Στο Διαδίκτυο συνεχίζουν να ξεδιπλώνονται έντονες συζητήσεις γύρω από το παράξενο διαστημικό αντικείμενο 3I/ATLAS. Κάθε μέρα εκφράζονται πολλές υποθέσεις σχετικά με την προέλευσή του, αλλά στην πρώτη γραμμή, φυσικά, βρίσκεται ο Άβι Λόεμπ, (Avi Loeb), ο διάσημος καθηγητής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, ο οποίος πρώτος έθεσε το θέμα στην ημερήσια διάταξη.
Οι θεωρίες του για το 3I/ATLAS είναι, φυσικά, οι πιο ενδιαφέρουσες, καθώς η πλειονότητα των θεωρητικών έχει γνώσεις αστρονομίας στο επίπεδο των Μεξικανών νοικοκυρών και τις μεταδίδει στο ακροατήριο με εκλαϊκευμένο τρόπο για να γίνουν κατσνοητές. Αλλά ο διάσημος καθηγητής εκφράζεται με εξαιρετικά επιστημονικό τρόπο και κυριολεκτικά ρίχνει φόρμουλες στα κεφάλια των αδύναμων συναδέλφων του. Δηλαδή, αποδεικνύει τα πάντα με επάρκεια & επιστημονική γνώση και είναι εξαιρετικά δύσκολο για τους επίσημους αξιωματούχους να αντικρούσουν τα επιχειρήματά του.
Πριν από μερικές ημέρες, ο καθηγητής, όπως αποδείχθηκε, έγραψε μια ανάρτηση στο ιστολόγιό (blog) του λέγοντας πώς, στον ελεύθερο χρόνο του μετά από έναν ποδοσφαιρικό αγώνα, άρχισε να σκέφτεται έναν παράξενο επισκέπτη από το μακρινό διάστημα. Και όπως εξηγεί το 3I/ATLAS είναι πολύ, πολύ πιθανό να είναι προϊόν κάποιου είδους μηχανισμού.
Το θέμα είναι ότι ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΕΙ και η ενέργεια που εκπέμπεται από αυτό σε πολύ υψηλή συγκέντρωση, θα μπορούσε να παρέχεται είτε από ένα θραύσμα νετρονικού άστρου, είτε από μια αρχέγονη μαύρη τρύπα είτε και από τα δύο μαζί σε ένα – δηλαδή, με άλλα λόγια μέσα στο αντικείμενο βρίσκεται κάποιο είδος πυρηνικού αντιδραστήρα. Αλλά, δεδομένου ότι θραύσματα νετρονικών αστέρων πιθανότατα δεν υπάρχουν, και μια μαύρη τρύπα θα απορροφούσε όλη τη σκόνη σε χιλιάδες μίλια τριγύρω της, η πηγή της ενέργειας του 3I/ATLAS μπορεί να προέρχεται μόνο από κάποια πυρηνική/θερμοπυρηνική συσκευή ή από κάποιο είδος συσκευής που τροφοδοτείται από σκοτεινή ύλη.
Περισσότερες λεπτομέρειες για την κατάσταση μπορεί να δώσει η κάμερα HiRISE, η οποία είναι εγκατεστημένη στο διαστημικό σκάφος “Mars Reconnaissance Orbiter” για τη μελέτη του Άρη. Στις αρχές Οκτωβρίου 2025, το 3I/ATLAS θα πλησιάσει τον Άρη όσο το δυνατόν πιο κοντά και η κάμερα αυτή θα μπορεί να το δει από σχετικά μικρή απόσταση. Ωστόσο, το αν θα επιτραπεί στον καθηγητή να χρησιμοποιήσει την κάμερα παραμένει ένα μεγάλο ερώτημα.
Και προς το παρόν, προτείνουμε στους αναγνώστες μας να διαβάσουν οι ίδιοι τα γραπτά του καθηγητή και να σχηματίσουν τη δική τους άποψη για όλα αυτά. Και εμείς θα παρακολουθούμε την εξέλιξη των γεγονότων.
avi-loeb.medium.com: Η καλύτερη μέχρι σήμερα εικόνα του νέου διαστημικού αντικειμένου 3I/ATLAS λήφθηκε από το διαστημικό τηλεσκόπιο «Hubble» στις 21 Ιουλίου 2025.
Στη φωτογραφία φαίνεται μια πολύ έντονη λάμψη του αντικειμένου. Πιθανώς, προκαλείται από το φως που αντανακλάται από την κόμη, αλλά το πρόβλημα είναι ότι δεν έχει εντοπιστεί κόμη στο αντικείμενο.
Στην επόμενη σχήμα, που προέρχεται από ΑΥΤΗΝ την αναλυτική εργασία, φαίνεται ένα πολύ απότομο προφίλ επιφανειακής φωτεινότητας με προβαλλόμενη εκθετική κλίση -3, το οποίο υποδηλώνει ένα τρισδιάστατο προφίλ ακτινοβολίας με ακτινική εκθετική κλίση -4.
Αυτή η κλίση είναι πιο απότομη από αυτή που παρατηρείται στους κομήτες του ηλιακού συστήματος. Μαζί με τον εξαιρετικό συνάδελφό μου Eric Keto, διαπιστώσαμε ότι η παρατηρούμενη κλίση -4 συνάδει με ένα εναλλακτικό μοντέλο, στο οποίο η ροή σκόνης γύρω από το 3I/ATLAS φωτίζεται από μια κεντρική πηγή. Αυτό το μοντέλο προσαρμόζεται φυσικά στο απότομο προφίλ φωτεινότητας, καθώς η κλίση της πυκνότητας εκροής -2 συνοδεύεται από από μια ακτινική απόσβεση της φωτεινής ακτινοβολίας με μια επιπλέον κλίση απόσβεσης -2.
Επομένως, το 3I/ATLAS πιθανότατα εκπέμπει το δικό του φως και, αν αυτό ισχύει, τότε μπορεί να είναι πολύ μικρότερο από ό,τι αναμένεται στο μοντέλο που αντανακλά το ηλιακό φως. Το ανακλαστικό μοντέλο απαιτεί διάμετρο έως 20 χιλιόμετρα, κάτι που είναι αρκετά αμφίβολο: Λαμβάνοντας υπόψη τον περιορισμένο απόθεμα βραχώδους υλικού στο διαστημικό χώρο, ένας τέτοιος γιγαντιαίος βράχος μπορεί να εμφανιστεί μία φορά κάθε 10.000 χρόνια σε έναν όγκο διαστημικού χώρου μεγέθους ενός κυβικού παρσέκ. [*σ.μ. Το παρσέκ είναι μονάδα μέτρησης μήκους (αποστάσεων) στην αστρονομία. Αντιστοιχεί σε περίπου 3,26 έτη φωτός, το οποίο είναι περίπου 30,9 τρισεκατομμύρια (3,09 × 1013 ) χιλιόμετρα.]
Χθες το βράδυ πραγματοποιήσαμε τον ετήσιο ποδοσφαιρικό αγώνα μεταξύ των καθηγητών και των φοιτητών του “Ινστιτούτου Θεωρίας και Υπολογισμών του Χάρβαρντ”, του οποίου είμαι διευθυντής. Αν και έβαλα δύο γκολ για την ομάδα των καθηγητών, οι φοιτητές κέρδισαν με τελικό σκορ 3-2. Απογοητευμένος από αυτό το αποτέλεσμα, επικεντρώθηκα στο 3I/ATLAS μόλις ξύπνησα το επόμενο πρωί.
Πρώτον, υπολόγισα ότι η φωτεινότητα του 3I/ATLAS θα πρέπει να είναι της τάξης των 10 γιγαβάτ. Δεύτερον, συνειδητοποίησα ότι το απότομο προφίλ φωτεινότητας γύρω από το 3I/ATLAS σημαίνει ότι ο πυρήνας κυριαρχεί στο παρατηρούμενο φως.
Η φωταγώγηση από το ηλιακό φως δεν μπορεί να εξηγήσει το απότομο προφίλ του διασκορπισμένου φωτός 1/R⁴, όπου R είναι η ακτινική απόσταση από τον πυρήνα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η σταθερή ροή σκόνης σχηματίζει ένα προφίλ 1/R², το οποίο διασκορπίζει (σκεδάζει) το ηλιακό φως εντός του ίδιου προφίλ ακτινοβολίας. Σε αυτό το μοντέλο, το ηλιακό φως θα κυριαρχούσε στο φωτισμό, καθώς ο πέτρινος, βραχώδης πυρήνας θα αντανακλούσε μόνο ένα μικρό κλάσμα της ηλιακής έντασης από μια περιοχή πολύ μικρότερη από τα 10.000 χιλιόμετρα που επιτρέπει η ανάλυση της φωτογραφίας του Διαστημικού Τηλεσκοπίου “Χάμπλ” (Hubble).
Μια άλλη πιθανότητα που εξηγεί το απότομο προφίλ φωτεινότητας είναι ότι το διασκορπιστικό φωτοστέφανο (άλω) αποτελείται από παγωμένα σωματίδια που εξατμίζονται καθώς κινούνται προς τον Ήλιο από τη θερμή πλευρά του 3I/ATLAS, που είναι στραμμένη προς το άστρο (του Ήλιου). Αυτό θα εξηγούσε την απουσία ουράς από αυτά τα διασκορπιστικά σωματίδια. Ο απαιτούμενος χρόνος εξάτμισης πρέπει να είναι της τάξης των 10 λεπτών, αλλά δεν είναι σαφές εάν αυτό θα οδηγούσε στο παρατηρούμενο προφίλ φωτεινότητας 1/R⁴. Η απλούστερη ερμηνεία του παραπάνω διαγράμματος είναι ότι ο πυρήνας του 3I/ATLAS εκπέμπει το μεγαλύτερο μέρος του φωτός.
Υπολόγισα ότι ο πυρήνας δεν μπορεί να είναι θερμικός εκπομπός με αποτελεσματική θερμοκρασία επιφάνειας κάτω των 1000 βαθμών Κελβίν, διαφορετικά το μέγιστο μήκος κύματος εκπομπής της ακτινοβολίας του θα ήταν μεγαλύτερη από 3 μικρομέτρα με εκθετική εξασθένηση σε μικρότερα μήκη κύματος, κάτι που είναι ασυμβίβαστο με τα δεδομένα που έχουν ληφθεί. Σε υψηλότερες αποτελεσματικές θερμοκρασίες, η απαιτούμενη φωτεινότητα του 3I/ATLAS μπορεί να επιτευχθεί από πηγή με διάμετρο μικρότερη από 100 μέτρα. Ένας συμπαγής φωτεινός εκπομπός θα έκανε το 3I/ATLAS συγκρίσιμο σε μέγεθος με τα προηγούμενα διαστρικά αντικείμενα Oumuamua ή 2I/Borisov, κάτι που είναι πιο λογικό από το υποτιθέμενο μέγεθος 20 χιλιομέτρων στο μοντέλο, όπου αντανακλά το ηλιακό φως.
Ποια θα Μπορούσε να είναι η Απαιτούμενη Πηγή Φωτός;
Αρχικά υπολόγισα ότι η αρχική μαύρη τρύπα με θερμοκρασία Χόκινγκ (Hawking) 1000 βαθμών Κελβίν θα παρήγαγε μόνο 20 νανοβάτ ενέργειας, κάτι που είναι σαφώς ανεπαρκές για την τροφοδοσία του 3I/ATLAS. Μια άλλη φυσική πυρηνική πηγή ενέργειας θα μπορούσε να είναι ένα σπάνιο θραύσμα του πυρήνα ενός κοντινού σουπερνόβα, πλούσιο σε ραδιενεργό υλικό. Ωστόσο, αυτή η πιθανότητα είναι εξαιρετικά μικρή, δεδομένης της σπανιότητας των αποθεμάτων ραδιενεργών στοιχείων στο διαστημικό (διαστρικό) χώρο.
Εναλλακτικά, το 3I/ATLAS μπορεί να είναι ένα διαστημόπλοιο που λειτουργεί με πυρηνική ενέργεια, και η σκόνη που εκτοξεύεται από την μπροστινή του επιφάνεια θα μπορούσε να είναι βρωμιά που συσσωρεύτηκε στην επιφάνειά του κατά τη διάρκεια του διαστρικού ταξιδιού του. Αυτό δεν μπορεί να αποκλειστεί, αλλά για να τεκμηριωθεί αυτή η υπόθεση απαιτούνται πιο ισχυρές αποδείξεις.
Το νέο διαστημικό αντικείμενο 3I/ATLAS αναμένεται να περάσει σε απόσταση 28,96 (±0,06) εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον Άρη στις 3 Οκτωβρίου 2025. Αυτό θα προσφέρει μια εξαιρετική ευκαιρία για την παρατήρηση του 3I/ATLAS κοντά στον Άρη με τη βοήθεια της κάμερας HiRISE, ένα από τα έξι όργανα του “Mars Reconnaissance Orbiter”.
Σήμερα το πρωί κάλεσα την ομάδα HiRISE να χρησιμοποιήσει την κάμερά της την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου 2025 για τη συλλογή νέων δεδομένων σχετικά με το αντικείμενο 3I/ATLAS. Ανταποκρίθηκαν θετικά. Η παρατήρηση του 3I/ATLAS από τη Γη περίπου την ίδια περίοδο θα είναι δύσκολη λόγω της εγγύτητας του 3I/ATLAS στον ήλιο στον ουρανό μας. Όσο περισσότερα δεδομένα συλλέξουμε για το 3I/ATLAS, τόσο πιο κοντά θα είμαστε στην κατανόηση της φύσης του.
