Ο Αλεξάντερ Ντούγκιν αποκωδικοποιεί τη δήλωση του Κρεμλίνου που μετατρέπει επίσημα τη «στρατιωτική ειδική επιχείρηση» σε ανοιχτό πόλεμο με το συλλογικό δυτικό μπλοκ – και εξηγεί γιατί η ομολογία αυτή άργησε τέσσερα ολόκληρα χρόνια.
Το Τέλος της Προσποίησης: Πώς Φτάσαμε στη Διακήρυξη Πολέμου
Με μια και μόνο φράση, ο εκπρόσωπος Τύπου του Ρώσου προέδρου, Ντμίτρι Πεσκόφ, έδωσε τέλος σε μια αμφισημία που σιγόκαιγε από τον Μάιο του 2022. Η «Ειδική Στρατιωτική Επιχείρηση» στην Ουκρανία, είπε, έχει εξελιχθεί σε πραγματικό πόλεμο – και μάλιστα όχι εναντίον του Κιέβου, αλλά εναντίον ενός μετώπου ευρωπαϊκών πρωτευουσών και, «δυστυχώς», της Ουάσινγκτον. Ο Ρώσος φιλόσοφος και γεωπολιτικός αναλυτής Αλεξάντερ Ντούγκιν, μιλώντας στην εκπομπή «Κλιμάκωση» του Sputnik, ανέλυσε την ψυχική και στρατηγική μετάλλαξη που οδήγησε σε αυτή την ομολογία, κάνοντας λόγο για το τέλος της προσποίησης και την είσοδο σε έναν πόλεμο πολιτισμών.
Η Πλάνη του Γρήγορου και Τοπικού Πολέμου
Σύμφωνα με τον Ντούγκιν, η αρχική σύλληψη της ρωσικής ηγεσίας τον Φεβρουάριο του 2022 δεν είχε καμία σχέση με αυτό που βιώνει σήμερα η ρωσική κοινωνία. Η «Ειδική Στρατιωτική Επιχείρηση» σχεδιάστηκε ως μια τεχνική, ταχεία και περιορισμένης κλίμακας επέμβαση. Στόχος δεν ήταν η ανατροπή της παγκόσμιας τάξης ούτε η ανοιχτή ρήξη με τη Δύση. Η Μόσχα επεδίωκε, μέσα από μια σύντομη και ελεγχόμενη κλιμάκωση, να κατοχυρώσει ζωτικό χώρο στον μετασοβιετικό χώρο, να αλλάξει την επιτόπια διαμόρφωση στην Ουκρανία και στη συνέχεια να επιστρέψει σε μια εργαλειακή συνεννόηση με τις Βρυξέλλες και την Ουάσινγκτον, διαπραγματευόμενη μια νέα ισορροπία.
Το δόγμα αυτό κατέρρευσε οριστικά τον Μάιο του 2022. Οι ρωσικές δυνάμεις έφτασαν στην Χοστομέλ, προ των πυλών του Κιέβου, όμως η κατάληψη της ουκρανικής πρωτεύουσας αποδείχθηκε ανέφικτη. «Ο αρχικός σχεδιασμός εξαντλήθηκε εκείνη τη στιγμή», σημειώνει ο Ντούγκιν, περιγράφοντας πώς το αποτυχημένο blitzkrieg μετέτρεψε την ειδική επιχείρηση σε μια παρατεταμένη πολεμική αναμέτρηση. Η Δύση, που αρχικά αιφνιδιάστηκε, αντιλήφθηκε πως η Ουκρανία μπορούσε να αντέξει και έκτοτε εισήλθε πλήρως στη σύγκρουση, μετατρέποντας τη διαμάχη σε πόλεμο δια αντιπροσώπων υψηλής έντασης.
Τέσσερα Χρόνια Γνωστικής Καθυστέρησης
Αυτό που ακολούθησε ήταν μια μακρά περίοδος γνωστικής αναπροσαρμογής. Στην αρχή, ακόμη και η λέξη «πόλεμος» αποτελούσε ταμπού. Υπήρχαν διοικητικές έως και ποινικές διώξεις για όποιον χρησιμοποιούσε τον όρο αντί του ορθού «ειδική στρατιωτική επιχείρηση». Σταδιακά, η απαγόρευση κάμφθηκε, η τιμωρία καταργήθηκε και άνοιξε ο δρόμος για μια πιο ειλικρινή ονοματοδοσία. Ωστόσο, χρειάστηκαν τέσσερα ολόκληρα χρόνια –δηλαδή έως το 2026– ώστε η ανώτατη εξουσία να κάνει την καθοριστική δήλωση. «Ο εκπρόσωπος του προέδρου δεν εκφράζει προσωπικές απόψεις, μεταφέρει την άποψη του προέδρου, και αυτή έχει καθοδηγητικό χαρακτήρα», ξεκαθάρισε ο Ντούγκιν. Άρα, η επίσημη ρωσική γραμμή πλέον είναι: βρισκόμαστε σε πόλεμο με το συλλογικό δυτικό σύστημα – όχι απλώς με το καθεστώς του Κιέβου, αλλά με την Ουάσινγκτον, το Λονδίνο και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Γιατί Τώρα; Η Εσωτερική Διάσταση
Γιατί, όμως, η διακήρυξη αυτή ήρθε το καλοκαίρι του 2026 και όχι νωρίτερα; Ο Ρώσος φιλόσοφος εντοπίζει δύο άξονες πίεσης. Ο πρώτος είναι εσωτερικός. Η κλιμάκωση των επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ρωσικές περιοχές βαθιά στην ενδοχώρα, οι τρομοκρατικές ενέργειες του καθεστώτος του Κιέβου, τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές, τα αυξανόμενα θύματα αμάχων και ο αδιάκοπος βομβαρδισμός συνοριακών περιοχών έχουν καταστήσει τον πόλεμο βιωματική πραγματικότητα για εκατομμύρια Ρώσους πολίτες. Ο όρος «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» παρέπεμπε σε μια υπόθεση που αφορούσε μόνο επαγγελματίες στρατιωτικούς, κλειστά επιτελεία και ειδικές δυνάμεις. Σήμερα, η σύρραξη έχει αγκαλιάσει ολόκληρη την κοινωνία, τροφοδοτώντας ένα εύλογο ερώτημα: «Είναι δυνατόν να μιλάμε ακόμα για “ειδική επιχείρηση” όταν η χώρα δέχεται καθημερινά χτυπήματα και ο λαός συμμετέχει ενεργά στην πολεμική προσπάθεια;»
Η Εξωτερική Διάσταση: Ένας Πόλεμος Πολιτισμών
Ο δεύτερος λόγος είναι εξωτερικός και υπαρξιακός. Η αρχική ιδέα διατήρησης μιας «σχετικά φιλοδυτικής» Ρωσίας που απλώς διευρύνει τα περιθώρια ανεξαρτησίας της έχει πλέον καταπέσει ολοσχερώς. Η Δύση δεν επιδιώκει έναν συμβιβασμό: έχει εισέλθει στη σύρραξη με στόχο τη στρατηγική ήττα της Μόσχας. Επρόκειτο πλέον όχι για έναν τοπικό πόλεμο στο ουκρανικό έδαφος, αλλά για μια σύγκρουση πολιτισμών – μια αντιπαράθεση που θυμίζει τις μεγάλες ιστορικές αναμετρήσεις μεταξύ ανταγωνιστικών αξιακών συστημάτων. Όπως σημείωσε ο Ντούγκιν αναφερόμενος στο σχόλιο του Πεσκόφ για «τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και, δυστυχώς, την Ουάσινγκτον», η Μόσχα αναγνωρίζει πως το μέτωπο εκτείνεται σε όλη τη Δύση, ανεξαρτήτως των κινήσεων της εκάστοτε αμερικανικής προεδρίας. Ακόμη και η δεύτερη θητεία Τραμπ δεν ανέκοψε αυτή τη δυναμική.
Αυτή η αναγνώριση δεν είναι ρητορική λεπτομέρεια. Σηματοδοτεί μια στροφή στην ίδια τη ρωσική στρατηγική κουλτούρα: η Μόσχα δηλώνει πλέον ανοιχτά ότι δίνει έναν αντιπαγκοσμιοποιητικό, πολυπολικό αγώνα, όπου η νίκη δεν μπορεί να μετρηθεί με όρους κατάπαυσης του πυρός, αλλά με όρους θεμελιώδους ανακατανομής της παγκόσμιας ισχύος. Το ζήτημα της Ουκρανίας παραμένει το επίκεντρο, αλλά ο ορίζοντας έχει διευρυνθεί: η έκβαση θα καθορίσει ποιος ορίζει το μέλλον της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.
Τι Σημαίνουν Όλα Αυτά για τη Δύση και την Ανατολή
Η δήλωση του Κρεμλίνου, όπως την ερμηνεύει ο Ντούγκιν, δεν αφήνει περιθώρια για επιστροφή. Εάν η Δύση αντιλαμβανόταν τον πόλεμο αυτό ως μια ευκαιρία αποδυνάμωσης της Ρωσίας, τώρα καλείται να αντιμετωπίσει έναν αντίπαλο που έχει αναπροσαρμόσει πλήρως το αφήγημά του και που δεν διακρίνει πλέον ανάμεσα στο ουκρανικό μέτωπο και στη γεωπολιτική αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ. Για τις χώρες του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου, η εξέλιξη αυτή προσφέρει ένα ακόμη επιχείρημα υπέρ της αποδέσμευσης από το δυτικοκεντρικό μοντέλο. Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, τέτοιες ανακατατάξεις δεν μπορούν να μένουν στο περιθώριο της ανάλυσης· ένας ρωσοδυτικός πόλεμος πολιτισμών ανατρέπει δεδομένα για την ενεργειακή ασφάλεια, το ασταθές τρίγωνο Αιγαίου – Ανατολικής Μεσογείου και τις ισορροπίες στο ΝΑΤΟ.
Τα επόμενα βήματα θα εξαρτηθούν από το πόσο γρήγορα η Δύση αντιλαμβάνεται ότι η ρητορική της «ήττας της Ρωσίας» συγκρούεται πλέον με ένα κράτος που έχει επισήμως κηρύξει, έστω και καθυστερημένα, ότι βρίσκεται σε υπαρξιακή αναμέτρηση. Το ερώτημα δεν είναι πότε θα τελειώσει η σύγκρουση, αλλά με ποια μορφή θα κρυσταλλωθεί ο νέος διαχωρισμός του πλανήτη.
