Πίσω ολοταχώς ή τακτική παύση; Οι Βρυξέλλες παγώνουν το επόμενο βήμα για το ρωσικό πετρέλαιο υπό τη σκιά του Ορμούζ

Η είδηση που κυκλοφορεί θέλει την Ευρωπαϊκή Ένωση να «αναστέλλει την απαγόρευση αγοράς ρωσικού πετρελαίου». Η πιο ακριβής εικόνα, όμως, είναι λίγο διαφορετική: η ΕΕ δεν ακυρώνει τις ήδη ισχύουσες κυρώσεις, αλλά φαίνεται να μεταθέτει το επόμενο νομοθετικό βήμα για την πλήρη και μόνιμη απεξάρτηση από το εναπομείναν ρωσικό πετρέλαιο. Ήδη από το 2022 ισχύει ευρωπαϊκή απαγόρευση για τις εισαγωγές ρωσικού αργού που μεταφέρεται διά θαλάσσης και για ορισμένα πετρελαϊκά προϊόντα, με προσωρινές εξαιρέσεις κυρίως για ορισμένα περίκλειστα κράτη που εξαρτώνται από αγωγούς.

Αυτό που πράγματι είχε προγραμματιστεί ήταν μια νέα νομική πρόταση της Κομισιόν για να κλείσει και το τελευταίο παράθυρο στις ροές ρωσικού πετρελαίου προς την ΕΕ. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters από τις αρχές Μαρτίου, η πρόταση επρόκειτο να κατατεθεί στις 15 Απριλίου 2026, λίγες ημέρες μετά τις εκλογές στην Ουγγαρία. Ωστόσο, την Τρίτη 24 Μαρτίου 2026 η ενημερωμένη νομοθετική ατζέντα της Επιτροπής έδειξε ότι η πρόταση δεν θα κατατεθεί εκείνη την ημερομηνία, ενώ Ευρωπαίος αξιωματούχος είπε στο Reuters ότι η πρωτοβουλία δεν ακυρώθηκε, αλλά μετατίθεται λόγω των «τρέχουσων γεωπολιτικών εξελίξεων».

Με άλλα λόγια, δεν μιλάμε για πλήρη «επιστροφή» της Ευρώπης στο ρωσικό πετρέλαιο, αλλά για πάγωμα του επόμενου σκληρού βήματος. Αυτό έχει σημασία, γιατί η ίδια η ΕΕ έχει δεσμευθεί θεσμικά να τελειώσει με τις ρωσικές ενεργειακές εισαγωγές: το Συμβούλιο έχει ήδη δώσει το τελικό πράσινο φως για τη σταδιακή απαγόρευση του ρωσικού αερίου, με πλήρη παύση των εισαγωγών LNG από την αρχή του 2027 και των εισαγωγών μέσω αγωγών από το φθινόπωρο του 2027, ενώ η Κομισιόν έχει δηλώσει ότι θα φέρει και πρόταση για το πετρέλαιο το αργότερο έως το τέλος του 2027.

Η αναδίπλωση αυτή φαίνεται να συνδέεται άμεσα με την έκρηξη της κρίσης στον Περσικό Κόλπο. Το AP σημειώνει ότι από το Στενό του Ορμούζ περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, ενώ μεγάλο μέρος της ναυσιπλοΐας έχει παγώσει από τις αρχές Μαρτίου λόγω του πολέμου. Η ίδια κρίση έχει ήδη ανεβάσει τις τιμές και έχει προκαλέσει νέο ενεργειακό σοκ, την ώρα που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να αποφύγουν ένα δεύτερο μέτωπο αστάθειας στην αγορά ενέργειας.

Στο φόντο αυτής της αναστάτωσης, η Μόσχα έχει κάθε λόγο να βλέπει το κλίμα πιο ευνοϊκά. Το AP έχει επισημάνει ότι η άνοδος των τιμών πετρελαίου και αερίου λόγω της σύγκρουσης με το Ιράν ενισχύει ξανά τα ρωσικά έσοδα από τις εξαγωγές ενέργειας, που αποτελούν βασικό πυλώνα του ρωσικού προϋπολογισμού και της χρηματοδότησης του πολέμου στην Ουκρανία.

Άρα, η ουσία της είδησης είναι πιο σύνθετη από όσο δείχνει ο τίτλος. Οι Βρυξέλλες δεν ξηλώνουν το υφιστάμενο εμπάργκο, αλλά κάνουν ένα βήμα πίσω στον χρόνο και όχι απαραίτητα στην κατεύθυνση. Η πιο λογική ανάγνωση είναι ότι η Κομισιόν αποφεύγει να ανοίξει τώρα ένα νέο μέτωπο στην ενεργειακή αγορά, τη στιγμή που η αστάθεια στον Κόλπο κάνει την προσφορά πετρελαίου πιο αβέβαιη. Αυτή είναι ερμηνεία που προκύπτει από τον συνδυασμό της καθυστέρησης στην πρόταση, των υφιστάμενων ευρωπαϊκών κυρώσεων και της πίεσης που ασκεί η κρίση στο Ορμούζ στις διεθνείς αγορές.