Περίπτερο του Facebook στο ετήσιο συνέδριο προγραμματιστών F8 στο Σαν Χοσέ της Καλιφόρνια – RIA Novosti,
Θα μπορούσε κανείς να συνηθίσει το γεγονός ότι ξένοι δημοσιογράφοι κατηγορούν χώρες όπως η Κίνα ή η Ρωσία για αυταρχισμό, διότι αυτή είναι μια μακροχρόνια πρακτική των δυτικών συναδέλφων μας. Αλλά από καιρό σε καιρό στο λόγο των δυτικών μέσων μαζικής ενημέρωσης, υπάρχουν νότες από σχεδόν κρυμμένο φθόνο, και προκύπτουν στο πλαίσιο εκείνων των ειδικών προκλήσεων που θέτουν οι σύγχρονοι καιροί στις δυτικές χώρες. Και εάν, στην περίπτωση μέτρων για την καταστολή και την υπέρβαση της επιδημίας του κορωναϊού στην Κίνα και τη Ρωσία, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης επικεντρώθηκαν στην άρνηση των πραγματικών επιτυχιών, τότε η άρνηση δεν λειτουργεί πλέον στο ζήτημα της σύγκρουσης μεταξύ παγκόσμιων γιγάντων του Διαδικτύου και κυβερνητικών υπηρεσιών. Στο πλαίσιο ενός άλλου σκανδάλου μεταξύ της ΕΕ και του Facebook, ο Βρετανός συγγραφέας της Βρετανικής εφημερίδας The Guardian θέτει ένα προκλητικό ερώτημα: οι σύγχρονες νεοφιλελεύθερες δημοκρατίες, γενικά, μπορούν να καταπολεμήσουν την Αμερικανική πληροφορική- Είναι άραγε προνόμιο των «αυταρχικών χωρών» να υπερασπιστούν τα συμφέροντα του κράτους και να προστατεύσουν τους πολίτες τους;
Η ουσία της σύγκρουσης σχετίζεται με το γεγονός ότι το Facebook, σε γενικές γραμμές, αρνείται να συμμορφωθεί με την ευρωπαϊκή νομοθεσία με τη μορφή με την οποία οι ίδιοι οι ευρωπαίοι (ειδικά οι ιρλανδοί) κυβερνητικοί ρυθμιστές το κατανοούν. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιμένει με τον ισχυρότερο δυνατό τρόπο ότι τα δεδομένα των ευρωπαίων χρηστών βρίσκονται στην Ευρώπη και δεν μεταφέρονται στις Ηνωμένες Πολιτείες και έχουν υιοθετηθεί σχετικοί νομοθετικοί κανόνες στην ΕΕ, οι οποίοι, ωστόσο, στην πράξη αγνοούνται από τους αμερικανικούς γίγαντες πληροφορικής, οι οποίοι (πιθανώς βασίζονται σε πολιτική και διπλωματική κάλυψη της Ουάσιγκτον) ξεπερνούν de facto την εξωεδαφικότητά τους.
Η καταπολέμηση αυτής της συμπεριφοράς δεν είναι μόνο στον τομέα του ελέγχου της κίνησης των δεδομένων των χρηστών, αλλά και στις πληρωμές φόρου: ήταν η προσπάθεια του Προέδρου Macron να αναγκάσει το Facebook και άλλες αμερικανικές εταιρείες Διαδικτύου να πληρώσουν φόρους στη Γαλλία για τα χρήματα που κερδίθηκαν στη Γαλλική αγορά που οδήγησε σε σοβαρή επιδείνωση σε όλα. Το φάσμα των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και η απειλή των αμοιβαίων τιμωρητικών μέτρων και των τιμολογίων προστασίας, τα οποία, στην πραγματικότητα, είναι οικονομικές κυρώσεις.
Είναι σημαντικό ότι αυτή τη φορά, αντιμέτωπο με το αίτημα της ιρλανδικής ρυθμιστικής αρχής, το ευρωπαϊκό τμήμα του Facebook, που είναι εγγεγραμμένο στην Ιρλανδία, για λόγους βελτιστοποίησης του φόρου, επέλεξε την τακτική των απειλών, την οποία ο ίδιος ο Guardian περιγράφει ως απειλή για “συλλογή των παιχνιδιών του και να φύγει”. Το Business Insider περιέγραψε τη θέση του Facebook με πιο συγκεκριμένους όρους:
“Το Facebook είπε ότι θα μπορούσε να κλείσει την κύρια εφαρμογή και το Instagram στην Ευρώπη λόγω νέων κανονισμών που επηρεάζουν τον τρόπο μεταφοράς δεδομένων από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις ΗΠΑ.”
Ο εκπρόσωπος της εταιρείας τόνισε ότι αυτή η δήλωση (οι δημοσιογράφοι το έβγαλαν από δικαστικά έγγραφα στα οποία το Facebook αμφισβητεί τη σχετική εντολή της ιρλανδικής ρυθμιστικής αρχής) δεν αποτελεί απειλή για έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά δείχνει μόνο ότι οι εφαρμογές Facebook και Instagram χρειάζονται τη δυνατότητα μεταφοράς δεδομένων από τους Ευρωπαίους χρήστες στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από την άποψη των ευρωπαίων κριτικών, αυτή η θέση ακούγεται μάλλον μη πειστική. Παρά το γεγονός ότι από επίσημη άποψη, οι Ιρλανδοί Δικαστές θα ανακαλύψουν την πειστικότητα τέτοιων επιχειρημάτων, σε επίπεδο εικόνας (και πολιτικής) το Facebook έχει ήδη χάσει τη μάχη για την ευρωπαϊκή εμπιστοσύνη.
Ο αρθρογράφος της The Guardian, για παράδειγμα, είναι εξαιρετικά δυσαρεστημένος με το γεγονός ότι το ευρωπαϊκό κανάλι μεταφοράς δεδομένων στις ΗΠΑ δεν θα κοπεί τώρα και ότι η υπόθεση θα παραπεμφθεί στο δικαστήριο: “Ως μη επαγγελματίας αναγνώστης, πιστεύω ότι υπάρχουν πολλά τεχνικά προβλήματα που θα κάνουν τους δικηγόρους να το δουλεύουν για μήνες ή και χρόνια. Σε αυτήν την περίπτωση, τα δεδομένα των Ευρωπαίων χρηστών θα συνεχίσουν να ρέουν ελεύθερα στους διακομιστές του Facebook στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου θα είναι ανοιχτό σε επιτήρηση από τις υπηρεσίες ασφαλείας και άλλες υπηρεσίες αυτής της χώρας – με λιγότερο αυστηρή επίβλεψη από ό, τι αν ήταν αποθηκευμένα σε διακομιστές στην Ευρώπη “.
Πριν από αρκετά χρόνια μια κλήση από τον Αμερικανό πρέσβη θα αρκούσε για να προστατεύσει την αμερικανική εταιρεία, αλλά τώρα, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση (κυρίως λόγω των προσπαθειών της Γαλλίας και της Γερμανίας) κυριολεκτικά «αναλαμβάνει» από μόνη της το καθεστώς ενός ξεχωριστού θέματος παγκόσμιας πολιτικής, η παρέμβαση των Αμερικανών διπλωματών θα έκανε την κατάσταση χειρότερη.
Ωστόσο, δεδομένου ότι οι παλιές συνήθειες πεθαίνουν σκληρά, μπορεί να υποτεθεί ότι θα προσπαθήσουν …
Είναι αδύνατο να μην σημειωθεί το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιδεικνύουν ρητά δυσπιστία έναντι των αμερικανικών εταιρειών και προωθούν μάλλον αυστηρά την έννοια αυτού που μπορεί να ονομαστεί “ψηφιακή κυριαρχία” ή “κυριαρχία δεδομένων”. Είναι πολύ απίθανο ακόμη και η απειλή του Facebook και του Instagram να εγκαταλείψουν την Ευρωπαϊκή αγορά να επηρεάσει την ευρωπαϊκή θέση. Αντίθετα, στο τρέχον περιβάλλον, οι Αμερικανικές εταιρείες θα πρέπει να υποκύψουν στις απαιτήσεις των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κατάσταση μοιάζει με τις ενέργειες του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος παρακινεί την επίθεση του εισβολέα στο κινεζικό κοινωνικό δίκτυο TikTok από την ανάγκη προστασίας των δεδομένων των Αμερικανών χρηστών από το να πέσουν στα χέρια κινεζικών κυβερνητικών υπηρεσιών και, σε αντίθεση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ουάσινγκτον απαιτεί αλλαγή στη δομή ιδιοκτησίας και όχι μόνο τη θέση συγκεκριμένων διακομιστών.
Όταν ο ενημερωμένος νόμος για τα προσωπικά δεδομένα υιοθετήθηκε στη Ρωσία το 2015, οι επικριτές των ενεργειών των Ρώσων νομοθετών ισχυρίστηκαν ότι το Διαδίκτυο πρέπει να είναι ελεύθερο και ότι τέτοιοι νόμοι αποτελούν ένδειξη αυταρχισμού, τεχνικής καθυστέρησης και πολιτιστικής υποβάθμισης της Ρωσίας. Στην πράξη, αποδείχθηκε ότι τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες, σε διαφορετικές μορφές, ενεργούν βάσει της ίδιας αρχής και οι ρωσικές απαιτήσεις για την αποθήκευση δεδομένων στη Ρωσία, καθώς και οι κυρώσεις για παραβίαση αυτών των κανόνων, είναι πολύ ήπιες σε σύγκριση με τα τερατώδη πρόστιμα στην Ευρώπη ή τις Αμερικανικές ” επιδρομές “. Ίσως ήρθε η ώρα να υιοθετήσουμε ένα μέρος, τουλάχιστον, της ευρωπαϊκής εμπειρίας σε αυτό το θέμα και να δώσουμε στις ρωσικές ρυθμιστικές αρχές περισσότερες ευκαιρίες να αναγκάσουν τις αμερικανικές εταιρείες να συμμορφωθούν αυστηρά με τους ρωσικούς νόμους. Και είναι πολύ πιθανό να ανταποκριθούμε σε απειλές που θα εγκαταλείψουν τη ρωσική αγορά με ευρωπαϊκούς όρους: πλήρης και απόλυτη περιφρόνηση των επιθυμιών των υπερπόντιων εταίρων μας.
