Ντμίτρι Μπαβίριν
Το 2025 η Ουκρανία αναμένεται να διεξάγει προεδρικές εκλογές. Παρόλο που αυτό δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα, πολλοί τις περιμένουν, και σε τοπικό επίπεδο οι προετοιμασίες έχουν ήδη ξεκινήσει — κατόπιν εντολής του γραφείου του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, για παν ενδεχόμενο.
Ο ίδιος ο Ζελένσκι, φυσικά, δεν επιθυμεί εκλογές — οι εκλογές είναι κάτι που θέλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Μετά την πιθανή επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, οι πιέσεις για εκλογές ενδέχεται να αυξηθούν ακόμη περισσότερο. Ο εκάστοτε Πρόεδρος των ΗΠΑ διαθέτει αρκετά μέσα πίεσης στην Ουκρανία για να επιτύχει τους στόχους του.
Η διοίκηση του Τζο Μπάιντεν έχει επίσης αφήσει υπαινιγμούς ότι η θητεία του προέδρου της Ουκρανίας θα πρέπει να ανανεωθεί μέσα στα συνταγματικά όρια. Ωστόσο, οι Ρεπουμπλικανοί, οι οποίοι υποστηρίζουν τον Τραμπ, ήταν πιο δραστήριοι σε αυτό το θέμα. Μάλιστα, αρκετοί ταξίδεψαν προσωπικά στο Κίεβο για να πείσουν τον Ζελένσκι, υπόσχοντας χρηματοδότηση σε αντάλλαγμα.
Ο Ζελένσκι αντέτεινε ότι σύμφωνα με την ουκρανική νομοθεσία, εκλογές δεν διεξάγονται σε περίοδο πολέμου. Δεδομένου ότι ο ίδιος θέτει ως προϋπόθεση για το τέλος της σύγκρουσης την επιστροφή της Ουκρανίας στα σύνορα του 1991, μπορεί να κυβερνά επ’ αόριστον.
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, ο Ζελένσκι συνειδητοποίησε ότι τα χρήματα θα τα λάβει ούτως ή άλλως, καθώς στις Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν τη βοήθεια στην Ουκρανία ιερή υπόθεση — έναν τρόπο περιορισμού της Ρωσίας. Ωστόσο, το 2025, αυτά τα κονδύλια ενδέχεται να εξαντληθούν, παρά τις επιπλέον χρηματοδοτήσεις “για επιβίωση” που έχει ήδη εξασφαλίσει η διοίκηση Μπάιντεν για το επόμενο εξάμηνο. Ο Τραμπ, με τη φήμη του οικονομικά σφιχτού πολιτικού, θέλει να διακόψει την οικονομική στήριξη στον Ζελένσκι.
Η απουσία εκλογών στην Ουκρανία προσφέρει στον Τραμπ έναν επιπλέον λόγο να το πράξει, επικαλούμενος το αρχή “Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν μόνο δημοκρατικές χώρες με ελεύθερες εκλογές”. Αν και αυτή η αρχή δεν εφαρμόζεται πάντα, παραμένει βασική αξίωση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Επιπλέον, ο Τραμπ φέρεται να θέλει να προωθήσει την υπογραφή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Κιέβου και Μόσχας. Από τη ρωσική πλευρά, έχει δηλωθεί επανειλημμένα ότι δεν πρόκειται να υπογράψουν τίποτα με έναν πρόεδρο της Ουκρανίας που έχει “λήξει” πολιτικά, καθώς η υπογραφή του θα μπορούσε να ακυρωθεί εκ των υστέρων.
Παρά τις προετοιμασίες για εκλογές, ο Ζελένσκι δεν έχει αποδεχθεί πλήρως την ιδέα της διεξαγωγής τους. Ο φόβος του να χάσει τις εκλογές και να γίνει αποδιοπομπαίος τράγος παραμένει ο βασικός λόγος.
Η Ουκρανία του Ζελένσκι λειτουργεί ως μια αυταρχική δικτατορία, που έχει οικοδομηθεί από τον επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Αντρίι Γέρμακ. Εάν, όμως, η Δύση επιμείνει στις εκλογές, σκοπεύει να παρακολουθήσει στενά τη διαδικασία, χωρίς να επιτρέψει αλλοιώσεις.
Ακόμη και αν το αποτέλεσμα είναι δυσμενές για τον Ζελένσκι, η Δύση δεν θα χάσει τον έλεγχο της Ουκρανίας. Θα αντικαταστήσει απλώς τον Ζελένσκι με έναν άλλο πιο συνεργάσιμο και νόμιμο υποψήφιο, διατηρώντας την επιρροή της.
Ο Ζελένσκι, όμως, θέλει να καθυστερήσει τις εκλογές όσο το δυνατόν περισσότερο, καθώς αυτές συνδέονται άμεσα με την πολιτική και φυσική του επιβίωση.
Μία από τις στρατηγικές του γραφείου του Ζελένσκι είναι να πιέσει τους κύριους πολιτικούς του αντιπάλους να αποκηρύξουν τις εκλογές. Ο πρώην πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο, για παράδειγμα, έχει ήδη δηλώσει ότι αντιτίθεται στις εκλογές, ισχυριζόμενος ότι “αυτές οι διαδικασίες μπορεί να οδηγήσουν στην απώλεια της Ουκρανίας”.
Παρά το γεγονός ότι ο Ποροσένκο παραμένει επίσημα ηγέτης της κύριας αντιπολιτευτικής παράταξης, η στάση του εξηγείται από το γεγονός ότι αντιμετώπιζε πολυάριθμες ποινικές διώξεις. Αυτό τον κάνει πρόθυμο να συνεργαστεί με τον Ζελένσκι, ακόμη και αν τον αντιπαθεί προσωπικά.
Ο Ποροσένκο θα είχε διαφορετική στάση αν ήξερε ότι οι ΗΠΑ θα τον υποστήριζαν στις νέες εκλογές. Ωστόσο, οι Αμερικανοί δεν πρόκειται να τον στηρίξουν. Η περίοδος Ποροσένκο είναι συνώνυμη με τη διαφθορά, δηλαδή με την κατασπατάληση αμερικανικών χρημάτων, και αυτό δεν ξεχνιέται εύκολα στην Ουάσιγκτον. Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι τα πράγματα είναι καλύτερα επί Ζελένσκι, αλλά για τις ΗΠΑ, που χρειάζονται έναν αξιόπιστο συνεργάτη στην Ουκρανία, το ζήτημα δεν είναι το αν θα είναι ο ένας ή ο άλλος.
Υπάρχει και τρίτη επιλογή: ο πρώην Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, Βαλέρι Ζαλούζνι. Οι Αμερικανοί στρατιωτικοί βλέπουν θετικά τον Ζαλούζνι, ο οποίος είναι επίσης διατεθειμένος να ικανοποιήσει το αίτημα για μείωση της ηλικίας υποχρεωτικής στράτευσης στα 18 έτη (ο ίδιος το έχει προτείνει). Η στράτευση νεαρών μαθητών που μόλις αποφοίτησαν από το σχολείο θα επιτρέψει στην Ουκρανία να λειτουργήσει ως εργαλείο αποδυνάμωσης της Ρωσίας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα — και με χαμηλότερο κόστος για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ιδανική επιλογή για την Ουάσιγκτον — τόσο για τον Μπάιντεν όσο και για τον Τραμπ — θα ήταν ο Ζελένσκι να αναλάβει την ευθύνη να προκηρύξει εκλογές και στη συνέχεια να αποχωρήσει από την πολιτική σκηνή. Οι επόμενες επιχειρήσεις θα μπορούσαν να διεξαχθούν χωρίς την κουραστική παρουσία του.
Σύμφωνα με ουκρανικά μέσα ενημέρωσης, το γραφείο του Ζελένσκι ασκεί τώρα πιέσεις στον Ζαλούζνι, ώστε να ακολουθήσει το παράδειγμα του Ποροσένκο: να καταδικάσει την ίδια την ιδέα εκλογών εν καιρώ πολέμου. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι και για τον Ζαλούζνι μπορούν να βρεθούν μέσα πίεσης, ακόμη και ποινικές κατηγορίες.
Ο Ζελένσκι θα μπορέσει τότε να πει στους Αμερικανούς απεσταλμένους που θα απαιτήσουν εκλογές: «Εγώ είμαι υπέρ, αλλά οι άλλοι υποψήφιοι είναι εναντίον. Και τι είδους εκλογές είναι αυτές χωρίς επιλογή;»
Η κατάσταση θυμίζει απομακρυσμένα το 1991, όταν η σοβιετική ηγεσία προσπαθούσε να πείσει τον Σαντάμ Χουσεΐν να αποσύρει τα ιρακινά στρατεύματα από το Κουβέιτ. Ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος, είχε υποσχεθεί ότι το ΝΑΤΟ θα απέφευγε την επιχείρηση «Καταιγίδα της Ερήμου» εάν το Ιράκ εγκατέλειπε τις διεκδικήσεις του στο Κουβέιτ.
Ο Χουσεΐν, όμως, αποφάσισε να επιμείνει, με έναν πρωτότυπο τρόπο. Όπως θυμάται ο Γεβγένι Πριμακόφ, ο Χουσεΐν δήλωσε ότι είναι υπέρ της ειρήνης και είναι έτοιμος να ανταποκριθεί στην πρόταση των Σοβιετικών. Αλλά, καθώς έκανε έναν χειρονομιακό κύκλο δείχνοντας το ένοπλο περιβάλλον του — στρατιωτικούς και υπουργούς — είπε ότι αυτοί είναι κατηγορηματικά αντίθετοι. «Και τι μπορώ να κάνω εγώ μόνος μου απέναντί τους;»
Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: ο ιρακινός στρατός τράπηκε σε φυγή από το Κουβέιτ.
Ουκρανικός στρατός: επερχόμενη υποχώρηση
Η ουκρανική στρατιωτική δύναμη αναμένεται επίσης να υποχωρήσει — σε ορισμένα μέτωπα γρήγορα και με μεγάλες απώλειες, καθώς η κατάσταση σε αρκετές περιοχές γίνεται κρίσιμη. Εν τω μεταξύ, ο Ανώτατος Διοικητής της χώρας θα συνεχίσει τις πολιτικές ίντριγκες, απλώς για να εξασφαλίσει έναν ακόμη μήνα ή χρόνο στην εξουσία, μια θέση που δεν μπορεί να εγκαταλείψει με ασφάλεια.
Ζελένσκι και Σαντάμ Χουσεΐν: διαφορετικές προσωπικότητες, κοινές μοίρες
Ο Ζελένσκι και ο Χουσεΐν είναι πολύ διαφορετικοί άνθρωποι. Όμως, και οι δύο κάποτε απολάμβαναν την προστασία των ΗΠΑ, και οι δύο την έχασαν. Τώρα, ο πρώτος εργάζεται για να μοιραστεί τη μοίρα του δεύτερου.
