Οι επιστήμες διέρχονται διάφορα στάδια, αρχίζουν από το προεπιστημονικό στάδιο, με περιορισμένη αυθυπαρξία σε σχέση με άλλες συναφείς επιστημονικές πειθαρχίες και σπαράσσονται από αντίπαλες θεωρήσεις. Στη συνέχεια εδραιώνεται ένα μοναδικό επιστημονικό παράδειγμα και ο συγκεκριμένος κλάδος χειραφετείται ως νέα επιστημονική πειθαρχία (Thomas Kuhn).
Μετά από ένα χρονικό διάστημα κάνουν την εμφάνισή τους διάφορα δυσεξήγητα φαινόμενα, ανωμαλίες, που δεν είναι δυνατόν να ερμηνευτούν ικανοποιητικά με βάση το υπάρχον θεωρητικό οπλοστάσιο. Η κατάληξη είναι οι επιστημονικές κρίσεις. Η επιστημονική κρίση οδηγεί τελικά στην επιστημονική επανάσταση, στην ανάδειξη τελικά ενός θεωρητικού παραδείγματος που οδηγεί στην ανάπτυξη και πάλι της έρευνας στα πλαίσια της κανονικής επιστήμης και ούτω καθ’ εξής.
Η σημερινή επιστημονική κρίση έχει θεμέλια στη σύγκρουση ιδεαλισμού και ρεαλισμού. Ο άνθρωπος, κατά τον Niebuhr (Man and Immoral Society και An Interpretation of Christian Ethnics) είναι εγγενώς εγωιστής. Το κύριο κίνητρό του είναι το εγωιστικό πάθος. Εναρμονίζεται με την κοινωνία μόνο αν ουδετεροποιηθεί ο εγωισμός του κυρίως με το να στραφεί η ενεργετικότητά του στην υπηρεσία της κοινωνίας. Στο διεθνές πεδίο επικρατεί το συμφέρον (κέρδη) που συχνά οδηγεί σε ανεξέλεγκτο ηθικό κυνισμό.
Πολλές φορές η δύναμη της λογικής χρησιμοποιείται, όχι για αυτοσυγκράτηση, αλλά για να δώσει στις υστερίες της υπακοής πιο λογικοφανείς δικαιολογίες. Ο ανώτερος εγωισμός (το εθνικό συμφέρον της δημόσιας υγείας σε σχέση με το ατομικό συμφέρον) δημιουργεί ένα ηθικό παράδοξο. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι διεθνείς συγκρούσεις μεταφέρθηκαν από το πολεμικό πεδίο, στο πεδίο της υγείας και μπορεί να γίνει παραλληλισμός της πολιτικής στις Διεθνείς Σχέσεις σε σχέση με την Πολιτική στην Υγεία.
Η πολιτική που εφαρμόζεται στην υγεία αποτελεί στην ουσία πολιτική της ισχύος υπό μεταμφίεση, σύγκρουση ηθικής και ισχύος. Ο ρεαλισμός αναδείχτηκε σε κυρίαρχη θέση στην υγεία, στο πλαίσιο ότι οι φαρμακευτικές είναι φύσει επιθετικές κι όχι φύσει προληπτικές. Η πανδημία έφερε στο φως μια μεγάλη επιστημονική διένεξη (κρίση) που οφείλεται:
Α)Η ουσία του προβλήματος προέχει της τεχνικής μεθόδου
Β)Η επιστημονική έρευνα κρύβει μια ιδεολογία εμπειρικού συντηρητισμού
Γ) Οι επιστήμες και ειδικά αυτές που αφορούν την κοινωνία δεν υπήρξαν ποτέ αξιοκρατικά ουδέτερες
Δ)Οι επιστήμονες χωρίς ενδιαφέρον για την προαγωγή των αξιών του ανθρώπινου πολιτισμού γίνονται ανεύθυνοι τεχνοκράτες που απλώς μαστορεύουν με την κοινωνία . Η γνώση ενέχει και την ευθύνη για δράση και πρέπει να στοχεύει στην εξέλιξη και βελτίωση της κοινωνίας.
Η Επιστημονική Κρίση είναι μια ασύμμετρη διένεξη, που πρακτικά σημαίνει ότι θα πρέπει να πολωθεί στο έπακρο για να καταστεί πρόδηλη και να νικήσει ο πιο αδύναμος, ο καταπιεσμένος, ο δομικά υποδεέστερος, στρατηγική που ακολουθείτε και στις Διεθνείς σχέσεις. Το αποτέλεσμα θα είναι μια αντιστροφή των ρόλων, μια νέα κατάσταση που θα αλλάξει ριζικά τη δομή και τις δομικές διαφορές που επιφέρουν τις αγεφύρωτες διενέξεις.
Η μεροληπτική θέση των Διεθνών Οργανισμών, οι ιδιομορφίες αυτής της επιστημονικής κρίσης καθώς και αυτό που ονομάζεται ασυμμετρία της ισχύος παίζουν καθοριστικό ρόλο. Η συμμετρική ψυχολογία θυματοποίησης, εναλλαγή ρόλου θύτη και θύματος όπως και τα δυσδιάκριτα πολιτισμικά σύνορα οδηγούν σε μια σύγκρουση που δεν συνδέεται με μια κρατική οντότητα, συνδέεται όμως με ένα μη κράτος, που λειτουργεί σαν κράτος εν κράτει.
Όπως και στις Διεθνείς διενέξεις, έτσι και στην επιστημονική κρίση, δεν μπαίνουν σε διάλογο για να μη νομιμοποιήσουν τα δίκαια της άλλης πλευράς, θεωρώντας τους μη αντάξιους συνομιλητές. Επίσης διατείνονται ότι δεν υφίσταται σύγκρουση, αλλά πρόκειται για μεμονωμένα επεισόδια. Όλα αυτά όμως θα οδηγήσουν αναπόφευκτα στην Ανατολή μιας Επιστημονικής Επανάστασης και η επιστήμη θα επανακτήσει το κύρος και την αξιοπιστία που της αξίζει.
Βούλγαρη Μαρία, Πολιτικός Επιστήμονας
