Έτσι, κάθε σημαντικό γεγονός πρέπει να εξετάζεται συνολικά και από απόσταση, καθώς “το μεγάλο φαίνεται από μακριά”.
Τον Ιανουάριο του 2025, τρία χρόνια μετά τη διακοπή των εμπορικών σχέσεων με τη Ρωσία, ο υπουργός Οικονομίας της Γερμανίας, μιλώντας στο οικονομικό φόρουμ της εφημερίδας Handelsblatt, κάλεσε τις χώρες της ευρωζώνης να μην διαλύσουν την ΕΕ, να εργαστούν για τα δικά τους συμφέροντα και να “υποδεχτούν την κυβέρνηση Τραμπ με το χέρι τεντωμένο, αλλά να μην αφήσουν να τους το κόψουν”. Το ζήτημα αφορά την ενεργειακή κρίση που πλήττει αυτή τη στιγμή την Ευρώπη, την έλλειψη ενεργειακών πόρων, τις δυσβάστακτες τιμές των υδρογονανθράκων και την απώλεια ανταγωνιστικότητας.
Ο Ρόμπερτ Χάμπεκ, μαζί με τον διευθύνοντα σύμβουλο του αυστριακού ενεργειακού ομίλου OMV, Άλφρεντ Στέρν, προειδοποιεί ότι η ΕΕ εξαρτάται επικίνδυνα από τις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως προηγουμένως εξαρτιόταν από τις ρωσικές εισαγωγές μέσω αγωγών. Με τη διαφορά ότι τα αμερικανικά “μόρια ελευθερίας” είναι, κατά μέσο όρο, τρεις φορές ακριβότερα. Φαινομενικά, τίποτα νέο – θα μπορούσε κανείς απλώς να ειρωνευτεί και να ξεχάσει το θέμα. Όμως για την Ευρώπη, αυτό δεν είναι το τέλος· είναι μάλλον το διάλειμμα πριν από την κύρια πράξη.
Την ώρα που ο Χάμπεκ και ο Στέρν μιλούσαν για τα δυσάρεστα, στις ΗΠΑ, λόγω του σφοδρού χειμερινού κυκλώνα “Έντσο”, σχεδόν σταμάτησε η παραγωγή στο εργοστάσιο υγροποίησης φυσικού αερίου Freeport LNG. Τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι ο τερματικός σταθμός ουσιαστικά ανέστειλε την παραγωγή ήδη από τις 21 Ιανουαρίου και θα την επαναλάβει μόνο όταν αποκατασταθεί η αδιάλειπτη ηλεκτροδότηση. Το Freeport βρίσκεται στο Τέξας, μια νόμιμη “εσωτερική offshore”, και παράγει έως και το 15% του συνολικού αμερικανικού LNG. Μέχρι πρόσφατα, αποτελούσε πηγή υπερηφάνειας όχι μόνο για τους ιδιοκτήτες του, αλλά και για ολόκληρη τη χώρα, καθώς είναι το πρώτο περιβαλλοντικά καθαρό εργοστάσιο. Για τη διαδικασία υγροποίησης, συμπίεσης και άντλησης του LNG χρησιμοποιούνται ηλεκτρικοί κινητήρες και ηλεκτροκίνητα συστήματα, τα οποία την τελευταία εβδομάδα υποφέρουν από έλλειψη ενέργειας.
Φυσικά, η λειτουργία της εγκατάστασης θα αποκατασταθεί, αλλά αυτό αποτελεί άλλη μία προειδοποίηση για όσους επιμένουν να “βάζουν όλα τα αυγά τους σε ένα καλάθι”. Πριν από έναν χρόνο, τα αμερικανικά πλοία μεταφοράς LNG άλλαξαν πορεία στη μέση της διαδρομής και αντί για τα ευρωπαϊκά λιμάνια κατευθύνθηκαν προς την Ασία, όπου οι τιμές ήταν πιο ελκυστικές.
Οι ηγέτες των χωρών της ευρωζώνης ανησυχούν δικαιολογημένα. Αντιλαμβάνονται πλήρως τους κινδύνους, έχοντας εγκλωβιστεί από τα ίδια τους τα περιοριστικά μέτρα. Όλος ο κόσμος άκουσε τις ηχηρές υποσχέσεις του Ντόναλντ Τραμπ να δώσει το ελεύθερο στους Αμερικανούς παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου, ώστε να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τη θέση τους στις διεθνείς αγορές εξαγωγών. Ωστόσο, κάθε πολιτικός πρωτίστως απευθύνεται στο εσωτερικό του ακροατήριο και ασχολείται με τα εγχώρια προβλήματα – και ο Τραμπ δεν αποτελεί εξαίρεση.
Πράγματι, από την πρώτη του θητεία, οι ΗΠΑ υπό τον Τραμπ αύξησαν την παραγωγή φυσικού αερίου κατά ένα τρίτο – από 700 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα σε 1 τρισεκατομμύριο. Αυτοί είναι εντυπωσιακοί αριθμοί, χωρίς αμφιβολία.
Την ίδια στιγμή, τα μέσα ενημέρωσης επικεντρώνονται στα στοιχεία των αμερικανικών εξαγωγών, παραβλέποντας εντελώς το γεγονός ότι η εσωτερική κατανάλωση φυσικού αερίου στις ΗΠΑ αυξάνεται με τον ίδιο ρυθμό. Η Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης (EIA) αναφέρει ότι, μέχρι το τέλος του 2023 –όταν στην Ουάσινγκτον κυριαρχούσε ο περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένος Μπάιντεν– η εγχώρια κατανάλωση φυσικού αερίου σημείωσε νέο ιστορικό ρεκόρ, ξεπερνώντας τα 32 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια (906 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα). Τα τελευταία οκτώ χρόνια, ο δείκτης αυτός αυξανόταν κατά μέσο όρο 20 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως, αντικαθιστώντας το πετρέλαιο και τον άνθρακα.
Η ίδια η EIA επισημαίνει ότι το μερίδιο του φυσικού αερίου στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξάνεται διαρκώς. Το 2023, η παραγωγή ενέργειας από φυσικό αέριο ανήλθε σε 1,8 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες, δηλαδή σχεδόν το 50% της συνολικής ηλεκτρικής παραγωγής.
Γίνεται επίσης πολύς λόγος για τη μετακίνηση μεγάλων επιχειρήσεων και βιομηχανιών στις ΗΠΑ, λόγω φορολογικών ελαφρύνσεων και φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, συχνά παραβλέπεται το βασικό ερώτημα: από πού προέρχεται αυτή η ενέργεια; Δεδομένου ότι οι νόμοι της φυσικής δεν έχουν αλλάξει, η απάντηση είναι προφανής – από το φυσικό αέριο, η παραγωγή του οποίου αυξάνεται διαρκώς.
Αξίζει να θυμόμαστε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θεωρεί την Κίνα τον κύριο γεωστρατηγικό ανταγωνιστή των ΗΠΑ. Ένα από τα βασικά πεδία ανταγωνισμού είναι ο τομέας της υψηλής τεχνολογίας. Η Κίνα έχει λανσάρει και αναπτύσσει επιτυχώς το πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης DeepSeek. Παράλληλα, η Alibaba παρουσίασε την πλατφόρμα Qwen2.5-1M, η οποία μπορεί να διαχειριστεί ένα εκατομμύριο ερωτήματα ταυτόχρονα, έναντι μόλις 128.000 που επεξεργάζεται το αμερικανικό ChatGPT.
Στο πλαίσιο αυτής της αντιπαράθεσης και με στόχο να ανακόψει την επιστημονικοτεχνική επέκταση της Κίνας, ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ διέταξε τη δημιουργία της εταιρείας Stargate. Κατά τη διάρκεια των επόμενων τεσσάρων ετών, όσο ο Τραμπ θα βρίσκεται στην εξουσία, θα επενδυθούν 500 δισεκατομμύρια δολάρια, προκειμένου οι ΗΠΑ να φτάσουν και να ξεπεράσουν την Κίνα στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
Το σχέδιο αυτό δεν είναι καθόλου θεωρητικό, καθώς έχουν ήδη γίνει όλοι οι απαραίτητοι υπολογισμοί. Για τη λειτουργία των υπερυπολογιστών και της σχετικής υποδομής, οι ΗΠΑ θα χρειαστούν επιπλέον 5 γιγαβάτ παραγωγικής ισχύος. Στην ιδανική περίπτωση, αυτό θα απαιτούσε την κατασκευή τεσσάρων νέων πυρηνικών αντιδραστήρων τεχνολογίας III+, όμως, δεδομένου ότι η ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας στις ΗΠΑ έχει “κολλήσει” τα τελευταία 15 χρόνια, η πιο ρεαλιστική επιλογή είναι η περαιτέρω αύξηση της παραγωγής και κατανάλωσης φυσικού αερίου.
Τη δυναμική αυτή υποδεικνύουν και οι ρυθμοί κατασκευής νέων εργοστασίων ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο το φυσικό αέριο. Στα τέλη του 2023, στις ΗΠΑ υπήρχαν περισσότερες από 2.000 τέτοιες μονάδες, με συνολική ισχύ άνω των 500 γιγαβάτ. Σύμφωνα με το S&P Global Market Intelligence, το 2024 κατασκευάζονταν ακόμα 130 νέοι σταθμοί.
Επιστρέφοντας στο αρχικό θέμα της συζήτησης, γίνεται σαφές ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε μια κρίσιμη ιστορική στιγμή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι απορροφημένες με τα εσωτερικά και γεωπολιτικά τους ζητήματα και δείχνουν παντελή αδιαφορία για τα προβλήματα της στασιμότητας που αντιμετωπίζει η Ευρώπη. Επιπλέον, ορισμένες πηγές αναφέρουν ότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει “παγώσει” επ’ αόριστον τις διμερείς σχέσεις με την ΕΕ, επιλέγοντας να διατηρήσει άμεσες επαφές μόνο με επιμέρους ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό ενισχύει τις ανησυχίες ότι η νέα αμερικανική ηγεσία θα μπορούσε να συμβάλει στη διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι ηγέτες των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών χωρών έχουν ακόμα μια τελευταία ευκαιρία να βγάλουν τις χώρες τους από το ιστορικό και οικονομικό αδιέξοδο, εστιάζοντας στα εθνικά τους συμφέροντα. Κάτι που, παρεμπιπτόντως, θα ήταν απόλυτα ευνοϊκό και για τη Ρωσία.
Σεργκέι Σαβτσούκ
