Η Ελλάδα, μια χώρα με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 150% του ΑΕΠ, με τους χαμηλότερους πραγματικούς μισθούς στην Ευρώπη και με μια από τις ασθενέστερες οικονομίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καλείται ξανά να μπει στην πρώτη γραμμή της «αλληλεγγύης» – την οποία δεν έχει εισπράξει ποτέ.
Την ίδια στιγμή, η εθνική της περιουσία —ήδη δεσμευμένη μέσω του ΤΑΙΠΕΔ— χρησιμοποιείται ως εγγύηση λόγω της κρίσης χρέους που την έχει μετατρέψει σε αποικία.
Ωστόσο, οι τελευταίες εξελίξεις στις Βρυξέλλες δείχνουν ότι η Ελλάδα, όπως και άλλες υπερχρεωμένες χώρες, μπορεί να φτάσει στο σημείο να δεσμεύσει ακόμη και σύμβολα της εθνικής της ταυτότητας προκειμένου να συμμετάσχει σε έναν νέο μηχανισμό στήριξης της Ουκρανίας, βασισμένο αυτή τη φορά σε «εγγυήσεις εθνικού πλούτου».
Η πίεση από Stubb και Rutte
Και εξηγούμαστε: Το Βέλγιο έχει βρεθεί στο επίκεντρο της συζήτησης, επειδή αρνείται να μεταφέρει τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία —190 έως 210 δισ. ευρώ— στην Ουκρανία.
Ο πρόεδρος της Φινλανδίας Alexander Stubb, σε κοινή εμφάνιση με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Mark Rutte, δήλωσε πως αν οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν είναι διατεθειμένοι να χρηματοδοτήσουν την Ουκρανία από εθνικούς προϋπολογισμούς, πρέπει «να πείσουν το Βέλγιο να αναλάβει δράση».
Ο Stubb προειδοποίησε ότι λύση πρέπει να βρεθεί πριν από τον Δεκέμβριο, «διότι η χρηματοδότηση της Ουκρανίας αφορά την ίδια της την ύπαρξη».
Ο πρωθυπουργός του Βελγίου Bart de Wever δήλωσε ότι θα συζητήσει μόνο υπό τρεις όρους:
1. Απόλυτη νομική ασφάλεια ως προς την κατάσχεση ή αξιοποίηση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
2. Κοινή ανάληψη ρίσκου από όλα τα κράτη της ΕΕ.
3. Συμμετοχή και άλλων χωρών με δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.
«Αν οι όροι δεν ικανοποιηθούν, θα κάνω ό,τι είναι δυνατόν πολιτικά και νομικά, ώστε να μπλοκάρω αυτή την απόφαση», προειδοποίησε ο de Wever.
Το Βέλγιο φοβάται ότι μια πιθανή δικαστική ήττα απέναντι στη Ρωσία θα εκτοξεύσει το χρέος του —ήδη πάνω από το 100% του ΑΕΠ— σε επικίνδυνα επίπεδα, αυξάνοντας ταυτόχρονα τα επιτόκια δανεισμού και απειλώντας την αξιοπιστία του Euroclear, του βελγικού χρηματοοικονομικού κολοσσού.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρεται να πρότεινε, σύμφωνα με το Politico, ένα σύστημα «νομικά δεσμευτικών και αμετάκλητων» εγγυήσεων προς το Βέλγιο, βασισμένων στον εθνικό πλούτο κάθε χώρας της ΕΕ.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ο «εθνικός πλούτος» περιλαμβάνει: ακίνητα, κρατική περιουσία, επιχειρήσεις, χρηματοοικονομικά assets, μείον το δημόσιο χρέος.
Όμως εδώ προκύπτει το πραγματικό πρόβλημα: Πολλές χώρες της ευρωζώνης έχουν τόσο υψηλό δημόσιο χρέος, ώστε ο καθαρός εθνικός πλούτος τους είναι μηδενικός ή αρνητικός.
Σε αυτές ανήκει και η Ελλάδα.
Αν μια χώρα με ήδη υψηλό χρέος εγγυηθεί μελλοντικές αποζημιώσεις προς τη Ρωσία, τότε: θα αυξηθεί ο δανεισμός της, θα αυξηθούν τα επιτόκια, θα μειωθούν οι δημόσιες δαπάνες, θα υπάρξουν νέες πιέσεις σε μισθούς και συντάξεις.
Με απλά λόγια: η δέσμευση του «εθνικού πλούτου» σημαίνει ότι υποθηκεύεται η μελλοντική οικονομική ζωή μιας χώρας.
Γιατί αφορά άμεσα την Ελλάδα
Η Ελλάδα: έχει χρέος >150% του ΑΕΠ, έχει υποθηκευμένο σημαντικό μέρος της δημόσιας περιουσίας μέσω του ΤΑΙΠΕΔ και του Υπερταμείου, έχει περιορισμένη φοροδοτική ικανότητα λόγω χαμηλών εισοδημάτων, έχει ελάχιστα περιθώρια νέου κρατικού δανεισμού.
Εάν η ΕΕ προχωρήσει σε αυτό το μοντέλο εγγυήσεων: η Ελλάδα θα χρειαστεί να δεσμεύσει μέρος του εθνικού πλούτου της, χωρίς να έχει δυνατότητα ουσιαστικής απορρόφησης νέων οικονομικών κραδασμών.
Εν ολίγοις, η Ελλάδα καλείται να στηρίξει ένα σχέδιο με υψηλά ρίσκα, ενώ η ίδια δεν έχει ακόμη αποκαταστήσει τη δική της οικονομική κυριαρχία.
Πάντως, το Βέλγιο, μαζί με την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, αναμένεται να παραμείνουν αμετακίνητες μέχρι να παρέμβουν οι ΗΠΑ.
Η Ουάσιγκτον, όμως, επιμένει ότι τα παγωμένα ρωσικά assets στην Ευρώπη «δεν την αφορούν».
Το θέμα θα συζητηθεί στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 18 Δεκεμβρίου 2025. Αναμένουμε…
Chevalier Noir
www.bankingnews.gr
