Από τα τέλη του 14ου αιώνα η Ανατολική Ρωμυλία ή Ρουμυλία ήταν επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το έτος 1878, με την Συνθήκη του Βερολίνου, η περιοχή μετατράπηκε σε μια αυτόνομη περιοχή ή βιλαέτι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που δημιουργήθηκε. Το 1885, εθνικιστές Βούλγαροι της Ανατολικής Ρωμυλίας οργάνωσαν πραξικόπημα εναντίον της οθωμανικής κυριαρχίας και κήρυξαν την ένωση της επαρχίας της Ανατολικής Ρωμυλίας με το Πριγκιπάτο της Βουλγαρίας: Που ακόμη βρίσκονταν πολιτικά και στρατιωτικά υπό την Οθωμανική Αυτοκρατορία, μέχρι το έτος 1908, όταν η Βουλγαρία κήρυξε την ανεξαρτησία της.
Γεωγραφικώς και σε γενικές γραμμές, η περιοχή της Ανατολικής Ρωμυλίας αντιστοιχούσε στη σημερινή νότια Βουλγαρία και περιλάμβανε εδάφη μεταξύ των ορεινών όγκων Αίμου, Ροδόπης και Στράντζα. Ήταν γνωστή και ως «Βόρεια Θράκη». Η ονομασία «Ανατολική Ρωμυλία» δόθηκε στην επαρχία μετά από επιμονή των αντιπροσώπων της Μεγάλης Βρετανίας στο Συνέδριο του Βερολίνου, ως ιστορική απόρροια των περιοχών που ανήκαν στην Αυτοκρατορία της Ρωμανίας-Βυζαντίου.
Με βάση το Συνέδριο του Βερολίνου, υπήρξε επίσημη διάκριση μεταξύ του Πριγκιπάτου της Βουλγαρίας και της Ανατολικής Ρωμυλίας. Ο Οργανικός Νόμος προέβλεπε ως επικεφαλής της επαρχίας της Ρωμυλίας έναν Χριστιανό «Γενικό Κυβερνήτη» που διοριζόταν από την Υψηλή Πύλη. Πρώτος Γενικός Κυβερνήτης ήταν ο Βούλγαρος ηγεμόνας Αλέξανδρος Μπογκόριντι (1879-1884), πρόσωπο που ήταν αποδεκτό τόσο από τους Βουλγάρους όσο και από τους Έλληνες της επαρχίας.
Σύμφωνα με την απογραφή του 1884, η Ανατολική Ρωμυλία έχει συνολικό πληθυσμό περίπου 975 χιλ. κατοίκους, ανάμεσα στους οποίους υπάρχουν Βούλγαροι (70 %), Τούρκοι (20 %) και περίπου 53.000 Έλληνες (5,4 %). Στην απογραφή του 2001, στην αντίστοιχη ιστορική περιοχή υπήρχαν μόνον 1.398 Έλληνες. Οι Έλληνες κάτοικοι της Ανατολικής Ρωμυλίας ήταν συγκεντρωμένοι κυρίως στα παράλια. Οι περιοχές της Βάρνας και Καβάρνας ήταν ως επί το πλείστον Ελληνικές.
Η Ανατολική Ρωμυλία είναι περιοχή της Βόρειας (αρχαίας) Θράκης και όχι η Βόρεια Θράκη. Στην ευρύτερη περιοχή της αρχαίας Θράκης ζούσαν πάνω από 300 χιλ. Έλληνες πριν το 1900. Την περίοδο 1878-1885, που η Ανατολική Ρωμυλία ήταν αυτόνομη επαρχία, η υπόλοιπη Βόρεια (αρχαία) Θράκη ήταν μοιρασμένη στην Βουλγαρία και την Τουρκία. Σημαντικές εστίες του Ελληνισμού στην Βόρεια (αρχαία) Θράκη ήταν η περιοχή της Φιλιππούπολης, το Ορτάκιοϊ, το Χάσκιοϊ, τα χωριά της Επαρχίας Καβακλή, τα παράλια της Μαύρης Θάλασσας από την Αγαθούπολη έως και τον Άσπρο, κλπ.
Το 1886, οι στόλοι των ευρωπαϊκών Δυνάμεων απέκλεισαν τα λιμάνια της Ελλάδας, η οποία είχε ήδη κηρύξει επιστράτευση, για την κρίση που προκάλεσε η Βουλγαρία προσαρτώντας την Ανατολική Ρωμυλία. Στο ξεκίνημα του 20ου αιώνα και στα πλαίσια της δημιουργίας του «καθαρού» βουλγαρικού κράτους-έθνους, έγιναν συστηματικοί διωγμοί τόσο κατά των Ελλήνων όσο και κατά της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Για παράδειγμα, με νόμο καταργήθηκαν τα ελληνικά σχολεία και σε αυτά εγκαταστάθηκαν Βούλγαροι δάσκαλοι.
Επίσης, στην Ελληνική Μητροπολιτική Έδρα της Φιλιππούπολης και στις υπόλοιπες Μητροπόλεις εγκαταστάθηκαν Βούλγαροι μητροπολίτες. Κλπ.
Το 1906, μετά από στημένα ανθελληνικά δημοσιεύματα και εθνοτικές προβοκάτσιες, κυρίως των βουλγαρικών εφημερίδων, έλαβαν χώρα μεγάλα συλλαλητήρια, πορείες και πρωτοφανείς ταραχές, κατά τις οποίες βουλγαρικός όχλος κατέστρεψε σπίτια, εκκλησίες και σχολεία των Ελλήνων σε όλες τις πόλεις της Ανατολικής Ρωμυλίας. Μετά από αυτά τα πρωτόγνωρα εθνικιστικά γεγονότα, 37.000 Έλληνες της περιοχής πέρασαν στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκαν κυρίως σε περιοχές της Θεσσαλίας, ενώ και αρκετοί άλλοι συνέχισαν την παραμονή τους στη Βουλγαρία.
Για να μπορέσουμε να καταλάβουμε περεταίρω και να δούμε αρκετά καλύτερα την ευρύτερη εικόνα των όσων ανέφερα ανωτέρω, πρέπει να πιάσουμε τα πράγματα από την γεωγραφική αρχή: Την αρχαία Θράκη. Η αρχαία Θράκη, ως γεωγραφική περιοχή των Βαλκανίων, συμπεριελάμβανε την σημερινή Βουλγαρία, την ευρωπαϊκή Τουρκία, τη βορειοανατολική Ελλάδα και τμήματα της ανατολικής και νοτιοανατολικής πρώην Γιουγκοσλαβίας. Βρέχονταν από τη Μαύρη Θάλασσα, το Αιγαίο και την Προποντίδα. Στα όριά της ζούσαν θρακικές φυλές, όπως, Τράλλεις, Σίθωνες, Δόλογκες, Σάτρες, Δάκες, Βησσοί, Μοισοί, Κάρποι, κλπ.
Η αρχαία Θράκη και οι αρχαίοι Θράκες εμφανίζονται στην Ιλιάδα του Ομήρου. Ο ιθαγενής πληθυσμός της αρχαίας Θράκης ήταν μια ινδοευρωπαϊκή φυλή που καλούνταν γενικώς Θράκες. Κατά την Αρχαϊκή, κλασική και ελληνιστική περίοδο, τα Άβδηρα της αρχαίας Θράκης υπήρξαν μεγάλο ιωνικό κέντρο καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων και ήταν η πατρίδα των φιλοσόφων Δημοκρίτου και Λευκίππου και του σοφιστή Πρωταγόρα.
Οι πρώτες ελληνικές αποικίες στη Θράκη ιδρύθηκαν τον 6ο αιώνα π.Χ. Κατά τον Δεύτερο Ελληνικό Αποικισμό, τα έως τότε παράλια των αρχαίων Θρακών του Ευξείνου Πόντου αρχίζουν να κατοικούνται από Πελοποννήσιους, Μεγαρείς, Αθηναίους, Ίωνες, κλπ. Τον 4ο π.Χ. αιώνα, η Θράκη κατακτήθηκε από τον Φίλιππο Β’ της Μακεδονίας. Το 46 μ.Χ., η Θράκη έγινε ρωμαϊκή επαρχεία (provincia Thracia).
Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, μέσα στα γεωγραφικά όρια της αρχαίας Θράκης υπήρχαν δυο ξεχωριστές ρωμαϊκές επαρχίες: Η Θράκη (Thracia) και η Κάτω Μοισία (Moesia Inferior). Κατά την περίοδο της Ρωμανίας-Βυζαντίου, η Θράκη αναβαθμίζεται θεαματικά. Η νέα ρωμαίικη πρωτεύουσα, η Κωνσταντινούπολη, βρίσκεται και δεσπόζει στην περιοχή της Θράκης. Επίσης και για παράδειγμα, η Δυναστεία των Κομνηνών ήταν μία ισχυρή οικογένεια ευγενών από την Κόμνη της Θράκης, που κυβέρνησε την Ρωμανία-Βυζάντιο από το 1081 έως το 1185.
Η κατάκτηση της Θράκης από τους Οθωμανούς Τούρκους πραγματοποιήθηκε νωρίτερα χρονικά από την Άλωση της Πόλης (1453). Κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, η συμμετοχή των Θρακών μαχητών υπήρξε πολύτιμη στους αγώνες για την απελευθέρωση του γένους. Με τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913), η Δυτική Θράκη προσαρτήθηκε στη Βουλγαρία, ενώ η Ανατολική Θράκη, συμπεριλαμβανομένης και της Αδριανούπολης, παρέμεινε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Το Νοέμβριο του 1919, η Συνθήκη του Νεϊγύ (Γαλλία), που έχει χαρακτηρισθεί ως η δεύτερη εθνική καταστροφή για την Βουλγαρία, απέδωσε το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Θράκης στην Ελλάδα. Τον Αύγουστο του 1920, η Συνθήκη των Σεβρών (Γαλλία) απέδωσε στην Ελλάδα την Ανατολική Θράκη ως τις αρχαίες Μέτραι ή την σημερινή πόλη Τσατάλτζα, που βρίσκεται γεωγραφικά ανάμεσα στον Μαρμαρά και την Μαύρη Θάλασσα, στην επαρχία της Κωνσταντινούπολης.
Δυο χρόνια μετά την ευνοϊκή για την Ελλάδα Συνθήκη των Σεβρών, ήρθε δυστυχώς η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922. Ο Έλληνος στρατός υποχώρησε και αναγκάστηκε να εκκενώσει την Ανατολική Θράκη και να υποχωρήσει πέραν του ποταμού Έβρου. Η υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης (Ελβετία), στις 24 Ιουλίου 1923, οριστικοποίησε τα σημερινά ελληνοτουρκικά σύνορα.
Με βάση την Συνθήκη της Λωζάνης, η Τουρκία ανέκτησε την Ανατολική Θράκη, την Ίμβρο και την Τένεδο. Με την ίδια Συνθήκη, ο Οικουμενικός Πατριάρχης έχασε την ιδιότητα του Εθνάρχη και το Πατριαρχείο της Θεοφύλακτης Πόλης τέθηκε υπό ειδικό διεθνές νομικό καθεστώς. Στο θέμα καταβολής πολεμικών αποζημιώσεων από την Ελλάδα, προέκυψε ένα σημείο σημαντικής διαφωνίας, γιατί η Ελλάδα δήλωνε αδυναμία ανταπόκρισης. Τελικά, η Τουρκία δέχθηκε να της αποδοθεί το τρίγωνο του Κάραγατς στη Θράκη, γνωστό και ως Παλαιά Ορεστιάδα, αντί αποζημιώσεων.
Με ξεχωριστή συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας αποφασίστηκε η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών. Η θρησκεία και όχι η εθνικότητα αποτέλεσε το βασικό κριτήριο για την ανταλλαγή. Μετακινήθηκαν από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη στην Ελλάδα περίπου 1,65 εκ. Οθωμανοί χριστιανικού θρησκεύματος και από την Ελλάδα στην Τουρκία 670 χιλ. Έλληνες υπήκοοι μουσουλμανικού θρησκεύματος.
Σύμφωνα με το άρθρο 2β της Συνθήκης της Λωζάννης, χρησιμοποιήθηκε ρητά ο όρος Μουσουλμάνοι και όχι Τούρκοι. Αυτό το γεγονός οφείλεται, από τη μια πλευρά, στο ότι κατά την Οθωμανική Αυτοκρατορία η θρησκεία μετρούσε πολύ περισσότερο από ότι μετρούσε αντίστοιχα η εθνικότητα ενώ, από την άλλη πλευρά, η Τουρκία ήθελε όλοι οι μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης να παραμείνουν εκεί ως είχαν. Εξαιρέθηκαν ρητώς από την ανταλλαγή οι 125.000 Ρωμηοί μόνιμοι κάτοικοι της Βασιλεύουσας Πόλης και οι 6.000 κάτοικοι της Ίμβρου και Τενέδου, ενώ στην Ελλάδα παρέμειναν οι περίπου 110.000 Μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης.
Επιπροσθέτως, θα πρέπει να διευκρινίσω υποχρεωτικά και έτι περαιτέρω ότι με την ονομασία «Ρούμελη» (Τουρκικά «Rumeli»), περιγράφονταν η μεγάλη Οθωμανική διοικητική περιφέρεια που ξεκίνησε μετά την Άλωση της Πόλης και σταμάτησε με την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, η διοικητική περιφέρεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας «Ρούμελη» κάλυπτε τη νότια Βαλκανική Χερσόνησο, πλην Βοσνίας, Κρήτης, Κύπρου και ορισμένων νησιών του Αιγαίου. Στην ουσία επρόκειτο για την μείζονα περιοχή του Ελληνισμού, που ξεπερνούσε τα σημερινά όρια της χώρας μας.
Η Οθωμανική περιφέρεια «Ρούμελη» είχε ανώτατο διοικητή της Αρχίμπεη ή Μπεηλέρμπεη, που είχε αρχικά ως έδρα την Σόφια και μετέπειτα το Μοναστήρι. Στα μέσα του 17ου αιώνα,
το «Μπεηλερπεηλήκι» της Οθωμανικής Ρούμελης περιλάμβανε 27 Σαντζάκια (sancak) ή διοικητικές υποδιαιρέσεις, που είχαν επίσης δικό τους επικεφαλής μπέη, στρατιωτική ιεραρχία και στρατό.
Το όνομα «Ρούμελη» προέρχεται από κράση και παραφθορά της σύνθετης τουρκικής λέξης «Ρουμ + ιλή», που σημαίνει «χώρα των Ρουμ». Δηλαδή, «η χώρα των Ρωμηών». Την καλούμενη «Ρωμανία»: Και όχι όπως, Φράγκικα, σκοπίμως και λανθασμένα έχουμε μάθει να την αποκαλούμε «Βυζάντιο»! «Ρωμανία» και μόνον υπήρχε! Κανένα όνομα «Βυζάντιο» δεν υπήρχε! (Διαβάστε επί αυτού το βιβλίο μου: «Ρωμηοσύνη», Εκδόσεις Αγαθός Λόγος, 2018). Εξ αυτού του ονόματος προέρχονταν και ο οθωμανικός διοικητικός τίτλος «Ρούμελη Βαλεσή» ή «Βαλής της Ρούμελης».
Μέχρι τώρα έκανα ιστορικές αναφορές στην Ανατολική Ρωμυλία, στην αρχαία και νέα Θράκη και στην Ρούμελη. Στην συνέχεια, θα αναφερθώ και θα κλείσω με μια ιδιαιτέρως σημαίνουσα και αλησμόνητη πατρίδα: Την Ανατολική Θράκη. Η Ανατολική Θράκη είναι γνωστή και σαν Τουρκική Θράκη ή Ευρωπαϊκή Τουρκία. Τα χερσαία σύνορα της Ανατολικής Θράκης καθορίστηκαν με τη Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης (1913), την Βουλγαρο-Οθωμανική Σύμβαση (1915) και επιβεβαιώθηκαν με την Συνθήκη της Λωζάνης (1923).
Η Ανατολική Θράκη είναι ότι έχει απομείνει γεωγραφικά στην Τουρκία από την πάλαι ποτέ τεράστια Οθωμανική περιοχή της Ρούμελης. Με έκταση 23.764 τ. χλμ., λίγο μεγαλύτερη από την Πελοπόννησο, αποτελεί το 3,4% της συνολικής έκτασης της Τουρκίας. Η Ευρωπαϊκή Τουρκία έχει κοινά σύνορα με την Ελλάδα για 212 χλμ.
Τους δυο ηπείρους Ευρώπης και Ασίας τις χωρίζουν τα Δαρδανέλια, ο Βόσπορος και η Θάλασσα του Μαρμαρά ή Προποντίδα, με μια θαλάσσια δίοδο 361 χλμ. συνολικά. Ο πληθυσμός της Ανατολικής Θράκης είναι περίπου 10 εκατ. κάτοικοι. Η ευρωπαϊκή Κωνσταντινούπολη (χωρίς την ασιατική Κωνσταντινούπολη) έχει πληθυσμό περίπου 8,2 εκατ. κατοίκων.
Αν και έχει λιγότερο πληθυσμό από την Ραιδεστό, στην Ανατολική Θράκη δεσπόζει ιστορικά και διοικητικά η πόλη της Αδριανούπολης (τουρκικά Edirne), που αποτελούσε μετά την Προύσα την δεύτερη πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ήταν, επίσης, και η πρωτεύουσα του άλλοτε οθωμανικού βιλαετιού που αποτελείτο γεωγραφικά από όλη τη Θράκη.
Σημαντικές πόλεις στην Ανατολική Θράκη είναι η με το Ρωμαίικο όνομα Ραιδεστός (τουρκικά Tekirdag), που ιδρύθηκε τον 6ο π.Χ. αιώνα από αποίκους που προέρχονταν από τη Σάμο και την Αθήνα, η Αρκαδιούπολη (Luleburgaz), προς τιμή του γιου του Αυτοκράτορα Αρκαδίου, η Καλλίπολη (Gelibolu) και οι Σαράντα Εκκλησιές (Kırklareli).
Η Ανατολική Θράκη υπήρξε ο τόπος αρκετών σημαντικών ιστορικών γεγονότων ανά τους αιώνες. Λόγου χάρη, μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου και κατά την λεγόμενη περίοδο των Επιγόνων ή Διαδόχων, ο στρατηγός του Μέγα Αλέξανδρου Λυσίμαχος (360 – 281 π.Χ.) έγινε βασιλιάς της Θράκης και ίδρυσε την πρωτεύουσά του την Λυσιμάχεια, που βρισκόταν βορειοδυτικά της σημερινής Καλλίπολης.
Κατά το Ρωσοτουρκικό Πόλεμο (1877-1878), τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913), την διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από τον Κεμάλ Ατατούρκ την 1η Νοεμβρίου 1922 και την αναγκαστική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας του 1923, στην Ανατολική Θράκη ήρθαν και εγκαταστάθηκαν διαχρονικά Μουατζίρηδες (τουρκικά muhacır) ή πρόσφυγες Μουσουλμάνοι διαφόρων εθνικοτήτων από τα πρώην Οθωμανικά εδάφη στα Βαλκάνια, όπως Βούλγαροι, Γιουρούκοι, Πομάκοι, Κιρκάσιοι, Ρομά, Τάταροι, κλπ.
Με αυτό κυρίως τον τρόπο έγινε και η σκοπούμενη εθνοτική εκκαθάριση των Ορθοδόξων πληθυσμών και στην Ανατολική Θράκη. Σύμφωνα με τις επίσημες Οθωμανικές Στατιστικές του έτους 1910, στην Ανατολική Θράκη ζούσαν συνολικά 1,6 εκατ. κάτοικοι, από τους οποίους 625 χιλ. ήταν Έλληνες και 744 χιλ. ήταν Τούρκοι.
Αυτό που ξεκίνησαν με το στρατιωτικό Κίνημά τους οι διάσημοι μασόνοι επαναστάτες Νεότουρκοι εναντίον του Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β΄, το 1908, με το σύνθημα-συνέχεια της «πεφωτισμένης» Γαλλικής Επανάστασης «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότητα», κατέληξε, ανάμεσα στ΄ άλλα, και στην περαιτέρω ανατροπή της ιστορίας με λεηλασίες, σφαγές, εκτοπίσεις και τεράστιες μετακινήσεις και ανταλλαγές πληθυσμών, όπως έγινε και στην Ανατολική Θράκη.
Ο ιδρυτής του Κινήματος των Νεότουρκων και του «βαθέως σιωνιστικού κράτους» της σημερινής Τουρκίας, ο Κεμάλ Ατατούρκ, ήταν εβραϊκής καταγωγής από τη Θεσσαλονίκη, που αλλαξοπίστησε και έγινε «ντονμές» ή εξισλαμισμένος Εβραίος. Οι πρωτεργάτες της νέας Τουρκίας προέρχονται από το Κίνημα των Νεότουρκων, υπό το εθνικιστικό κόμμα «Ένωση και Πρόοδος», μυημένα μέλη της Στοάς «Macedonia Risorta» στην Θεσσαλονίκη. Οι Νεότουρκοι και όργανα των διεθνών σιωνιστών είχαν ως δεδηλωμένο στόχο τους τον εκτουρκισμό (εκ-μουσουλμανισμό) όλων των πληθυσμών του ευρωπαϊκού τμήματος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
https://www.facebook.com/profile.php?id=100000270536476
ΗΛΙΑΣ Δ. ΚΑΛΛΙΩΡΑΣ, PhD
Διεθνολόγος Καθηγητής, Συγγραφέας
Πρώην Βουλευτής Φθιώτιδας
