Ενδείξεις ύπαρξης γιγαντιαίων κοιτασμάτων στην Ελλάδα
του Αντώνη Φώσκολου
Μετά από μια εσκεμμένη ανάπαυλα 15 ετών στην έρευνα υδρογονανθράκων άρχισε το πρώτο κβαντικό άλμα, ήτοι η έρευνα προς εκμετάλλευση του ορυκτού μας πλούτου που βρίσκεται στο 80% της ελληνικής επικράτειας. Η χερσαία Ελλάδα έχει έκταση 130.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και η ελληνική ΑΟΖ 495.000 τετρ. χλμ.
Τον Ιούνιο του 2011 ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΚΑ), Γ. Μανιάτης βγάζει μια θαλάσσια έκταση 220.000 τετρ. χλμ για έρευνα προς την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε Ιόνιο και νότια Κρήτη, κάνοντας χρήση γεωφυσικών μεθόδων. Η τότε υπουργός Ν. Μπιρμπίλη αντιτίθετο σφόδρα στην έρευνα υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, όπως και ο διάδοχός της Γ. Παπακωνσταντίνου. Στην πρόσκληση ανταποκρίθηκαν οκτώ ξένες εταιρείες, οι όποιες θα έκαναν έρευνα με δικές τους δαπάνες. Αυτή η εκδήλωση ήταν και η πρώτη που έδειχνε ότι οι εταιρείες αυτές γνώριζαν ότι υπήρχαν υδρογονάνθρακες σε αυτό τον χώρο των 220.000 τετρ. χλμ.
Τελικά τον Μάρτιο του 2013 επελέγει η νορβηγική εταιρεία PGS για να κάνει τα δυσδιάστατα γεωφυσικά διαγράμματα, πλην όμως στα τέλη Νοεμβρίου ξεκίνησε τις έρευνες λόγω καθυστερήσεων εκ μέρους της τότε κυβέρνησης. Μετά το πέρας των πολύ πετυχημένων γεωφυσικών ερευνών με κόστος άνω των 100 εκατ. δολ. έγινε γνωστό ότι έχουμε στόχους/κοιτάσματα υδρογονανθράκων.
Η χάραξη των οικοπέδων
Αυτό οδήγησε στο επόμενο βήμα που ήτανε η χάραξη 20 θαλασσίων οικοπέδων σε Ιόνιο και Κρήτη. Η διαδικασία κράτησε άλλους τρεις μήνες, διότι έπρεπε να εγκριθούν οι διαδικασίες από την ΕΕ. Παράλληλα με την διαδικασία των Ανοικτών Θυρών (Open Door Policy) δόθηκαν έξι χερσαία (τρία στην Ήπειρο, ένα στην Αιτωλοακαρνανία και δύο Δυτική Πελοπόννησο) και δύο θαλάσσια οικόπεδα (ένα στον Πατραϊκό και ένα στο Κατάκολο) για έρευνα προς εκμετάλλευση υδρογονανθράκων.
Πριν πέσει η κυβέρνηση Σαμαρά είχαμε τις εξής προσφορές από δύο ελληνικές εταιρείες (ΕΛΠΕ και Energean) και μία από ένα consortium τριών εταιρειών (TOTAL, EDISON και ΕΛΠΕ).
Τα ΕΛΠΕ έδωσαν προσφορές για το θαλάσσιο οικόπεδο 1, που είναι βόρεια της Κέρκυρας, το οικόπεδο 10 στον κόλπο της Κυπαρισσίας, το κοίτασμα του Πατραϊκού κόλπου και τα χερσαία οικόπεδα Άρτας-Πρέβεζας. Η ENERGEAN έδωσε προσφορές για τα χερσαία οικόπεδα των Ιωαννίνων, Αιτωλοακαρνανίας και για τα δύο οικόπεδα στην δυτική Πελοπόννησο και στο Κατάκολο.
Μετά την πτώση της κυβέρνησης Σαμαρά, στις αρχές του 2015, και την άνοδο της κυβέρνησης Τσίπρα και ουσιαστικά μέχρι τις αρχές του 2017 είχαμε μια εσκεμμένη ανάπαυλα όσον αφορά την έρευνα υδρογονανθράκων για δύο χρόνια.
Ζυμώσεις και συνεργασίες
Η αντικατάσταση στην προεδρία της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων (ΕΔΕΥ) σε συνδυασμό με την κίνηση της διοίκησης των ΕΛΠΕ να συνεργαστούν με τους πετρελαΪκούς κολοσσούς EXXON-MOBIL και TOTAL για την έρευνα υδρογονανθράκων στην νότια Κρήτη οδήγησε στο δεύτερο και σπουδαίο κβαντικό άλμα.
Η κοινοπραξία EXXON-MOBIL-TOTAL και ΕΛΠΕ ζήτησε δύο τεράστια οικόπεδα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης (το κάθε ένα έχει έκταση μεγαλύτερη της Πελοποννήσου) για να κάνουν έρευνες προς εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων δαπανώντας το πολύ μεγάλο ποσό των 12,5 δισ. δολ. Ταυτόχρονα η ΕΔΕΥ δίνει στην δημοσιότητα τα επανεπεξεργασμένα γεωφυσικά στοιχεία που δείχνουν ότι σε αυτά τα δύο οικόπεδα υπάρχουν οκτώ γιγαντιαίοι στόχοι από κοραλλιογενείς υφάλους με φυσικό αέριο, κοιτάσματα τύπου Ζορ και Καλυψώ, που είναι εκμεταλλεύσιμοι.
Αργότερα, πάλι η ΕΔΕΥ δίνει στην δημοσιότητα την ύπαρξη και άλλων οκτώ κοραλλιογενών στόχων με φυσικό αέριο νότια της Κρήτης, πάλι τύπου Ζορ και Καλυψώ. Αυτά τα 16 κοιτάσματα βρίσκονται σε μια επιφάνεια 85.000 τετρ. χλμ και έχουν συνολική έκταση 3.300 τετρ. χλμ, δηλαδή επιφάνεια 33 φορές μεγαλύτερη του κοιτάσματος Ζορ της Αιγύπτου που έχει 0,8 τρισ κυβικά μέτρα φυσικό αέριο (εικόνα 1).
Η σημασία των ανακοινώσεων της ΕΔΕΥ που πέρασε στα ψιλά και οι επαγωγικές σκέψεις είναι η εξής:
Γνωρίζουμε από επιστημονικές δημοσιεύσεις (Franseen, E.R.,Esteban, M., Ward, W.C., Rouchy, J-M. 1996. Models for carbonate stratigraphy from Miocene reef complexes of Mediterranean Regions, in Scholle ed. Special Publication Concepts in Sedimentology and Paleontology, volume 5, pp i-iv, ISBN 1-56576-033-6. A publication of SEPM) ότι κατά το Μέσο Μειόκαινο ήτοι ότι πριν 11 εκατ. χρόνια έως πριν 6 εκατ. χρόνια, η Μεσόγειος θάλασσα ήταν γεμάτη από κοραλλιογενείς υφάλους. Και γνωρίζουμε πάλι από επιστημονικές δημοσιεύσεις ότι όταν αποξηράνθηκε η Μεσόγειος για 1 εκ. χρόνια, κατά το Μεσσήνιο, οι παλαιολιμνοθάλασσες και οι παλαιοτάφροι φιλοξένησαν τεράστιες ποσότητες υδροχαρών φυτών που κατά την αναερόβιο αποσύνθεσή τους δημιούργησαν τεράστιες ποσότητες βιογενούς φυσικού αερίου που αποθηκεύτηκε στους προϋπάρχοντες κοραλλιογενείς υφάλους (εικόνα 2).
Άρα εφ’ όσον η παλαιοτάφρος του Ερατοσθένη δημιούργησε τα μεγάλα κοιτάσματα Ζορ και Καλυψώ και εφ’ όσον η Ελληνική Τάφρος και η Τάφρος του Πτολεμαίου δημιούργησαν τα εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα φυσικού αερίου δυτικά, νοτιοδυτικά και νότια της Κρήτης έτσι και οι παλαιοτάφροι του Πλινίου και του Στράβωνα (εικόνα 2), θα πρέπει να γέμισαν τους υφάλους νότια της Κάσου, Καρπάθου, Ρόδου και του συμπλέγματος των νήσων Καστελόριζου με στόχους/κοιτάσματα φυσικού αερίου. Άρα η ΕΔΕΥ οφείλει να επεκτείνει τις γεωφυσικές της έρευνες και ανατολικά της Ιεράπετρας μέχρι την Κυπριακή ΑΟΖ (εικόνα 3) για να επαληθεύσει τους στόχους/κοιτάσματα.
Τελικά τίθεται το ερώτημα. Μήπως η Ελλάδα έχει περισσότερα κοιτάσματα φυσικού αερίου από όλες τις χώρες του κόσμου, συμπεριλαμβανομένου και του Ιράν; Και μήπως τελικά η λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου έχει τα μεγαλύτερα αποθέματα υδρογονανθράκων από όλες τις λεκάνες του κόσμου; Αν ναι, τότε η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας αυξάνεται εκθετικά, διότι γίνεται όχι μόνο ενεργειακός κόμβος μεταφοράς υδρογονανθράκων προς την Ευρώπη, αλλά και και παγκόσμιος παραγωγός ενέργειας.
