Φανταστείτε ότι βρίσκεστε στον χώρο εργασίας σας και ένας άγρυπνος ηλεκτρονικός οφθαλμός είναι συνεχώς καθηλωμένος επάνω σας. Αξιολογεί την κάθε κίνησή σας, «διαβάζει» συνεχώς τις εκφράσεις του προσώπου σας, μαντεύει τα συναισθήματά σας, ξέρει πότε νυστάζετε ή βαριέστε, καταγράφει τα διαλείμματα σας και το πότε πάτε στην τουαλέτα, «ακούει» τις συζητήσεις σας με τους πελάτες και τις αξιολογεί σε ζωντανό χρόνο, βαθμολογεί ακατάπαυστα τις επιδόσεις σας και σε κλάσματα δευτερολέπτου μπορεί να συντάξει αρνητική αναφορά, αποστέλλοντας την στον εργοδότη σας.
Αυτή το οργουελιανό σκηνικό δεν είναι μια εικασία του μέλλοντος, αλλά μια πραγματικότητα που ήδη έχει ξεκινήσει να εφαρμόζεται σε πολλές επιχειρήσεις του κόσμου, τόσο στη δια ζώσης εργασία – όσο και στην τηλεργασία. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί αρχικά τώρα να εμφανίζεται στις πλατιές μάζες ως άκακος «βοηθός», αλλά ήδη έχει ξεκινήσει να επιτελεί τον απώτερο σκοπό της, ως εργασιακός (και γενικότερος) δυνάστης.
Η ΤΝ γίνεται «αφεντικό» σε εταιρείες fast-food
Μια ενδεικτική περίπτωση για το που οδηγείται η κατάσταση, αποτελεί η αμερικανική αλυσίδα ταχυφαγείων Burger King. Η συγκεκριμένη εταιρεία έχει εγκαταστήσει σε περισσότερα από 500 καταστήματά της στις ΗΠΑ, σύστημα AI που συνδέεται με ακουστικά και μικρόφωνο, το οποίο φορούν συνεχώς οι υπάλληλοι. Η Τεχνητή Νοημοσύνη παρακολουθεί πόσο «φιλικοί» είναι οι εργαζόμενοι με τους πελάτες και τους βαθμολογεί σύμφωνα με το «σκορ φιλικότητας», αναλόγως πόσο συχνά χρησιμοποιούν ευγενικές λέξεις όπως «ευχαριστώ» και «παρακαλώ».
Το σύστημα απομονώνει λέξεις – κλειδιά και τις αντιστοιχεί σε καταχωρημένες συμπεριφορές που έχει ορίσει η εργοδοσία. Επιπλέον, όταν ο εργαζόμενος δυσκολεύεται για διάφορους λόγους να εκτελέσει μια εργασία, η ΤΝ του εξηγεί (στο ακουστικό) τι πρέπει να κάνει. Η εταιρεία Burger King σκοπεύει να επεκτείνει το συγκεκριμένο σύστημα σε όλα τα καταστήματά στις ΗΠΑ, αλλά διατείνεται ότι δεν καταγράφει συζητήσεις, ούτε αξιολογεί μεμονωμένους υπαλλήλους, αλλά συνολικές αποδόσεις… ομάδων.
Παρόμοια συστήματα ψηφιακού (παντ)επόπτη χρησιμοποιούν (ή ετοιμάζονται να εγκαταστήσουν) στα καταστήματά τους κι άλλες μεγάλες εταιρείες fast-food, όπως τα McDonalds, η Pizza Hut, η Domino’s Pizza, τα Wendy’s, τα Taco Bell και άλλα. Το ίδιο ισχύει και για μεγάλες αλυσίδες καφέ. Ο κλάδος των μεγάλων εταιρειών εστίασης στρέφεται με μεγάλο ενδιαφέρον σε αυτές τις τεχνολογίες και ο τεχνολογικός κολοσσός Nvidia αναπτύσσει εργαλεία ΤΝ αποκλειστικά για εστιατόρια.
Ο καθένας μπορεί να αντιληφθεί τι σημαίνει για έναν υπάλληλο (όχι μόνο εστιατορίου αλλά κάθε είδους επιχείρησης) να εργάζεται σε συνθήκες μόνιμης ψηφιακής ανάκρισης. Το εργασιακό άγχος εκτοξεύεται, οι επιδόσεις δυσκολεύουν, ο αυθορμητισμός εξαφανίζεται, η προσωπικότητα συνθλίβεται, η ανθρώπινη επαφή βιομηχανοποιείται, οι εργασιακές σχέσεις εξαλείφονται και ο εργαζόμενος γίνεται ένα υφιστάμενο «πρόγραμμα» της AI, που ανά πάσα στιγμή μπορεί να διαγραφεί ως ανεπιθύμητος «ιός» για την επιχείρηση.
Ασφυκτική παρακολούθηση και στην τηλεργασία
Ας πάμε και στην παρακολούθηση της τηλεργασίας. Άλλωστε η ατζέντα της Νέας Τάξης με τα κλιματικά, ενεργειακά και υγειονομικά lockdown, προωθεί όλο και περισσότερο την εργασία από το σπίτι. Σε ένα πρόσφατο σχετικό άρθρο του βρετανικού Guardian με τίτλο: «Ξεχάστε την εξαφάνιση των θέσεων εργασίας λόγω της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η πραγματική απειλή του AI είναι ο έλεγχος και η επιτήρηση των εργαζομένων», υπογραμμίζεται ότι ήδη στο Ηνωμένο Βασίλειο, το ένα τρίτο των εργοδοτών χρησιμοποιούν λογισμικά τηλεργασίας «bossware».
Τι ακριβώς είναι αυτό; Είναι ψηφιακά προγράμματα επιτήρησης του υπολογιστή (ή και του κινητού) του εργαζομένου σε πραγματικό χρόνο, που μπορούν να συνδεθούν με ΤΝ. Το «bossware» μπορεί να παρακολουθεί τι πατιέται στο πληκτρολόγιο και τι κινήσεις κάνει το «ποντίκι» του υπαλλήλου. Μπορεί να φωτογραφίζει χιλιάδες στιγμιότυπα οθόνης (screenshots) ώστε να βλέπει ανά πάσα στιγμή ό,τι βλέπει και ο χρήστης. Μπορεί να εξετάζει το ιστορικό περιήγησης ή ακόμα και να χρησιμοποιεί απροειδοποίητα την κάμερα, το μικρόφωνο ή το στίγμα GPS, για να ελέγχει τον «ανακρινόμενο».
Tο άρθρο του Guardian σημειώνει ότι η Meta σκοπεύει να εφαρμόσει ένα τέτοιο σύστημα αλγοριθμικής εποπτείας για να καταγράφει τα πλήκτρα, τις κινήσεις του ποντικιού και τα κλικ των εργαζομένων της, προκειμένου να εκπαιδεύσει τα λογισμικά Τεχνητής Νοημοσύνης της. Ενώ ο συντάκτης του Guardian εκτιμά ότι αυτά τα λογισμικά πιθανότατα θα εξαπλωθούν σύντομα σε νοσοκομεία και σχολεία.
Σε περίπτωση που η ψηφιακή εποπτεία επικρατήσει στην εργασία (αυτή ακριβώς είναι η πρόθεση της Νέας Τάξης), θα καταλήξουμε να έχουμε μόνο δύο εργατικές τάξεις: «εκείνων που εργάζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη και εκείνων που καταλήγουν να διοικούνται από αυτήν», σχολιάζει ο Guardian, περιγράφοντας ένα τοπίο ακραίας ανισότητας όπου η μεγάλη μάζα των χαμηλόμισθων θα καταδυναστεύεται από τέτοια απάνθρωπα προγράμματα και μια μικρή ελίτ στελεχών θα ηγείται της αγοράς.
Ας μην τρέφουμε αυταπάτες. Αυτό είναι το εργασιακό μέλλον που οραματίζονται οι «εγκέφαλοι» του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, ώστε να οδηγήσουν τις μάζες είτε στην ανεργία (και την ομηρία του παγκόσμιου εγγυημένου εισοδήματος), είτε σε μια βιομηχανική εργασία ακατάπαυστης επιτήρησης και εκμετάλλευσης. Το σχέδιο έχει μπει ήδη σε εφαρμογή και το μέλλον τους είναι γεμάτο με κάμερες και ψηφιακά μαστίγια στις γαλέρες τους. Εναπόκειται στους λαούς αν θα το ανατρέψουν ή αν θα γίνουν άψυχα ψηφία ενός λογισμικού, που τα φασιστικά καθεστώτα του παρελθόντος θα μοιάζουν «παιδική χαρά» μπροστά του…
