Clement Ultimo.Reseau International, 16-4-22
Mετάφραση: Μ. Στυλιανού
Είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία παγκόσμιο ή ευρωπαϊκό πρόβλημα; Ένα φαινομενικά περιττό ερώτημα, δεδομένου ότι οι επιπτώσεις της τρέχουσας κρίσης γίνονται αισθητές σε παγκόσμια κλίμακα, αλλά ίσως λιγότερο περιττό από ό, τι φαίνεται εκ πρώτης όψεως, ειδικά αν διαβάσετε απόψεις και εκτιμήσεις από μη ευρω-δυτικές πηγές.
Εάν ο Ρώσο-ουκρανικός πόλεμος παρουσιαστεί στην ευρωπαϊκή και δυτική κοινή γνώμη ως πλήρης σύγκρουση μεταξύ των αντίθετων οραμάτων του κόσμου και της ιστορίας (μια ενημερωμένη και διορθωμένη έκδοση της αντιπαράθεσης μεταξύ του “ελεύθερου κόσμου” και του “σοσιαλιστικού κόσμου” στην οποία τα μέσα ενημέρωσης έχουν εθελοντικά επιστρατευθεί σχεδόν ομόφωνα), επομένως ως σύγκρουση που, λόγω του «ιδεολογικού» πεδίου εφαρμογής της – δημοκρατία έναντι αυταρχισμού – δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, η εκτίμηση του υπόλοιπου κόσμου για το θέμα είναι διαφορετική.
Το ζήτημα των κυρώσεων έδειξε σαφώς πόσο η ομοφωνία στην περιθωριοποίηση της Ρωσίας στον οικονομικό τομέα ισχύει μόνο εάν αναφερόμαστε στις ευρωπαϊκές χώρες και στις χώρες του ατλαντικού μπλοκ (ΗΠΑ, προφανώς, Αυστραλία, Ιαπωνία, Νότια Κορέα). Περισσότερο από το ήμισυ του κόσμου δεν υιοθετεί μέτρα για να εμποδίσει τις οικονομικές συναλλαγές με τη Ρωσία, και μεταξύ των εθνών που αρνούνται τις κυρώσεις δεν είναι μόνο περιθωριακές χώρες – από την άποψη του πολιτικού και οικονομικού βάρους, φυσικά – αλλά και οι αναδυόμενες οικονομίες των BRICS. Και αν είναι πολύ εύκολο για την Κίνα να εξηγήσει τη μη ευθυγράμμιση της με τις επιθυμίες της Ουάσιγκτον, είναι πιο περίπλοκο να το κάνει για τη “μεγαλύτερη δημοκρατία του κόσμου”, όπως αυτοαποκαλείται η Ινδία, ή για τη Βραζιλία ή τη Νότια Αφρική.
Είναι όλοι «κράτη-κακοποιοί», φίλοι του «παράφρονα» Πούτιν; Προφανώς όχι. Συνεπώς, ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως παγκόσμια αντιπαράθεση, αλλά μάλλον ως ανάγκη εξεύρεσης “ευρωπαϊκών λύσεων στα ευρωπαϊκά προβλήματα”, όπως επισημαίνει η Κενυάτιδα ακαδημαϊκός Μάρθα Μπακουέσεγκα-Οσούλα στο άρθρο της στο γερμανικό περιοδικό Internationale Politik und Gesellschaft.
Μια διατριβή που αναπτύχθηκε και αναβίωσε στις σελίδες του ιταλικού γεωπολιτικού περιοδικού Limes από τον Hu Chunchun, σύμφωνα με τον οποίο: «Από τη μία πλευρά, η Ευρώπη στέκεται ως φάρος του σύγχρονου πολιτισμού. Από την άλλη πλευρά, έχει φέρει επανειλημμένα την ανθρωπότητα στο χείλος της καταστροφής και στη καταστροφή. Έτσι, ο σύγχρονος ευρωπαϊκός πολιτισμός φαίνεται να διαθέτει τα χαρακτηριστικά ενός Ιανού με δύο πρόσωπα: ένα αποκρουστικό πρόσωπο βαρβαρότητας, καλυμμένο από μια ιερή πρόσοψη από απόλυτες αξίες και ιδέες.
«Στην ευρωπαϊκή ιστορία, είναι σπάνιο να δεχόμαστε μη ευρωπαϊκές επικρίσεις για τη δική μας ακλόνητη αίσθηση του οικουμενικού μεσσιανισμού. Ως ακαδημαϊκός ο οποίος, αν και έχει τις ρίζες του στον κινεζικό πολιτισμό, θαύμαζε πάντα το μεγάλο εγχείρημα του ευρωπαϊκού πολιτισμού, επιτρέψτε μου να απευθύνω έκκληση στην Ευρώπη: Η τρέχουσα σύγκρουση δεν αφορά την ελευθερία κατά της καταστολής και της τυραννίας· Είναι η διαιώνιση μιας ιστορικής λογικής εγγενούς στη σύγχρονη Ευρώπη. Είναι καιρός οι ευρωπαίοι πολίτες να θέσουν τέλος σε αυτό το παράλογο παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, το οποίο γίνεται αντιληπτό με αγωνία και φρίκη από πολιτισμούς εκτός Ευρώπης. Μετά από έναν αιώνα καταστροφών, η Γηραιά Ήπειρος δεν έχει κανένα δικαίωμα να αναγκάσει ολόκληρο τον κόσμο να επιλέξει για άλλη μια φορά μεταξύ πολέμου και ειρήνης, μεταξύ καταστροφής και επιβίωσης.»
Εν ολίγοις, ίσως ήρθε πραγματικά η ώρα για την Ευρώπη να προσπαθήσει να δει την ιστορική πραγματικότητα με διαφορετικά μάτια. Όχι μόνο επειδή το «τέλος της ιστορίας» που υποθηκεύθηκε από τον Φουκουγιάμα ήταν μόνο μια άνετη ψευδαίσθηση στην οποία οι ευρωπαϊκές κοινωνίες – διδασκαλικές και ανίκανες για εξωχώρια αντικειμενική αυτογνωσία- βαυκαλίζονται εδώ και δεκαετίες, αλλά κυρίως επειδή, σήμερα περισσότερο από ποτέ, με ένα αυστηρά δυτικοκεντρικό όραμα (ο ευρωκεντρισμός υπήρξε φάντασμα για τουλάχιστον 80 χρόνια) που είναι μη ρεαλιστικό και παραπλανητικό. Ως εκ τούτου, αποτελεί προάγγελο προβλημάτων.
