Ελευθέριος Ανδρώνης
Στη βιβλική ιστορία του Φαραώ, προηγήθηκε η εωσφορική έπαρση και έπειτα ήρθαν οι «πληγές» του Θεού. Στο ξιπασμένο ελληνικό κράτος του 2026, η πορεία είναι αντίστροφη. Πρώτα οι διαφόρων ειδών πληγές ρήμαξαν τη χώρα μας και σαν απάντηση – πρόκληση, ορθώθηκε και ένας «φαραωνικός» ουρανοξύστης στο Ελληνικό για να βάλει τελική σφραγίδα στην ξιπασιά μας.
Όλη αυτή η σωρευμένη μωροφιλοδοξία χρειαζόταν ένα καπιταλιστικό μνημείο, έναν «ναό» της κενότητας που θα εκπέμπει υποταγή στην τεχνοκρατία. Οποιοσδήποτε διαθέτει έστω και στοιχειώδη αίσθηση του αττικού τοπίου, ατενίζει το συγκεκριμένο έκτρωμα σαν διαταραχή του οπτικού πεδίου. Σαν ένα πελώριο σφάλμα κενοδοξίας. Σαν έναν πύργο της Βαβέλ που δεν δημιουργεί σύγχυση γλωσσών, αλλά σύγχυση ταυτότητας στην κοινή συνείδηση.
Διασχίζοντας το παραλιακό μέτωπο και βλέποντας αυτό το θηριώδες «λάθος» στο Ελληνικό, νιώθεις μια έντονη αίσθηση ανοίκειου και αφύσικου. Μια ταραχή για κάτι που βεβηλώνει σκόπιμα την ψυχογεωγραφία της Αττικής και επιβάλλεται ως τοτέμ νεοταξικής ισχύος. Δεν σου προκαλεί τον παραμικρό θαυμασμό ανάπτυξης, αλλά ένα κρύο δέος μιας δυστοπίας που ύψωσε το πρώτο της πολεοδομικό θεμέλιο. Και πράγματι το έργο του Ελληνικού σχεδιάστηκε έτσι ώστε να γίνει πρότυπο μοντέλο πόλης 15 λεπτών, δηλαδή ένα αστικό ίδρυμα τεχνοφεουδαρχίας.
Νέα εποχή – Νέο τοπόσημο
Για δυόμισι χιλιάδες χρόνια η αέρινη Ακρόπολη ήταν το οπτικό επίκεντρο του λεκανοπεδίου, μπολιασμένη ιδιοφυώς με το αθηναϊκό τοπίο, καθηλωτική με τη δωρική γοητεία της, αριστούργημα γεωμετρικής καλαισθησίας, αιώνιο καμάρι ακόμα και ενώ κυκλώθηκε από κακάσχημους όγκους πολυκατοικιών. Όμως αφού φτάσαμε σε σημείο πολιτισμικής παρακμής να διαφημίζουμε μέχρι και παπούτσια (με drones) πάνω από την Ακρόπολη, η «θρησκεία» του καταναλωτισμού απαιτούσε ένα υπέρτερο τοπόσημο, όχι φυσικά σε ομορφιά, αλλά σε μια βίαιη απόσπαση της προσοχής. Αυτή είναι άλλωστε η πεμπτουσία του καταναλωτισμού. Να γραπώνει το βλέμμα σου με τη βία.
Πλέον στη θέα του λεκανοπεδίου πρωταγωνιστεί αυτό το «μονολιθικό» τερατούργημα που δεν δικαιούται κανέναν έπαινο, αλλά τον απαιτεί υστερικά. Αναλογιζόμενος ο κάθε Έλληνας ότι αυτό το κυκλώπειο κατασκεύασμα που μοιάζει με πύργο… Jenga, χτίστηκε πάνω σε δημόσια περιουσία που ξεπουλήθηκε όσο – όσο στα ιδιωτικά συμφέροντα, συνειδητοποιεί ότι αν η πρόκληση μετριόταν σε ορόφους θα ξεπερνούσε σε ύψος και το «Riviera Tower».
Αν η αισθητική είχε στόμα, θα ούρλιαζε στη σημερινή θέα του Ελληνικού. Στην παραλιακή ζώνη, εκεί που φυτρώνουν ταπεινά θυμάρια και φρύγανα, εκεί που γαλήνευε το μάτι στην ανοιχτωσιά της θάλασσας, ένα μεγαθήριο έκανε απόβαση παραλογισμού. Γιατί η επιδειξιομανία του νεοπλουτισμού έχει την επίμονη τάση να κακοποιεί την αρμονία.
Η αρχιτεκτονική πειθαρχίας
Αλλά στην αρχιτεκτονική των σύγχρονων πόλεων, τίποτα δεν επιλέγεται τυχαία. Ο δημόσιος χώρος γίνεται πολιτικό προϊόν. Στην ψυχολογία της μάζας, οι επιβλητικοί ουρανοξύστες στοχεύουν να διεγείρουν το αίσθημα της «μικρότητας» μπροστά στην εξουσία και την καταναλωτική ύλη. Σηκώνεις το κεφάλι ψηλά, όχι για να ατενίσεις ουρανό, αλλά το ατσάλι της βιομηχανικής αυτοκρατορίας. Καλείσαι να συμμορφωθείς σε μια ψυχοκοινωνική άσκηση πειθαρχίας.
Η πανοραμική θέα και επίβλεψη των μαζών ανήκει στην «ελίτ», με το ιλιγγιώδες ύψος να γίνεται αδιάκοπος «κήρυκας» της ταξικής ανισότητας. Ένα πομπώδες πανοπτικό που υποσυνείδητα θέλει να σου επιβάλλει ότι είσαι τρόφιμος μιας πανοπτικής κοινωνίας. Η οπτική ρύπανση των ουρανοξυστών εντείνει το αίσθημα της ψυχρότητας, της αποστασιοποίησης, της ψυχικής άμυνας απέναντι στο παράταιρο, αλλά ο καταναλωτισμός επιστρατεύεται ώστε να κοιμίζει αυτή τη φυσική αντίδραση.
Τα βουνά της Αττικής έχουν κατακαεί από εμπρησμούς, οι παραθαλάσσιες πόλεις εκκενώνονται κάθε καλοκαίρι από το 112, η παραλιακή πλημμυρίζει με την παραμικρή μπόρα, οι ακτές έχουν κατακλυστεί από αυθαιρεσίες, άλλα κατά τα άλλα θα έχουμε να λέμε ότι φτιάξαμε το πιο πολυτελές ξόανο των Βαλκανίων στο Ελληνικό. Το σύνδρομο της Ψωροκώσταινας ζει και βασιλεύει, και την Αθηναϊκή… Ριβιέρα κυριεύει. Μόνο που τώρα δεν είναι μόνο επίδειξη του φτωχού συγγενή της Ευρώπης, αλλά κυρίως ένα 50όροφο λάβαρο της δυστοπίας που καταφθάνει.
