του Ξενοφώντα Τσούκαλη, M.D., medlabnews.gr
Η 27 Ιουλίου έχει καθιερωθεί από την IFHNOS
(International Federation of Head and Neck Oncologic Societies) ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του καρκίνου της κεφαλής και τραχήλου.
Οι καρκίνοι της κεφαλής και του τραχήλου δηλαδή του λαιμού, προέρχονται κυρίως από τους βλεννογόνους. Παρουσιάζονται συνήθως στην περιοχή της στοματικής κοιλότητας, στα χείλη, τον λάρυγγα, στον φάρυγγα, στη ρινική κοιλότητα.
Μάλιστα, με βάση τα διεθνή στατιστικά ο καρκίνος αυτής της περιοχής εμφανίζεται σε ποσοστό 44% στη στοματική κοιλότητα, σε ποσοστό 31% στον λάρυγγα και κατά 25% στον φάρυγγα.
Από αυτό τον τύπο καρκίνου νοσούν περισσότερο οι άνδρες από ότι οι γυναίκες καθώς οι επιστημονικές έρευνες δείχνουν πως είναι ο τέταρτος σε συχνότητα καρκίνος στον ανδρικό πληθυσμό.
Παγκοσμίως διαγιγνώσκονται περίπου μισό εκατομμύριο νέες περιπτώσεις καρκίνου κεφαλής και τραχήλου. Τα περιστατικά καταγράφονται συνήθως σε άτομα άνω των 50 ετών χωρίς βέβαια να αποκλείονται και άτομα νεαρής ηλικίας.
Ως βασικός παράγοντας κινδύνου για την εμφάνισή του είναι ο ανθυγιεινός τρόπος ζωής και ειδικά το κάπνισμα και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
Οι ειδικοί θεωρούν πως οχτώ στα δέκα περιστατικά οφείλονται στις βλαβερές αυτές συνήθειες.
Εκτός της ανθυγιεινής ζωής σε μερικές περιπτώσεις υπάρχει και γονιδιακό υπόστρωμα της νόσου.
Παράλληλα, άλλες αιτίες που μπορεί να συμβάλουν στην ανάπτυξη του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου είναι η σιδηροπενική αναιμία, η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, η κακή στοματική υγιεινή και κάποιες χημικές ουσίες.
Ενδεικτικό είναι πως οι ερευνητές διαπίστωσαν αυξημένα περιστατικά σε όσους κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής ενασχόλησής τους εκτίθενται στο νικέλιο, ενώ υψηλά στη λίστα των περιστατικών είναι και τα άτομα που ασχολούνται με την επεξεργασία του ξύλου ή την κατασκευή επίπλων και υποδημάτων.
Επίσης, και κάποιοι ιοί, όπως ο HPV, ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων, έχουν ενοχοποιηθεί για την εμφάνιση της νόσου.
Τα συμπτώματα αυτού του καρκίνου μπορεί να περιλαμβάνουν μια πληγή που δεν επουλώνεται, έναν πονόλαιμο που δεν ιάται, δυσκολία στην κατάποση ή επιμένουσα βραχνάδα στη φωνή. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί όμως να προκληθούν από άλλες, λιγότερο σοβαρές καταστάσεις. Είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε γιατρό ή τον οδοντίατρο για οποιοδήποτε από αυτά τα συμπτώματα.
Τα κλινικά συμπτώματα και σημεία εξαρτώνται από την ανατομική περιοχή της κεφαλής και τραχήλου που αναπτύσσεται ο καρκίνος.
-Για παράδειγμα, οι ασθενείς με υποφαρυγγικό και λαρυγγικό καρκίνο έχουν πόνο στο λαιμό, βραχνάδα και δυσκολία στην κατάποση.
-Οι όγκοι στο γλωττιδικό λάρυγγα ανευρίσκονται σε πιο πρώιμο στάδιο από αυτούς στον υπεργλωττιδικό λάρυγγα ή τον υποφάρυγγα, λόγω της αλλαγής στη φωνή που είναι πιο πρώιμο σύμπτωμα από τον πόνο στο λαιμό και τη δυσφαγία.
-Οι ευσταχιανές σάλπιγγες συχνά διηθούνται από ρινοφαρυγγική νόσο, που οδηγεί σε μέση ωτίτιδα, που σε μέσο ενήλικα απαιτεί καλή εξέταση του ρινοφάρυγγα, ιδίως όταν η μέση ωτίτιδα είναι μονόπλευρη.
-Σε πιο προχωρημένη νόσο η διπλωπία είναι συχνό σύμπτωμα, λόγω της γειτνίασης των κοιλοτήτων με τους κλάδους των 3ου (Κοινό Κινητικό), 4ου (Τροχιλιακό) και 6ου (Απαγωγό) κρανιακού νεύρου.
-Ένας όζος στον τράχηλο, συνήθως, οφείλεται σε εμπλοκή ενός λεμφαδένα και μπορεί να είναι το πρώτο σύμπτωμα της νόσου. Ένας καινούριος όζος σε έναν ηλικιωμένο που πίνει αλκοόλ ή καπνίζει χρειάζεται προσεκτική εκτίμηση.
Για να διευκολυνθεί η ανεύρεση της τοποθεσίας της νόσου του τραχήλου απαιτείται χαρτογράφηση των λεμφαδένων του τραχήλου.
H χαρτογράφηση ή mapping των λεμφαδένων του τραχήλου επιτρέπει και στους γιατρούς να κατανοήσουν τους διαφορετικούς τύπους χειρουργείου που γίνονται. Από την τοποθεσία του παθολογικού λεμφαδένα στον τράχηλο θα υποπτευθεί ο γιατρός το σημείο του πρωτοπαθούς όγκου.
-Για παράδειγμα, οι καρκίνοι της στοματικής κοιλότητας τυπικά εξαπλώνονται στους υπογενείδιους και υπογνάθιους λεμφαδένες του επιπέδου Ι.
-Ο λαρυγγικός καρκίνος στο άνω σημείο του τραχήλου στους λεμφαδένες των επιπέδων ΙΙ και ΙΙΙ.
-Ο ρινοφαρυγγικός καρκίνος στο ανώτερο σημείο του τραχήλου και στο οπίσθιο τρίγωνο των λεμφαδένων των επιπέδων II και V.
-Η νόσος στο κάτω τμήμα του τραχήλου ή στην υπερκλείδια περιοχή είναι ύποπτη για πρωτοπαθή νόσο κάτω από τις κλείδες ή νόσο του θυρεοειδούς και εμφανίζεται στους λεμφαδένες των επιπέδων IV και V.
Η εξάπλωση στον τράχηλο είναι ασυνήθης σε πρωτοπαθή καρκίνο στον γλωττιδικό λάρυγγα ή στις παραρρίνιες κοιλότητες.
Η εμπλοκή των λεμφαδένων του τραχήλου έχει προγνωστική αξία, ελαττώνοντας κατά 50% τη θεραπευτική πιθανότητα για ένα συγκεκριμένο μέγεθος όγκου Τ.
