Κινεζικές εταιρείες κάνουν κάτι που σπάνια έχουμε δει από τη δεκαετία του 1970: Στήνουν τους δικούς τους εθελοντικούς στρατούς. Τουλάχιστον 16 μεγάλες κινεζικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένου ενός ιδιόκτητου κολοσσού γαλακτοκομικών προϊόντων, έχουν δημιουργήσει τις δικές τους μονάδες στρατού, σύμφωνα με ανάλυση του CNN που βασίζεται σε αναφορές κρατικών μέσων ενημέρωσης της χώρας.
Από τη Laura He/CNN Business
Γνωστές ως Τμήματα Λαϊκών Ενόπλων Δυνάμεων, αποτελούνται από πολίτες που διατηρούν τις κανονικές τους θέσεις εργασίας. Λειτουργούν ως εφεδρική και βοηθητική δύναμη για τον στρατό της Κίνας, τον μεγαλύτερο στον κόσμο, και είναι διαθέσιμες (οι μονάδες) για αποστολές που περιλαμβάνουν από την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και τη βοήθεια στη διατήρηση της «κοινωνικής τάξης» έως την παροχή υποστήριξης κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Οι δυνάμεις, που δεν δραστηριοποιούνται επί του παρόντος εκτός Κίνας, έχουν περισσότερα κοινά με την Εθνική Φρουρά της Αμερικής παρά με τα διάφορα παρόμοια κινήματα, τα οποία σχετίζονται με ιδιωτικές παραστρατιωτικές οργανώσεις που συνήθως έχουν μια δεξιά πολιτική εστίαση.
Η ίδρυση εταιρικών ταξιαρχιών υπογραμμίζει τις αυξανόμενες ανησυχίες του Πεκίνου για πιθανές συγκρούσεις με εξωτερικές δυνάμεις καθώς και για κοινωνική αναταραχή στο εσωτερικό αφού η κινεζική οικονομία παραπαίει, λένε οι αναλυτές.
Η αναβίωση θεωρείται επίσης ως απάντηση στην πανδημία και μέρος των προσπαθειών του Κινέζου ηγέτη Xi Jinping να ενισχύσει τον έλεγχο του Κομμουνιστικού Κόμματος στην κοινωνία, συμπεριλαμβανομένου του εταιρικού τομέα.
«Η επιστροφή των εταιρικών πολιτοφυλακών αντανακλά την αυξανόμενη εστίαση του Xi στην ανάγκη καλύτερης ενσωμάτωσης της οικονομικής ανάπτυξης στην εθνική ασφάλεια καθώς η χώρα αντιμετωπίζει ένα πιο δύσκολο μέλλον βραδύτερης ανάπτυξης και αυξανόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού», δήλωσε ο Neil Thomas, συνεργάτης για την κινεζική πολιτική στην Asia Society, ένα Κέντρο για την ανάλυση θεμάτων της Κίνας του Πολιτικού Ινστιτούτου.
«Εταιρικές πολιτοφυλακές υπό στρατιωτική ηγεσία θα μπορούσαν να βοηθήσουν το Κομμουνιστικό Κόμμα να καταστείλει πιο αποτελεσματικά περιστατικά κοινωνικής αναταραχής, όπως διαμαρτυρίες καταναλωτών και απεργίες εργαζομένων», είπε.
Η οικονομία της Κίνας αναπτύχθηκε κατά 5,2% το 2023, ελαφρώς καλύτερα από τον επίσημο στόχο που είχε θέσει το Πεκίνο. Ωστόσο, η χώρα αντιμετωπίζει πολλές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ύφεσης ρεκόρ στα ακίνητα, της αυξανόμενης ανεργίας των νέων, της αποπληθωριστικής πίεσης, της αύξησης των εταιρικών χρεοκοπιών και της αυξανόμενης οικονομικής πίεσης στις τοπικές κυβερνήσεις.
Και οι ανησυχίες που συνοδεύονται από διαμαρτυρίες φαίνεται να εξαπλώνονται καθώς η απογοήτευση μεγαλώνει.
Ο αριθμός των εργατικών απεργιών και διαδηλώσεων αυξήθηκε σε 1.794 το 2023, υπερδιπλασιασμένος από το 2022, όταν καταγράφηκαν 830 περιπτώσεις, σύμφωνα με στοιχεία από το China Labor Bulletin, μια μη κερδοσκοπική οργάνωση με έδρα το Χονγκ Κονγκ που παρακολουθεί τις διαδηλώσεις των εργαζομένων.
Μόλις πριν από ένα χρόνο, οι διαδηλωτές συγκρούστηκαν με την αστυνομία στο μεγαλύτερο εργοστάσιο iPhone στον κόσμο στο Zhengzhou, καθώς η οργή έβραζε εναντίον της Foxconn επειδή αρνήθηκε να τηρήσει τις υποσχέσεις της, μεταξύ των οποίων να αυξήσει τους μισθούς και τα επιδόματα για να προσελκύσει εργαζομένους πίσω μετά την πανδημία.
Εκτός του εταιρικού τομέα, οι μονάδες πολιτοφυλακής οργανώνονται συχνά από τοπικές κυβερνήσεις και πανεπιστήμια, σύμφωνα με το τι ίσχυε στο παρελθόν όσον αφορά το έργο της πολιτοφυλακής. Αυτές οι μονάδες εξακολουθούν να υπάρχουν στα περισσότερα από αυτά τα μέρη σήμερα, μόνο σε πολύ μικρότερη κλίμακα από τις προηγούμενες δεκαετίες.
Ποικιλία εταιρειών
Οι περισσότερες από τις εταιρείες που έχουν ανακοινώσει μέχρι στιγμής τη δημιουργία πολιτοφυλακών είναι κρατικές επιχειρήσεις (SOE), οι οποίες ανήκουν άμεσα σε κεντρικές ή περιφερειακές κυβερνήσεις.
Όμως, τον Δεκέμβριο, ο όμιλος Yili, ο πέμπτος μεγαλύτερος παραγωγός γαλακτοκομικών στον κόσμο, έγινε η πρώτη μεγάλη ιδιωτικά ελεγχόμενη κινεζική εταιρεία στην πρόσφατη ιστορία που δημιούργησε μονάδα του Τμήματος των Λαϊκών Ενόπλων Δυνάμεων. Ο Yili δεν ελέγχεται κατά πλειοψηφία από το κράτος, αλλά η τοπική κυβέρνηση στο Hohhot, την πόλη όπου εδρεύει, έχει μερίδιο 8,5%, σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες αναφορές στο χρηματιστήριο.
Η εταιρεία δεν έχει δώσει λεπτομέρειες σχετικά με τη δύναμη της μονάδας ή τα δημογραφικά στοιχεία των εργαζομένων που έχουν ενταχθεί σε αυτήν. Σύμφωνα με τον νόμο περί στρατιωτικής υπηρεσίας της Κίνας, τα μέλη ανδρών πολιτοφυλακών θα πρέπει να είναι ηλικίας 18 έως 35 ετών, ενώ υπάρχει κάποια ευελιξία για άτομα με ειδικές δεξιότητες. Οι γυναίκες μπορούν επίσης να συμμετάσχουν, αν και οι προϋποθέσεις όσον αφορά την ηλικία δεν αναφέρονται στο νόμο.
Η μονάδα του ομίλου Yili βρίσκεται υπό την άμεση διαχείριση της φρουράς του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA) στην Εσωτερική Μογγολία, την περιοχή όπου εδρεύει η εταιρεία, και της επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος της περιφερειακής κυβέρνησης.
Η μονάδα οργανώθηκε για να δημιουργήσει μια εθνική αμυντική δύναμη με βάση την Yili, η οποία μπορεί «να υπηρετήσει σε καιρό ειρήνης, να αντιμετωπίσει καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και να ανταποκριθεί σε καιρό πολέμου», δήλωσε ο Huang Zhiqiang, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Αυτόνομης Περιφέρειας Εσωτερικής Μογγολίας, σε μια τελετή στην περιφερειακή πρωτεύουσα του Hohhot. Παρόντες ήταν επίσης ένας ανώτερος στρατιωτικός αξιωματούχος της περιοχής και ο γραμματέας του κόμματος της πόλης.
Αυτή ήταν η πιο πρόσφατη δημιουργία μιας σειράς πολιτοφυλακών που ιδρύθηκαν από μεγάλες κινεζικές εταιρείες τον περασμένο χρόνο.
Τον Σεπτέμβριο, η Shanghai Municipal Investment Group, μια κρατική εταιρεία ανάπτυξης και κατασκευής ακινήτων, δημιούργησε επίσης μια μονάδα των Λαϊκών Ενόπλων Δυνάμεων. Εποπτεύεται από τη φρουρά της Σαγκάης του PLA, σύμφωνα με την Jiefang Daily, την επίσημη εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος στην πόλη.
Ο Liu Jie, ο διοικητής της φρουράς, είπε ότι η πολιτοφυλακή θα βοηθήσει τον στρατό σε καθήκοντα όπως η παροχή θέσεων εργασίας σε αποστρατευμένους βετεράνους ή στη στρατολόγηση στρατιωτών για τον στρατό.
Τουλάχιστον 14 άλλες κρατικές εταιρείες έχουν κάνει το ίδιο πέρυσι, σύμφωνα με την ανάλυση του CNN που βασίζεται σε αναφορές κρατικών μέσων ενημέρωσης της χώρας.
Σε αυτές περιλαμβάνονται η Mengniu Dairy, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός γαλακτοκομικών προϊόντων της Κίνας, η Hai’an, επενδυτική και αναπτυξιακή εταιρεία αστικών κατασκευών στην πόλη Nantong της επαρχίας Jiangsu, τρεις εταιρείες κατασκευής ακινήτων, μεταφορών και υπηρεσιών ύδρευσης στην πόλη Huizhou, στην επαρχία Guangdong, καθώς και εννέα εταιρείες στη Wuhan, την πρωτεύουσα της επαρχίας Hubei.
Σε συνέντευξη Τύπου τον Οκτώβριο, ένας εκπρόσωπος του Υπουργείου Άμυνας της Κίνας είπε ότι η ώθηση για τη σύσταση πολιτοφυλακών σε κρατικές εταιρείες έγινε για «να ενισχυθεί η ανάπτυξη της εθνικής άμυνας».
Μια μακρά ιστορία
Οι πολιτοφυλακές της Κίνας προηγούνται της ίδρυσης της Λαϊκής Δημοκρατίας το 1949. Στην πραγματικότητα, ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1920 και στήριξαν το Κομμουνιστικό Κόμμα στις πολυάριθμες μάχες του. Μετά το 1949, όταν το κόμμα ανέλαβε τον έλεγχο της ηπειρωτικής Κίνας, οι μονάδες ενσωματώθηκαν τελικά σε κυβερνήσεις, εκπαιδευτικά ιδρύματα και εταιρείες.
Οι συγκεκριμένες δυνάμεις ήταν διαδεδομένες κατά τη διάρκεια της μαοϊκής εποχής από το 1949 έως το 1976 και ο αριθμός τους κορυφώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1950 -με 220 εκατομμύρια μέλη- όταν η στρατιωτική ένταση με τις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν υψηλή και αφορούσε την Ταϊβάν, σύμφωνα με κυβερνητικά έγγραφα.
Οι πολιτοφυλακές αποτελούν βασικό μέρος του στρατού της Κίνας, ο οποίος αποτελείται από δύο επαγγελματικές δυνάμεις πλήρους απασχόλησης: Τον PLA και τη Λαϊκή Ένοπλη Αστυνομία, η οποία είναι επιφορτισμένη με την εσωτερική ασφάλεια. Οι πολιτοφυλακές διαδραματίζουν υποστηρικτικό ρόλο στον PLA, σύμφωνα με τον αμυντικό νόμο της χώρας.
Με την εγγραφή μεγάλου αριθμού αμάχων στις ταξιαρχίες, ο Mao Zedong, ο επαναστάτης ηγέτης της Κίνας, είπε ότι ενίσχυε την άμυνα της χώρας έναντι της απειλής των «αυτοκρατορικών δυνάμεων» όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά οι ιστορικοί είπαν ότι ο Mao χρησιμοποίησε τις δυνάμεις για να προωθήσει την προσωπική του ατζέντα και να εδραιώσει την εξουσία του.
Ο ίδιος ενσωμάτωσε τις ταξιαρχίες στις Λαϊκές Κομμούνες, στις τεράστιες συλλογικότητες που επισημοποιήθηκαν το 1958 και διαχειρίζονταν σχεδόν όλες τις οικονομικές και πολιτικές δραστηριότητες στην αγροτική Κίνα. Οι κομμούνες αποτελούσαν κεντρικό μέρος της εκστρατείας του Mao για το Μεγάλο Άλμα Προς τα εμπρός, μια τεράστιας προσπάθεια να γαλβανίσει τη γεωργία και να αυξήσει την παραγωγή χάλυβα μέσω της κολεκτιβοποίησης που είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων.
Ο Mao επέκτεινε επίσης το σύστημα πολιτοφυλακής για να καταστείλει και να εκφοβίσει ανθρώπους που αντιτάχθηκαν στις ριζοσπαστικές πολιτικές του, αναπτύσσσοντας μια λατρεία προσωπικότητας εντός και εκτός του κόμματος.
Μετά τον θάνατο του Mao το 1976, η χώρα άρχισε να στρέφει το ενδιαφέρον της στην οικονομική ανάπτυξη και όχι στην πολιτική πάλη. Καθώς η οικονομία απογειώθηκε, τα μέλη των πολιτοφυλακών κατέρρευσαν στα 8 εκατομμύρια μέχρι το 2011, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας.
Αν και ορισμένες κρατικές επιχειρήσεις διατήρησαν τις πολιτοφυλακές τους, δεν υπήρχαν προηγουμένως σε μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις μέχρι πρόσφατα, καθώς ο ιδιωτικός τομέας άρχισε να αποκαθίσταται μόνο μετά το 1978, όταν η Κίνα εφάρμοσε μεταρρυθμίσεις στο δρόμο της προς την ελεύθερη αγορά.
Γιατί τώρα
Η αναζωπύρωση των εταιρικών πολιτοφυλακών πιθανότατα προέκυψε εξαιτίας της πανδημίας Covid-19 και την πρόσφατη κρίση στον τομέα των ακινήτων, σύμφωνα με τον Timothy Heath, ανώτερο ερευνητή σε διεθνή αμυντικά θέματα στη Rand Corporation.
«Η πανδημία Covid-19 θα μπορούσε να έχει παίξει ρόλο στο να παρακινήσει τους κεντρικούς ηγέτες να αναζητήσουν πιο αποτελεσματικούς οργανισμούς και δυνάμεις στην κοινωνία που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη διαχείριση και τον συντονισμό των απαντήσεων σε μεγάλες εθνικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, όπως οι πανδημίες», είπε.
Ωστόσο, και η χρόνια ύφεση στην αγορά ακινήτων έχει προκαλέσει μια ευρεία αναταραχή στην πληρωμή των σταγεαστικών δανείων. Από το 2022, οι οργισμένοι αγοραστές κατοικιών σε πολλές κινεζικές πόλεις αρνούνται να πληρώσουν τα στεγαστικά δάνειά τους για ημιτελή διαμερίσματα, αφού οι κατασκευαστές καθυστέρησαν ή εγκατέλειψαν τις κατασκευές.
Οι συνέπειες της πτώσης της αγοράς των ακινήτων εξαπλώθηκαν στον χρηματοπιστωτικό τομέα, προκαλώντας ορισμένες μεγάλες σκιώδεις τράπεζες να χρεοκοπήσουν εξαιτίας των επενδυτικών τους προϊόντων, κάτι που με τη σειρά του έχει προκαλέσει διαδηλώσεις από ανθρώπους που έχασαν χρήματα.
Η επανίδρυση των Τμημάτων των Λαϊκών Ενόπλων Δυνάμεων σχετίζεται επίσης με τη μεγαλύτερη προσπάθεια του Xi να αναδιοργανώσει τον κινεζικό στρατό, πρόσθεσε ο Heath. Ο Κινέζος ηγέτης δεν έχει κρύψει τον στόχο του να «εκσυγχρονίσει» τον PLA και να τον μετατρέψει σε μια μαχητική δύναμη «παγκόσμιας κλάσης».
«Ο κύριος σκοπός των αλλαγών είναι να βελτιωθεί η ικανότητα του στρατού να πραγματοποιήσει κινητοποίηση πόρων για την άμυνα. Αυτό μπορεί, μακροπρόθεσμα, να βοηθήσει στην εξοικονόμηση των πόρων του PLA αναθέτοντας ορισμένα καθήκοντα στις δυνάμεις της πολιτοφυλακής», είπε ο Heath.
Την αίσθηση του déjà vu επισημαίνει σε ανάλυση του και ο Willy Lam, ανώτερος συνεργάτης του Ιδρύματος Jamestown: «Βλέπουμε την αναβίωση των βασικών συνθημάτων του Mao -«τον λαϊκό πόλεμο» και «τη οργανική συνύπαρξη του πολιτικού και του στρατιωτικού τομέα», είπε.
Αυτό μπορεί να αντανακλά την επιθυμία του Πεκίνου να ενισχύσει περαιτέρω τον έλεγχο της κοινωνίας και να θέσει τη χώρα σε πολεμική βάση, όπως έκανε ο Mao τις δεκαετίες του 1950 και του 1960.
Μακροπρόθεσμα, ο Xi ίσως και να προετοιμάζεται για μια εισβολή στην Ταϊβάν, όταν «μεγάλο μέρος της Κίνας θα στρατιωτικοποιηθεί», είπε ο Lam, προσθέτοντας ότι οι μεγάλες πόλεις θα μπορούσαν να μετατραπούν σε «στρατιωτικοποιημένες ζώνες» ή «λιμάνια».
Ο Xi έχει ορκιστεί ότι η ενδεχόμενη «επανένωση» του νησιού με την ηπειρωτική χώρα είναι «ένα ιστορικό αναπόφευκτο». Το κυβερνών Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας βλέπει την Ταϊβάν ως μέρος της επικράτειάς του, παρόλο που δεν την έχει ελέγξει ποτέ. «Εάν όλο και περισσότεροι πολίτες γίνουν μέλη της πολιτοφυλακής τους, η εθνικιστική τους ζέση υποτίθεται ότι θα αυξηθεί», είπε ο Lam.
