Όταν η γνώση ακολουθεί τη σαρκική επιθυμία συγκεντρώνει τούτα τα εφόδια: τον πλούτο, την κενοδοξία, τα στολίδια, τη σωματική άνεση, τη λογική σοφία που βοηθά στη διακυβέρνηση του κόσμου και γεννά τις εφευρέσεις, τις τέχνες, τις μαθήσεις, και όλα τα άλλα που στεφανώνουν το σώμα σε τούτο, τον ορατό κόσμο.
Λόγω της ενασχόλησης με αυτά τα είδη γίνεται ΑΝΤΙΘΕΤΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ. Αυτή η γνώση ονομάζεται ΨΙΛΗ, διότι είναι γυμνή από κάθε θεία σκέψη και φέρνει στη διάνοια μια άλογη αδυναμία, διότι εξουσιάζεται από το σώμα και όλη η φροντίδα της αποβλέπει σε τούτο τον κόσμο.
Σ αυτή τη βαθμίδα γνώσεως ο άνθρωπος δε σκέπτεται καθόλου ότι υπάρχει δύναμις λογική, κρυφός κυβερνήτης του ανθρώπου, θεία επιμέλεια που τον επισκέπτεται και Πρόνοια του Θεού που φροντίζει για τις υποθέσεις του ανθρώπου, αλλά νομίζει ότι όλα τα αγαθά που έχει ο άνθρωπος και η σωτηρία του από κάθε κίνδυνο, η προφύλαξή του από τις δυσχερείς περιστάσεις και από τις πολλές εναντιότητες που συμβαίνουν στη φύση μας κρυφά, ή φανερά οφείλονται στο δικό του ζήλο και στους δικούς του τρόπους.
Σ έ τούτη τη βαθμίδα η γνώση που σκέπτεται έτσι, νομίζει ότι όλα οφείλονται στη δική της πρόνοια και οι οπαδοί της λέγουν ότι δεν υπάρχει ανωτέρα διακυβέρνηση των ορατών πραγμάτων. Εν τούτοις όμως δε μπορεί να απαλλαγεί από τη διαρκή αγωνία και το φόβο για το σώμα.
Γι’ αυτό την κατέχει η μικροψυχία, η λύπη και η απώλεια, ο φόβος των δαιμόνων και η δειλία εμπρός στους ανθρώπους, η φήμη των ληστών και οι ακοές για τις επιδημίες, η φροντίδα για τις ασθένειες και η μέριμνα για την ανέχεια και την έλλειψη των αναγκαίων, ο φόβος του θανάτου και ο φόβος των παθών και των άγριων θηρίων κλπ. σα σε μια θάλασσα που ταράζεται από τα κύματα κάθε ώρα, νύχτα και μέρα και αναβράζει απ’ αυτά.
Κι αυτό συμβαίνει διότι αυτή η γνώση δε γνωρίζει να αναθέσει τη μέριμνά της στο Θεό με την πεποίθηση που παρέχει η πίστη σ’ Αυτόν. Γι’ αυτό μεταχειρίζεται πανουργίες και μηχανορραφίες σε όλες τις ασχολίες της. Όταν όμως οι τρόποι των μηχανευμάτων μένουν άκαρποι, εφόσον δε δέχεται τη μυστική πρόνοια, μάχεται με τους ανθρώπους σα να την εμποδίζουν και να την εχθρεύονται αυτοί.
Σ αυτή τη γνώση είναι φυτεμένο το ξύλο της γνώσης των καλών και των πονηρών που ξεριζώνει την αγάπη. Αυτή η γνώση εξετάζει τα μικρά εγκλήματα των άλλων ανθρώπων και τις ελλείψεις και τις αδυναμίες τους και κάνει τον άνθρωπο να δογματίζει, να διαλέγεται και να δολιεύεται με μηχανορραφίες και πονηρές πανουργίες και με τους άλλους τρόπους που προσβάλλουν τον άνθρωπο. Σ’ αυτή τη γνώση ενυπάρχει υπερηφάνεια και υπεροψία, διότι κάθε καλό πράγμα το αποδίδει στον εαυτό της και όχι στο Θεό.
Η πίστη αντίθετα, αποδίδει στη Θεία Χάρι όλα τα έργα της, γι’ αυτό και δε μπορεί να επαρθεί.
Αυτή (η ψιλή) είναι η πρώτη τάξη της γνώσης , στην οποία ο άνθρωπος ακολουθεί την επιθυμία της σάρκας. Αυτή τη γνώση την ψέγουμε και τη θεωρούμε αντίθετη, όχι μόνο προς την πίστη, αλλά και σε κάθε έργο αρετής.
ΙΣΑΑΚ ΤΟΥ ΣΥΡΟΥ
ΛΟΓΟΙ ΑΣΚΗΤΙΚΟΙ
(ΞΒ’ – ΠΣΤ’)
