Η ένταση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο ανησυχητικά σενάρια για τη Μέση Ανατολή: ένα ενδεχόμενο στρατιωτικό πλήγμα των ΗΠΑ στην υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση Pickaxe Mountain, με τις συζητήσεις να φτάνουν ακόμη και στη φημολογία περί χρήσης πυρηνικού όπλου.
Το συγκεκριμένο σενάριο απέκτησε νέα διάσταση μετά τις δημόσιες απειλές του Αμερικανού προέδρου Donald Trump ότι η Ουάσιγκτον ενδέχεται να χρειαστεί να πλήξει την εγκατάσταση, η οποία βρίσκεται βαθιά θαμμένη μέσα σε ορεινό όγκο και θεωρείται ένα από τα πλέον προστατευμένα σημεία που συνδέονται με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Παράλληλα, δημοσιεύματα και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναζωπύρωσαν τη φημολογία για το ενδεχόμενο πυρηνικής επίθεσης.
Ιδιαίτερη δημοσιότητα έλαβε ο ισχυρισμός του Αμερικανού σχολιαστή Tucker Carlson ότι η κυβέρνηση Trump θα μπορούσε να εξετάζει ένα τέτοιο ενδεχόμενο, υπό την πίεση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει δημόσια επιβεβαίωση από Αμερικανούς ή Ισραηλινούς αξιωματούχους ότι έχει ληφθεί απόφαση για χρήση πυρηνικού όπλου.
Αντιθέτως, ο ίδιος ο Trump είχε δηλώσει στις 16 Οκτωβρίου ότι δεν υπάρχει λόγος να χρησιμοποιηθούν πυρηνικά όπλα εναντίον του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι οι συμβατικές στρατιωτικές επιλογές επαρκούν.
Η διάκριση είναι κρίσιμη: άλλο η απειλή για συμβατικό βομβαρδισμό μιας υπόγειας εγκατάστασης και άλλο η χρήση πυρηνικού όπλου, με τις συνέπειες της δεύτερης επιλογής να είναι εντελώς διαφορετικής κλίμακας.
Το συμβατικό πλήγμα και το ενδεχόμενο αποτυχίας
Το μεγάλο πρόβλημα για τον αμερικανικό στρατό είναι ότι η καταστροφή μιας εγκατάστασης τόσο βαθιά μέσα σε συμπαγή βράχο δεν αποτελεί απλή υπόθεση.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ισχυρά συμβατικά όπλα διάτρησης υπόγειων εγκαταστάσεων, όπως οι βόμβες GBU-57, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για να πλήττουν οχυρωμένους στόχους κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε ένα συγκρότημα με τα χαρακτηριστικά του Pickaxe Mountain δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.
Στο τραπέζι των στρατιωτικών επιλογών θα μπορούσαν να βρεθούν και επιθέσεις κατά των εισόδων των σηράγγων, των υποστηρικτικών υποδομών και των εγκαταστάσεων που επιτρέπουν την πρόσβαση στο υπόγειο συγκρότημα.
Μια τέτοια επιχείρηση δεν θα σήμαινε απαραίτητα ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να καταστρέψουν κάθε εγκατάσταση στο εσωτερικό του βουνού.
Θα μπορούσε, όμως, να δυσχεράνει σημαντικά τη λειτουργία του και να περιορίσει την πρόσβαση σε αυτό.
Αυτή ακριβώς η δυσκολία είναι που τροφοδοτεί τη δημόσια συζήτηση για το εάν η Ουάσιγκτον διαθέτει πράγματι ένα συμβατικό όπλο ικανό να εξουδετερώσει οριστικά τον συγκεκριμένο στόχο.
Robert Pape: Ο εφιάλτης της ραδιενεργού διασποράς
Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκεται και η επιστημονική διάσταση ενός τέτοιου σεναρίου.
Ο καθηγητής του University of Chicago, Robert Pape, έχει αναφερθεί στους πιθανούς κινδύνους που θα μπορούσε να προκαλέσει μια πυρηνική έκρηξη σε μια βαθιά υπόγεια εγκατάσταση στο Ιράν.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν θα ήταν μόνο η καταστροφή του στόχου, αλλά και το τι θα μπορούσε να συμβεί εάν μια πυρηνική έκρηξη προκαλούσε διασπορά ραδιενεργού υλικού στην ατμόσφαιρα.
Σε ένα τέτοιο υποθετικό σενάριο, η ραδιενεργός μόλυνση δεν θα περιοριζόταν κατ’ ανάγκη στην περιοχή της έκρηξης.
Η κατεύθυνση και η έκταση της διασποράς θα εξαρτώνταν από την ισχύ της έκρηξης, το βάθος και τα χαρακτηριστικά της εγκατάστασης, το κατά πόσο θα συγκρατούνταν τα ραδιενεργά υλικά στο υπέδαφος, αλλά και τις καιρικές συνθήκες.
Οι άνεμοι θα αποτελούσαν καθοριστικό παράγοντα. Ανάλογα με την κατεύθυνσή τους, ένα ραδιενεργό νέφος θα μπορούσε να κινηθεί προς περιοχές του Περσικού Κόλπου, το Αφγανιστάν και το Πακιστάν, ενώ υπό συγκεκριμένες μετεωρολογικές συνθήκες δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί η επίδραση σε περιοχές της Ινδίας.
Πρόκειται για υποθετικές προβολές και όχι για πρόβλεψη ότι μια τέτοια διασπορά θα συμβεί.
Η πραγματική έκταση των επιπτώσεων θα απαιτούσε εξειδικευμένη μοντελοποίηση, με συγκεκριμένα δεδομένα για το είδος της έκρηξης, το περιβάλλον της εγκατάστασης και την ατμοσφαιρική κυκλοφορία.
Περσικός Κόλπος: Μια κρίση που θα ξεπερνούσε τα σύνορα του Ιράν
Οι συνέπειες ενός πυρηνικού πλήγματος δεν θα αφορούσαν αποκλειστικά το Ιράν.
Η γεωγραφική θέση της χώρας, σε συνδυασμό με την εγγύτητά της σε κρίσιμες ενεργειακές και εμπορικές διαδρομές, θα μετέτρεπε ένα τέτοιο γεγονός σε περιφερειακή κρίση.
Οι χώρες του Περσικού Κόλπου θα βρίσκονταν αντιμέτωπες με σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια των πληθυσμών τους, την προστασία των υποδομών και τη λειτουργία των ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Παράλληλα, το ενδεχόμενο ραδιενεργού διασποράς θα μπορούσε να προκαλέσει αναστάτωση στις αερομεταφορές, στη ναυσιπλοΐα και στις εμπορικές δραστηριότητες, ανάλογα με την έκταση και την κατεύθυνση της μόλυνσης.
Το Αφγανιστάν, το Πακιστάν και ενδεχομένως περιοχές της Ινδίας θα μπορούσαν επίσης να βρεθούν στο επίκεντρο των ανησυχιών, εφόσον οι ατμοσφαιρικές συνθήκες ευνοούσαν τη μεταφορά ραδιενεργών σωματιδίων προς αυτές τις κατευθύνσεις.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η κρίση θα αποκτούσε διεθνή διάσταση, με τις κυβερνήσεις να καλούνται να διαχειριστούν όχι μόνο τις άμεσες συνέπειες μιας στρατιωτικής επιχείρησης, αλλά και τις πιθανές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και στο περιβάλλον.
Το πραγματικό δίλημμα της Ουάσιγκτον
Η κυβέρνηση Trump βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο στρατηγικό δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, θέλει να αποτρέψει την Τεχεράνη από το να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και να εξουδετερώσει τις εγκαταστάσεις που θεωρεί κρίσιμες για το ιρανικό πρόγραμμα.
Από την άλλη, ένα πλήγμα στο Pickaxe Mountain ενδέχεται να μην επιτύχει την πλήρη καταστροφή του στόχου, ενώ θα μπορούσε να προκαλέσει νέα κλιμάκωση.
Η χρήση πυρηνικού όπλου θα αποτελούσε μια εντελώς διαφορετική και εξαιρετικά επικίνδυνη εξέλιξη, με τεράστιο πολιτικό, στρατιωτικό, περιβαλλοντικό και ανθρωπιστικό κόστος.
Προς το παρόν, η δημόσια συζήτηση για ένα τέτοιο ενδεχόμενο στηρίζεται κυρίως σε ισχυρισμούς και ανεπιβεβαίωτες εκτιμήσεις, ενώ ο Trump έχει δηλώσει ότι δεν προτίθεται να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα.
Το γεγονός, ωστόσο, ότι ο Αμερικανός πρόεδρος επαναφέρει συστηματικά την απειλή για πλήγμα στο Pickaxe Mountain, σε συνδυασμό με τη δυσκολία εξουδετέρωσης της εγκατάστασης, διατηρεί την περιοχή σε κατάσταση υψηλής γεωπολιτικής έντασης.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν οι ΗΠΑ θα αποφασίσουν να χτυπήσουν το υπόγειο συγκρότημα.
Είναι και το εάν ένα τέτοιο πλήγμα θα καταφέρει να πετύχει τον στρατιωτικό του στόχο χωρίς να ανοίξει έναν νέο κύκλο σύγκρουσης, οι συνέπειες του οποίου θα μπορούσαν να ξεπεράσουν κατά πολύ τα σύνορα του Ιράν.
www.bankingnews.gr
