EPA, Olivier Douliery / POOL
Του ΜΙΧΑΛΗ ΙΓΝΑΤΙΟΥ
Διαβουλεύσεις σε όλα τα επίπεδα διεξάγονται μεταξύ της Ουάσιγκτον, της Άγκυρας, της Λευκωσίας και άλλων πρωτευουσών με πρωτοβουλία της αμερικανικής κυβέρνησης, για να αποφευχθεί η τουρκική εισβολή στην κυπριακή ΑΟΖ και η παράνομη γεώτρηση που προγραμματίζει η Τουρκία.
Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου, Τζον Μπόλτον συνομίλησε την Παρασκευή το απόγευμα με τον υπουργό Εξωτερικών της Κύπρου, Νίκο Χριστοδουλίδη στον οποίο εξέφρασε την πλήρη υποστήριξη της αμερικανικής κυβέρνησης. Την ίδια στιγμή χαρακτήρισε προκλητικές τις παράνομες ενέργειες της Τουρκίας και φέρεται να είπε ότι προκαλούν αχρείαστη ένταση στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος είπε ότι η Αμερική κάλεσε τις τουρκικές αρχές να σταματήσουν τις όποιες επιχειρήσεις διεξάγουν στην περιοχή, και τόνισε πως είναι δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να ερευνά στην ΑΟΖ της.
Οι συζητήσεις βρίσκονται στο πιο λεπτό σημείο, καθώς οι σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και της Τουρκίας έχουν επιβαρυνθεί περαιτέρω μετά την απόφαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να τερματίσει την προτιμησιακή μεταχείριση της Τουρκίας εντός των ορίων του προγράμματος γνωστό με την ονομασία «Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων», που επέτρεπε ορισμένα τουρκικά προϊόντα να εισάγονται στη χώρα αδασμολόγητα.
Κατά την τελευταία τους συνομιλία, ο κ. Τραμπ και ο Τούρκος πρόεδρος, συζήτησαν το θέμα και ο Ταγίπ Ερντογάν παρακάλεσε να μην συμπεριληφθεί η Τουρκία στις χώρες που θα επηρεαστούν. Όμως, αποφασίστηκε τελικά να δοθεί αρνητική απάντηση στην Τουρκία, μία εξέλιξη που θύμωσε τον Ερντογάν. Παρ’ όλα αυτά, η Ουάσιγκτον κατέστησε γνωστή την αντίθεσή της στις προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας, καθώς -όπως έγινε γνωστό- επηρεάζονται τα στρατηγικά της συμφέροντα στην περιοχή. Η Αμερική συνεχίζει να έχει ισχυρή ναυτική παρουσία στην ανατολική Μεσόγειο για δύο σοβαρούς λόγους:
Πρώτον, διότι αποφάσισε να επιστρέψει στρατηγικά στην περιοχή και να αντιμετωπίσει «στα ίσια» τους Ρώσους, και
Δεύτερον, για να προσφέρει στρατιωτική υποστήριξη στις δραστηριότητες της Exxon Mobil, οι οποίες επεκτείνονται προς την ΑΟΖ του Ισραήλ, ενώ ως γνωστόν θα αγοράσει και ένα, ίσως και δύο νέα τεμάχια, από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Ο αμερικανικός κολοσσός βρίσκεται σε συζητήσεις με την Shell για να εξαγοράσει το δικό της «οικόπεδο». Λόγω αυτής της δραστηριότητας, επωφελείται μεν η Κύπρος, αλλά πρέπει να τονίσουμε ότι δεν έχει υπάρξει συμφωνία ακόμα, ούτε καν κατανόηση, ότι οι Αμερικανοί θα στηρίξουν στρατιωτικά το νησί, σε αυτή τη δύσκολη κατάσταση που αντιμετωπίζει από τις συνεχείς προκλήσεις της Τουρκίας.
Παρά την κρίση, που προκάλεσε η επιμονή του κ. Ερντογάν να αγοράσει και να εγκαταστήσει το ρωσικό σύστημα S-400, η απόφαση της Ουάσιγκτον είναι να συνεχιστεί η προσπάθεια για να αλλάξει στάση η Άγκυρα και να ομαλοποιήσει τις σχέσεις της με την Ελλάδα. Όπως είπε ο Αμερικανός πρέσβης Τζέφρι Πάιατ -και έχει ιδιαίτερη σημασία η τοποθέτησή του, επειδή είναι αυτός που πέτυχε την θετική δήλωση για την Κύπρο αναφορικά με τις απειλές της Άγκυρας- η Ελλάδα και οι ΗΠΑ είναι ίσως οι δύο χώρες, περισσότερο από τους υπόλοιπους συμμάχους του ΝΑΤΟ, που «συμφωνούν ότι είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί ότι η Τουρκία παραμένει αγκυροβολημένη», όπως τόνισε, «στους ευρωατλαντικούς θεσμούς της Δύσης». Είπε και κάτι άλλο ο πρέσβης της Αμερικής.
Ότι δεν είναι εύκολο, ειδικά υπό τις παρούσες συνθήκες να υπάρξει αλλαγή στη στάση της Τουρκίας, όμως τόνισε ότι «δεν υπάρχει καλή εναλλακτική λύση». Αυτό σημαίνει πως εάν ο Ταγίπ Ερντογάν επιλέξει τον δρόμο της Ρωσίας και του Ιράν, όπως φαίνεται ότι επιθυμεί, θα δημιουργηθούν νέα προβλήματα.
Ο Τούρκος πρόεδρος, ως γνωστόν, αρέσκεται να εξάγει τα προβλήματα της χώρας του στο εξωτερικό. Και η Ελλάδα και η Κύπρος θα είναι ίσως -εάν δεν συνετιστεί ο Ερντογάν- δύο χώρες που θα αντιμετωπίσουν την επεκτατικότητά του. Για το θέμα αυτό, γίνονται συζητήσεις μεταξύ Ελλήνων και Αμερικανών αξιωματούχων και υπάρχει η κατανόηση ότι δεν είναι η Ελλάδα αυτή που προκαλεί, αλλά η Τουρκία.
Με άνωθεν εντολή έχουν αυξηθεί οι επισκέψεις Αμερικανών αξιωματούχων και παρατηρείται μία άνευ προηγουμένου κινητικότητα ανώτερων αξιωματικών των Ε.Δ. των ΗΠΑ. Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας, έχουν προσκληθεί στην Ουάσιγκτον ο υπουργός Άμυνας Ευάγγελος Αποστολάκης, τον Ιούνιο και ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ Χριστοδούλου, τον Ιούλιο. Οι συζητήσεις για τη στρατιωτική συνεργασία και για την ενίσχυση των ελληνικών Ε.Δ. βρίσκονται στο ζενίθ.
Ο Αμερικανός πρέσβης τονίζει σε κάθε ευκαιρία ότι οι υπεύθυνοι Εξωτερικών και Άμυνας της Νέας Δημοκρατίας, Γιώργος Κουμουτσάκος και Βασίλης Κικίλιας είναι πολύ υποστηρικτικοί σε αυτές τις συζητήσεις με τους Αμερικανούς και ενημερώνονται πλήρως για όλες τις πτυχές τους. Αναφορικά με την Κύπρο, έγινε γνωστό στο «Εθνος της Κυριακής» ότι η δήλωση της εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την κυπριακή ΑΟΖ αποτελεί τη νέα πολιτική της αμερικανικής κυβέρνησης. Δεν είναι απλά μία δήλωση, τονίστηκε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η εντολή που έλαβαν οι πρεσβείες στην Άγκυρα, στη Λευκωσία και την Αθήνα, είναι να προωθήσουν τη θέση ότι η Αμερική είναι κάθετα και οριζόντια εναντίον των προκλητικών ενεργειών της Τουρκίας.
Οι διπλωμάτες στην Άγκυρα εξήγησαν ότι η υποστήριξη του δικαιώματος της Κύπρου, να εκμεταλλευτεί τους πόρους της στην αποκλειστική οικονομική της ζώνη, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί από κανένα. Επίσης, η Ουάσιγκτον δεν συμφωνεί με τη θέση της Βρετανίας, η οποία επέλεξε το στρατόπεδο της Τουρκίας. Και είναι η πρώτη φορά από το 1974 που οι θέσεις των δύο συμμάχων για την Κύπρο είναι διαμετρικά αντίθετες
