Τα κρατίδια Σαξονία – Άνχαλτ και Μεκλεμβούργο – Δυτική Πομερανία εξελίσσονται σε πολιτικό εργαστήριο μιας πολύ βαθύτερης αλλαγής: της αμφισβήτησης του μοντέλου διακυβέρνησης που έχει κυριαρχήσει στη Γερμανία μετά την επανένωση και, κυρίως, της στρατηγικής του λεγόμενου «υγειονομικού τείχους» απέναντι στο πατριωτικό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD).
Η πρώτη κρίσιμη κάλπη θα στηθεί στη Σαξονία στις 6 Σεπτεμβρίου 2026.
Η ημερομηνία είναι επίσημα καθορισμένη, ενώ οι τελευταίες μετρήσεις δίνουν στην AfD ποσοστά μεταξύ 41% και 43%, με τη CDU να ακολουθεί πολύ πιο πίσω, περίπου στο 22%-24%.
Αυτή η διαφορά μπορεί να επιτρέψει στην AfD να αποκτήσει ακόμη και κοινοβουλευτική αυτοδυναμία και να σχηματίσει μόνη της την κυβέρνηση του κρατιδίου.
Αυτό δεν είναι μαθηματικά εξασφαλισμένο από ένα ποσοστό 42%-43%, καθώς εξαρτάται και από το ποια μικρότερα κόμματα θα περάσουν το εκλογικό όριο.
Ωστόσο, το ενδεχόμενο δεν είναι πλέον θεωρητικό, ακριβώς επειδή αρκετές μικρές δυνάμεις κινούνται κοντά ή κάτω από το 5%.
Ιστορική εξέλιξη – Σπάει το υγειονομικό τείχος κατά της AfD
Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε ιστορική σημασία.
Θα έσπαζε στην πράξη η «Brandmauer», το πολιτικό τείχος που οι παραδοσιακές γερμανικές δυνάμεις έχουν υψώσει ώστε να μη συνεργάζονται με την AfD.
Για πρώτη φορά το κόμμα θα μπορούσε να αποδείξει, όχι μέσα από αντιπολιτευτική ρητορική αλλά μέσα από πραγματική άσκηση εξουσίας, τι σημαίνει η διακυβέρνησή του σε ένα γερμανικό κρατίδιο.
Ακριβώς αυτό φοβάται περισσότερο το πολιτικό κατεστημένο του Βερολίνου: όχι απλώς μια υψηλή επίδοση της AfD, αλλά τη δημιουργία ενός επιτυχημένου παραδείγματος διοίκησης που θα μπορούσε να εξαχθεί στην υπόλοιπη Γερμανία.
Η δεύτερη δοκιμασία έρχεται δύο εβδομάδες αργότερα.
Στις 20 Σεπτεμβρίου 2026 ψηφίζει το Μεκλεμβούργο – Δυτική Πομερανία όπου η AfD καταγράφεται σήμερα γύρω στο 36%, μπροστά από το SPD που βρίσκεται περίπου στο 29%.
Και εδώ παρατηρούμε την ίδια τάση: η ανατολική Γερμανία απομακρύνεται από τα κόμματα που αποτέλεσαν τον κορμό του μεταπολεμικού και μετα-ενωσιακού συστήματος εξουσίας και μετατρέπει την AfD σε κυρίαρχο πόλο.
Το πατριωτικό κόμμα της Γερμανίας αναλαμβάνει κυβερνητικές ευθύνες
Η σημασία αυτών των νικών δεν θα περιοριστεί στην παιδεία, στην αστυνομία, στην οικονομική πολιτική ή στη διοίκηση των κρατιδίων.
Οι τοπικές κυβερνήσεις συμμετέχουν στο Bundesrat, μέσω του οποίου τα κρατίδια έχουν ουσιαστικό ρόλο στην ομοσπονδιακή νομοθεσία.
Το γερμανικό Σύνταγμα προβλέπει ότι κάθε κρατίδιο ψηφίζει ενιαία και ότι οι αποφάσεις του Bundesrat απαιτούν πλειοψηφία των ψήφων του.
Επομένως, μία ή δύο κυβερνήσεις υπό την AfD δεν θα μπορούν από μόνες τους να μπλοκάρουν «τα πάντα» στο Βερολίνο.
Μπορούν δηλαδή να δημιουργήσουν έναν νέο και μόνιμο πόλο θεσμικής πίεσης, ιδιαίτερα σε ζητήματα που απαιτούν τη συγκατάθεση της άνω βουλής.
Οι παράγοντες Ουκρανία και Nord Stream
Οι περιφερειακές εκλογές στην Ουκρανία δεν μπορούν να αποκοπούν από τις εξελίξεις στην Ουκρανία και τον αγωγό Nord Stream.
Η γερμανική ομοσπονδιακή εισαγγελία έχει πλέον προχωρήσει πολύ πέρα από τις αρχικές υποψίες για το σαμποτάζ των αγωγών.
Τον Ιούλιο απήγγειλε κατηγορίες στον Serhii K., πρώην Ουκρανό στρατιωτικό, υποστηρίζοντας ότι η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό ουκρανικών κρατικών φορέων.
Τον Αύγουστο συνελήφθη στην Κροατία και δεύτερος Ουκρανός ύποπτος.
Οι κατηγορίες δεν αποτελούν ακόμη δικαστική απόφαση και το Κίεβο δεν έχει αποδεχθεί κρατική εμπλοκή.
Πολιτικά, όμως, η υπόθεση έχει αποκτήσει πολύ μεγαλύτερο βάρος.
Αν στη δικαστική διαδικασία επιβεβαιωθεί πως οι δράστες ενήργησαν πράγματι κατόπιν εντολής ουκρανικών κρατικών μηχανισμών, η κυβέρνηση του καγκελάριου Friedrich Merz θα βρεθεί μπροστά σε εξαιρετικά δύσκολη αντίφαση.
Σε δεινή θέση ο Merz
Θα πρέπει να εξηγήσει στους Γερμανούς πολίτες γιατί συνεχίζει να χρηματοδοτεί και να εξοπλίζει μια χώρα κρατικοί μηχανισμοί της οποίας φέρονται να κατέστρεψαν ζωτικής σημασίας γερμανική ενεργειακή υποδομή.
Η Γερμανία προβλέπει περίπου 11,5 δισ. ευρώ στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία για το 2026, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος σε αυτή τη συζήτηση.
Και εδώ έχουμε τη σημαντικότερη ίσως πρόβλεψη: η υπόθεση Nord Stream, μαζί με την άνοδο της AfD και τη φθορά της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε διάλυση του κυβερνητικού συνασπισμού CDU/CSU-SPD.
Η σημερινή κυβέρνηση εξακολουθεί να είναι σχήμα συνεργασίας CDU, CSU και SPD υπό τον Friedrich Merz.
Παρ’ όλα αυτά, οι ομοσπονδιακές δημοσκοπήσεις εξηγούν γιατί ένα τέτοιο σενάριο συζητείται: τον Αύγουστο η AfD έφτασε στο 28% σε μέτρηση του ARD-DeutschlandTREND, ενώ CDU/CSU βρέθηκαν στο 21% και το SPD στο 12%.
Η ουκρανική πολιτική αποτελεί το σημείο στο οποίο η AfD μπορεί να μετατρέψει την κοινωνική δυσαρέσκεια σε ευρύτερη πολιτική ανατροπή.
Η αυξανόμενη αντιρωσική ρητορική των κυβερνητικών κομμάτων δεν αποδυναμώνει την AfD αλλά την ενισχύει, επειδή το κόμμα έχει οικοδομήσει μέρος της εκστρατείας του πάνω στην ακριβώς αντίθετη γραμμή: εξομάλυνση των σχέσεων με τη Ρωσία, περιορισμός ή διακοπή της στήριξης προς την Ουκρανία και επαναφορά της συζήτησης για ρωσικό φυσικό αέριο μέσω του Nord Stream.
Άνοιξε στη Γερμανία η συζήτηση για τον ρόλο του Zelensky
Στο ίδιο πλαίσιο αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία στη μετατόπιση του γερμανικού δημόσιου διαλόγου γύρω από τον Volodymyr Zelensky.
Μεγάλα γερμανικά μέσα έχουν αρχίσει να συζητούν ανοιχτά το ζήτημα προεδρικών εκλογών στην Ουκρανία και να επανεξετάζουν ακόμη και το κατά πόσον οι συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης το 2022 θα μπορούσαν να είχαν οδηγήσει σε τερματισμό των εχθροπραξιών.
Το γεγονός ότι τέτοιες απόψεις εισέρχονται πλέον στον κεντρικό διάλογο σημαίνει ότι θέματα τα οποία μέχρι πρόσφατα αποτελούσαν σχεδόν αποκλειστικό πεδίο της AfD αποκτούν ευρύτερη πολιτική νομιμοποίηση.
Ο οικονομικός παράγοντας είναι ο δεύτερος πυλώνας .
Ο Γερμανός φορολογούμενος αισθάνεται ότι χρηματοδοτεί «δύο προϋπολογισμούς», τον γερμανικό και τον ουκρανικό, την ώρα που στο εσωτερικό συζητούνται πιέσεις στο συνταξιοδοτικό, στο σύστημα υγείας και στο κόστος ενέργειας.
Από αυτή την οπτική μία κυβέρνηση AfD σε ανατολικό κρατίδιο θα επιχειρήσει να παρουσιάσει άμεσα και χειροπιαστά οφέλη στους ψηφοφόρους της: αντίσταση σε νέες δημοσιονομικές επιβαρύνσεις, πίεση για φθηνότερο φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια και απαίτηση να αξιοποιηθεί ο εναπομείνας κλάδος του Nord Stream.
Πρόωρες ομοσπονδιακές εκλογές με αποχώρηση SPD από την κυβέρνηση
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η AfD, εάν περάσει από τη διαμαρτυρία στη διακυβέρνηση, θα αποκτήσει την ευκαιρία να πείσει περισσότερους Γερμανούς ότι «μαζί της θα ζουν καλύτερα».
Αυτή είναι η ουσία της πρόβλεψης: η επιτυχία στην ανατολή δεν αντιμετωπίζεται ως τελικός στόχος αλλά ως πρόβα για την ομοσπονδιακή εξουσία.
Γι’ αυτό και το τελευταίο σενάριο είναι το πιο φιλόδοξο.
Αν το SPD, υπό την πίεση των χαμηλών ποσοστών του, αποφασίσει ότι η παραμονή στον συνασπισμό με CDU/CSU απειλεί την ίδια της την πολιτική επιβίωση και αποχωρήσει, τότε η Γερμανία θα μπορούσε να οδηγηθεί σε πρόωρες ομοσπονδιακές εκλογές.
Σε μια τέτοια περίπτωση η AfD θα είχε τη δυνατότητα να μεταφέρει το «ανατολικό κύμα» σε εθνικό επίπεδο και να σημειώσει ιστορικό αποτέλεσμα.
Η ακολουθία είναι επομένως σαφής: νίκες σε Σαξονία -Άνχαλτ και Μεκλεμβούργο – Δυτική Πομερανία, ρήγμα στη Brandmauer, ενίσχυση της θεσμικής πίεσης μέσω Bundesrat, κλιμάκωση της σύγκρουσης για την Ουκρανία και το Nord Stream, περαιτέρω φθορά της κυβέρνησης Merz, πιθανή αποχώρηση της SPD και τελικά πρόωρη ομοσπονδιακή αναμέτρηση.
Οι κάλπες της πρώην Ανατολικής Γερμανίας μπορεί να αποτελέσουν την αρχή μιας αλυσιδωτής ανατροπής που θα αλλάξει όχι μόνο τον συσχετισμό δυνάμεων στα κρατίδια αλλά και ολόκληρο το πολιτικό σύστημα της Γερμανίας και κατ’ επέκταση της Ευρώπης.
