Σε τροχιά γενικευμένης αστάθειας και πολλαπλών κρίσεων εισέρχεται ο πλανήτης, με τον κόσμο να βρίσκεται κυριολεκτικά στο χείλος του γκρεμού, σύμφωνα με την Έκθεση Παγκόσμιων Κινδύνων που δημοσίευσε την Τετάρτη το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF).
Οι παγκόσμιες αντιπαλότητες, τα αδιέξοδα και η γεωοικονομική σύγκρουση αναδεικνύονται ως οι σοβαρότερες απειλές ενόψει του 2026, σκιαγραφώντας ένα σκηνικό που προκαλεί έντονο τρόμο στις αγορές, τις επιχειρήσεις και τις κοινωνίες.
Τα στοιχεία της έκθεσης είναι αποκαλυπτικά και ανησυχητικά: το 50% των επιχειρηματικών στελεχών και των πολιτικών και οικονομικών ηγετών που συμμετείχαν στην έρευνα αναμένει έντονες αναταράξεις μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, ενώ μόλις το 1% εκτιμά ότι θα επικρατήσει σχετική ηρεμία.
Η συντριπτική πλειονότητα βλέπει έναν κόσμο που βαδίζει προς το χάος, με τις ισορροπίες να διαλύονται και τα ρίσκα να συσσωρεύονται επικίνδυνα.
Σύμφωνα με το WEF, το παγκόσμιο περιβάλλον μεταβάλλεται ραγδαία, με τη γεωοικονομική αντιπαράθεση να εκτοξεύεται στην κορυφή των ανησυχιών των επιχειρήσεων.
Οι γεωπολιτικές εντάσεις και η ολοένα και πιο επιθετική χρήση οικονομικών εργαλείων ως όπλων, όπως οι δασμοί, οι κανονισμοί, οι αλυσίδες εφοδιασμού και οι περιορισμοί στη διακίνηση κεφαλαίων, απειλούν να οδηγήσουν σε σημαντική συρρίκνωση του παγκόσμιου εμπορίου, πυροδοτώντας έναν φαύλο κύκλο ύφεσης και αποσταθεροποίησης.
«Οι ανησυχίες αυξάνονται»
Όπως επισημαίνει η οικονομολόγος Saadia Zahidi, γενική διευθύντρια του WEF, στην ετήσια αυτή έκθεση, «οι ανησυχίες αυξάνονται σχετικά με μια οικονομική ύφεση, την εντεινόμενη πληθωριστική πίεση και τον σχηματισμό πιθανών φουσκών σε περιουσιακά στοιχεία, την ώρα που οι χώρες παλεύουν με υψηλό δημόσιο χρέος και εξαιρετικά ευμετάβλητες αγορές». Το οικονομικό έδαφος γίνεται ολοένα και πιο σαθρό, αυξάνοντας τον κίνδυνο μιας απότομης και ανεξέλεγκτης κατάρρευσης.
Στο ίδιο δυσοίωνο πλαίσιο κινείται και η μεγαλύτερη ασφαλιστική εταιρεία στον κόσμο, η Marsh, η οποία μετονομάστηκε την Τετάρτη από Marsh McLennan, και συνεργάζεται στενά με το WEF σε ζητήματα παγκόσμιων κινδύνων.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Marsh, John Doyle, ήταν κατηγορηματικός σε αποκλειστική του συνέντευξη στο CNBC: «Δεν ζούμε απλώς μια μεγάλη παγκόσμια κρίση• ζούμε σε μια εποχή πολυκρίσεων».
Όπως τόνισε, εμπορικοί πόλεμοι, πολιτισμικές συγκρούσεις, η ραγδαία τεχνολογική επανάσταση και ο καταστροφικός αντίκτυπος των ακραίων καιρικών φαινομένων συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα.
«Είναι πάρα πολλά αυτά που οι επιχειρήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν και να διαχειριστούν ταυτόχρονα», προειδοποίησε.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η παραπληροφόρηση κατατάσσεται στη δεύτερη θέση των βραχυπρόθεσμων κινδύνων του WEF, ακολουθούμενη από τη διεύρυνση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων.
Η ανισότητα, μάλιστα, αναγνωρίζεται ως ο κορυφαίος κίνδυνος για την επόμενη δεκαετία, υπονομεύοντας τη συνεργασία που είναι απολύτως αναγκαία για την αντιμετώπιση μεγάλων οικονομικών σοκ και κρίσεων.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι και η εκρηκτική άνοδος των κινδύνων που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη (AI).
Το ζήτημα αυτό αναδείχθηκε ταχύτερα από οποιοδήποτε άλλο στην έρευνα, σκαρφαλώνοντας από την 30ή θέση πέρυσι στις βραχυπρόθεσμες ανησυχίες, στην 5η θέση των μακροπρόθεσμων κινδύνων στη φετινή κατάταξη.
Η έκθεση προειδοποιεί ότι η μετατόπιση θέσεων εργασίας λόγω AI μπορεί να προκαλέσει δραματική αύξηση της εισοδηματικής ανισότητας, βαθύτερη κοινωνική διάσπαση, κατάρρευση της καταναλωτικής δαπάνης και επαναλαμβανόμενους κύκλους οικονομικής συρρίκνωσης και κοινωνικής οργής – ακόμη κι αν συνοδεύεται από άλματα παραγωγικότητας.
Την ίδια στιγμή, η μηχανική μάθηση και η κβαντική υπολογιστική συγκλίνουν και αναπτύσσονται με καταιγιστικούς ρυθμούς.
Αποζημιώσεις
Το WEF προειδοποιεί ότι η επιτάχυνση αυτή δημιουργεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο περιβάλλον, στο οποίο «οι άνθρωποι μπορεί να χάσουν τον έλεγχο», ανοίγοντας τον δρόμο για απρόβλεπτες και δυνητικά καταστροφικές εξελίξεις.
Παρά την τεχνολογική απειλή, τα ακραία καιρικά φαινόμενα παραμένουν ο υπ’ αριθμόν ένα φόβος των παγκόσμιων ηγετών για την επόμενη δεκαετία.
Οι αποζημιώσεις από φυσικές καταστροφές αναμένεται να εκτοξευθούν στα 107 δισ. δολάρια το 2025, ξεπερνώντας τα 100 δισ. για έκτη συνεχόμενη χρονιά και καταγράφοντας τεράστια αύξηση ακόμη και σε σύγκριση με τις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Ο John Doyle επισήμανε ότι οι καταστροφικές πυρκαγιές στην Καλιφόρνια στις αρχές του 2025 ανέδειξαν την επείγουσα ανάγκη για ρυθμιστικές παρεμβάσεις, ώστε τα ασφάλιστρα να αντικατοπτρίζουν τον πραγματικό κίνδυνο.
Όπως ανέφερε, κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προσελκύσει περισσότερο κεφάλαιο στην ασφαλιστική αγορά. «Υπάρχουν επενδυτές και ασφαλιστικές εταιρείες πρόθυμες να χρηματοδοτήσουν αυτούς τους κινδύνους», δήλωσε, τονίζοντας παράλληλα τη σημασία των κατάλληλων οικοδομικών κανονισμών, της άντλησης διδαγμάτων από προηγούμενες καταστροφές και της αξιοποίησης της τεχνολογίας για τη διαχείριση του ρίσκου.
Το WEF προειδοποιεί με δραματικό τόνο ότι «οι ακραίες θερμοκρασίες, η ξηρασία, οι πυρκαγιές και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα είναι πολύ πιθανό να γίνουν ακόμη πιο έντονα και συχνά».
Την ίδια ώρα, ωστόσο, περιβαλλοντικοί κίνδυνοι όπως οι «κρίσιμες αλλαγές στα συστήματα της Γης», η «απώλεια βιοποικιλότητας και η κατάρρευση οικοσυστημάτων» και η ρύπανση υποχωρούν χαμηλότερα στη λίστα, αντανακλώντας μια ανησυχητική μετατόπιση των προτεραιοτήτων των ηγετών.
Η έκθεση καταλήγει με μια δυσοίωνη αλλά σαφή προειδοποίηση: μόνο οι λεγόμενες «συμμαχίες των πρόθυμων» μπορούν να αποτρέψουν τα χειρότερα.
Η συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων, ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, επιχειρήσεων και πολιτών κρίνεται απολύτως αναγκαία για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και τη διαμόρφωση εφαρμόσιμων λύσεων απέναντι σε έναν κόσμο που βυθίζεται ολοένα και πιο βαθιά σε ένα επικίνδυνο καθεστώς μόνιμης κρίσης.
www.bankingnews.gr
