Γράφει η
Αλεξία Στούπη
Πολιτικός Επιστήμονας & Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνής Ασφάλεια
Η στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν είτε εξελιχθεί σε παρατεταμένη σύγκρουση είτε τελικά οδηγήσει σε εσωτερική αποσταθεροποίηση της χώρας ενδέχεται να έχει επιπτώσεις για την Ελλάδα απτές και πολυεπίπεδες.
Πρώτον, στο ζήτημα του μεταναστευτικού, ένα σενάριο είτε πλήρους πολιτικής κατάρρευσης είτε εμφυλιοπολεμικής σύγκρουσης στο εσωτερικό του Ιράν θα προκαλούσε εκροές πληθυσμών προς την Ευρώπη και είναι νωπή ακόμη η εμπειρία της Συρίας και του Αφγανιστάν που εδειξε ότι η Ελλάδα λειτουργεί ως πρώτος σταθμός εισόδου. Ακόμη και μικρής κλίμακας να είναι οι ροές, σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες πιέσεις στο Ανατολικό Αιγαίο, θα επιβάρυναν εκ νέου τόσο τις υφιστάμενες δομές υποδοχής αλλά και το γενικότερο πολιτικό περιβάλλον.
Μία ακόμη συνέπεια είναι στο ναυτιλιακό και ενεργειακό επίπεδο, όπου η χώρα μας Ελλάδα είναι αντικειμενικά εκτεθειμένη. Υπάρχουν τα ελληνόκτητα πλοία που δραστηριοποιούνται μαζικά στον Περσικό Κόλπο και διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Μια προσωρινή παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας ή επιθέσεις μέσω proxies (π.χ. σε εμπορικά δεξαμενόπλοια), που ήδη άρχισαν να συμβαίνουν, θα αύξαναν κατακόρυφα και τα ασφάλιστρα κινδύνου και το κόστος μεταφοράς και κατ’ επέκταση τις διεθνείς τιμές ενέργειας. Κάτι τέτοιο θα μεταφραζόταν άμεσα σε πληθωριστικές πιέσεις αλλά και επιβάρυνση της ελληνικής οικονομίας.
Τρίτον ως προς το πεδίο της ασφάλειας η Ελλάδα γνωριζουμε πως διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και φιλοξενεί αμερικανικές στρατιωτικές υποδομές, συνεπώς σε περίπτωση κλιμάκωσης, η χώρα ενδεχομένως να θεωρηθεί μέρος του ευρύτερου πλαισίου στήριξης, κάτι που θεωρητικά αυξάνει τον κίνδυνο υβριδικών ή ασύμμετρων ενεργειών, από κυβερνοεπιθέσεις έως στοχευμένες τρομοκρατικές απειλές. Ήδη, Γερμανοί ειδικοί δηλώνουν ότι η fatwa (θρησκευτική εντολή) που εκδόθηκε από την ιρανική θρησκευτική αρχή καλώντας σε «ιερό πόλεμο» εναντίον των ΗΠΑ και του Ισραήλ ενδέχεται να επιφέρει αυξημένους κινδύνους ενεργοποίησης «κοιμώμενων πυρήνων» (sleeper cells) που συνδέονται με το Ιράν και βρίσκονται στο ευρωπαϊκό έδαφος.
Ως προς το γεωοικονομικό επίπεδο, μια γενικευμένη αποσταθεροποίηση της ευρύτερης περιοχής θα έθετε εν αμφιβόλω τα περιφερειακά σχέδια διασύνδεσης και ενεργειακών διαδρομών, επηρεάζοντας ευρύτερους σχεδιασμούς του διαμετακομιστικού ρόλου της Ανατολικής Μεσογείου.
Και τέλος υπάρχει και η θεσμική διάσταση. Η επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ δεν συνοδεύτηκε από ρητή εξουσιοδότηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και η παράμετρος αυτή, της διεθνούς νομιμότητας, είναι σημαντική για τη χώρα μας που θεμελιώνει διαχρονικά την εξωτερική της πολιτική στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου.
Η κρίση λοιπόν δεν συνεπάγεται αυτόματα και άμεση στρατιωτική απειλή κατά της Ελλάδας, δημιουργεί ωστόσο ένα πλέγμα έμμεσων κινδύνων δηλαδή οικονομικών, μεταναστευτικών, ενεργειακών και ασφάλειας που απαιτούν συνεχή αξιολόγηση, προετοιμασία και διπλωματική κινητικότητα.
