Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Mohammad Javad Zarif, δήλωσε ότι η Τεχεράνη εξετάζει την απόσυρση από τη Συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων (NPT). Η συμφωνία αυτή τέθηκε σε ισχύ στις 5 Μαρτίου 1970, από 190 χώρες, τη Βόρεια Κορέα, το Ισραήλ, την Ινδία, το Πακιστάν και το Νότιο Σουδάν να μην υπογράφουν τη συμφωνία.
Ο Zarif διευκρίνισε ότι η απόσυρση από την NPT για την Τεχεράνη είναι “μία από τις πολλές επιλογές” αντιποίνων, αφού η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε την πρόθεσή της να πετάξει το ιρανικό πετρέλαιο από την παγκόσμια αγορά. Επιπλέον, μια τέτοια κίνηση του Ιράν θα μπορούσε εύκολα να προβλεφθεί: ακόμη και μια δήλωση πρόθεσης απόσυρσης από τη NPT θα μπορούσε να προκαλέσει μια περίπλοκη αλυσίδα γεγονότων.
Καταρχάς, το μήνυμα απευθύνεται στη Μεγάλη Βρετανία και στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες δεν στηρίζουν την αποχώρηση των ΗΠΑ από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και απέδειξαν την επιθυμία να διατηρήσουν την πυρηνική συμφωνία ελλείψει Αμερικανών. Ας θυμηθούμε ότι το φθινόπωρο του 2018, από την Ύπατη Αρμοστεία της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, η κ.Federica Mogherini , ανακοίνωσε την απόφαση των Βρυξελλών σχετικά με τον μηχανισμό εμπορίου με το Ιράν, παρακάμπτοντας τις Αμερικανικές κυρώσεις. Αλλά τώρα ο Zarif δηλώνει ότι “τα Ευρωπαϊκά κράτη δεν μπόρεσαν να διατηρήσουν τις οικονομικές σχέσεις με το Ιράν υπό τις συνθήκες του Αμερικανικού καθεστώτος κυρώσεων”. Ο Αμερικανός Πρόεδρος Donald Trump έχει βάλει τους Ευρωπαίους πριν την επιλογή μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών. Οι Ευρωπαϊκές εταιρείες αναγνωρίζουν ότι υπό αυτές τις συνθήκες θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να διατηρηθούν οι σχέσεις με την Τεχεράνη.
Δεύτερο. Η απόσυρση του Ιράν από τη NPT μπορεί να εξαπολύσει έναν αγώνα πυρηνικών όπλων στη Μέση Ανατολή. Υπάρχουν αρκετές πλούσιες πετρελαϊκές χώρες στην περιοχή, ιδίως τη Σαουδική Αραβία, που θα μπορούσαν να τον δημιουργήσουν. Το μόνο εμπόδιο είναι ορισμένες διεθνείς συνθήκες που απαγορεύουν τη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Και θα γίνει υπό τις συνθήκες όπου, σύμφωνα με έναν Άραβα εμπειρογνώμονα, “στην περιοχή, οι εθνικοί και θρησκευτικοί πόλεμοι έχουν για χιλιετίες τη φύση των επιδημιών, όπου τα συμφέροντα αυτών των παγκόσμιων υπερδυνάμεων όπως της Ρωσία και των Ηνωμένων Πολιτειών τέμνονται “.
Τρίτο. Εάν το Ιράν έχει συμμορφωθεί μέχρι τώρα με όλους τους όρους της συμφωνίας πυρηνικής ενέργειας και δεν έχει λάβει καταγγελίες από τον ΔΟΑΕ, ο οποίος έχει παρεμποδίσει σοβαρά τις προθέσεις του Ισραήλ να ξεκινήσει μια στρατιωτική επίθεση εναντίον των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, τώρα, τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο, υπάρχει μια τέτοια πιθανότητα. Οι Ισραηλινοί πολιτικοί έχουν επανειλημμένα μιλήσει για το ενδεχόμενο του Ιράν (ένα άλλο θέμα, είναι αν αυτές οι δηλώσεις είναι αληθινές) ” να κάνει ένα άλμα προς τη δημιουργία μιας πυρηνικής βόμβας”, και πρόσφατα άρχισε να συνδέει μια τέτοια ευκαιρία με το “κέρδος του Ιράν από την πώληση πετρελαίου”. Με άλλα λόγια, η δήλωση του Zarif ενεργοποιεί τον παράγοντα της “ιρανικής απειλής” για ορισμένες δυνάμεις και χώρες της περιοχής, η οποία καθιστά την κατάσταση πιο ασταθή και εξαιρετικά επικίνδυνη.
Τέλος, στις δράσεις της Τεχεράνης, μπορεί κανείς να δει την επιθυμία να εφαρμόσει το “σενάριο της Βόρειας Κορέας” (με την ευκαιρία, υπήρχαν αναφορές ότι ο Zarif σκόπευε να επισκεφθεί τη ΛΔΚ τις προάλλες). Οι Άμεσες συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Πιονγιάνγκ φαίνεται να οδηγούν την Τεχεράνη να πιστεύει ότι είναι απαραίτητο να δράσει με τέτοιο τρόπο ώστε να αναγκάσει τους Αμερικανούς να λάβουν υπόψη τους ή να δεχτούν την Ιρανική συνθήκη. Αλλά το γεγονός είναι ότι στην ΛΔΚ έχει εντοπιστεί ο παράγοντας της παρουσίας των πυρηνικών όπλων, ενώ το Ιράν δείχνει μόνο τη δυνατότητα της δημιουργίας τους, το οποίο αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητες της Τεχεράνης.
Υπάρχουν αποχρώσεις. Αν ο νωρίτερα ο Trump έδειξε προθυμία να συναντηθεί με τον Ιρανό ομόλογό του Χασάν Ρουχάνι “χωρίς προϋποθέσεις” για να καταλήξει σε χωριστή συμφωνία πυρηνικής ενέργειας με την Ουάσιγκτον, τώρα η κατάσταση προς αυτή την κατεύθυνση άρχισε να αλλάζει. Οι Αμερικανοί άρχισαν να εκθέτουν στην Τεχεράνη ένα “πακέτο αιτημάτων”, η ουσία των οποίων, σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάικ Πομπέο είναι ότι “οι Ιρανοί επέδειξαν προθυμία να αλλάξουν ριζικά τις πολιτικές τους στη Μέση Ανατολή και τη στάση προς τον δικό τους λαό.
Ο κ. Henning Rieke της Γερμανικής Εταιρείας Εξωτερικής Πολιτικής πιστεύει ότι η επιστροφή των Ηνωμένων Πολιτειών στη μορφή της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν έχει αφαιρεθεί από την ατζέντα των Η.Π.Α. Έτσι συζητούνται άλλοι στόχοι, μια «νέα πολιτική». Ο γνωστός Αμερικανός αναλυτής Farid Zakaria στο τηλεοπτικό κανάλι του CNN τη χαρακτήρισε ως “αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη”, αποκλείοντας την πιθανότητα περαιτέρω διαπραγματεύσεων. Πόσο αποτελεσματική θα είναι μια τέτοια στρατηγική και υπάρχει μια λεγόμενη “κόκκινη γραμμή” που κανείς δεν θα τολμούσε να περάσει; Είναι σαφές ότι η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη κινούνται επιθετικά ο ένας προς τον άλλο, αλλά το Ισραήλ θα κρέμεται πάνω από το Ιράν με την σκανδάλη.
Κατά την άποψή μας, είναι απίθανο να επιβληθεί στρατιωτική επίθεση στο Ιράν στο εγγύς μέλλον. Κατά πάσα πιθανότητα, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επέλεξαν μια μακροπρόθεσμη στρατηγική, μέσω εξωτερικών πιέσεων, για να επηρεάσουν την εσωτερική πολιτική ισορροπία δυνάμεων στο Ιράν. Με όλες τις ενδείξεις, η ΕΕ δεν θα είναι σε θέση να αντισταθμίσει όλα αυτά διότι οι ΗΠΑ έθεσαν την μπάρα πολύ ψηλά “, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατάρρευση της πυρηνικής συμφωνίας για την Τεχεράνη μέσω της απόσυρσης των ευρωπαϊκών χωρών. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι ενέργειες της ιρανικής διπλωματίας για την επίτευξη αυτών των στόχων, όπως η διεθνής απομόνωση των Ηνωμένων Πολιτειών ως παραβάτης της συμφωνίας και η παροχή στήριξης στην παγκόσμια κοινότητα, θα οδηγήσουν πιθανόν μόνο σε μερική επιτυχία.
Το πιο πιθανό σενάριο των δράσεων του Ιράν θα είναι μια πορεία για την προσέγγιση με τη Ρωσία, την Κίνα και, ενδεχομένως, με την Τουρκία, στην οποία έχουν εντοπιστεί σοβαρά προβλήματα στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Αλλά αυτή τη στιγμή είναι δυνατόν να μιλάμε μόνο για κάποια ενδιάμεση επιλογή που συνδέεται με νέες σοβαρές γεωπολιτικές διαταραχές στη Μέση Ανατολή. Ποιος θα παραμείνει απόμακρος και αν παραμείνει- το ερώτημα είναι ανοικτό.
