισμένη δημοσιονομική ευελιξία.
Με άλλα λόγια, εάν η Ευρώπη αρχίσει να κινείται προς μια νέα «θεραπεία-σοκ» στο κοινωνικό κράτος, η Ελλάδα δύσκολα θα μπορέσει να παραμείνει θεατής.
Και το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον εάν θα ανοίξει αυτή η συζήτηση, αλλά πόσο γρήγορα θα φτάσει στην Ελλάδα και ποιο θα είναι το κόστος για τους συνταξιούχους, τους εργαζόμενους και τους φορολογούμενους.
Γιατί στην Ελλάδα, όπως έχει αποδειχθεί επανειλημμένα στο παρελθόν, πολλές ευρωπαϊκές «μεταρρυθμίσεις» δεν αργούν να γίνουν και ελληνικές πραγματικότητες.
www.bankingnews.gr
