Σε κάθε του στιγμή ο άνθρωπος αναμετράται με προκλήσεις ,έναντι των οποίων καλείται να τοποθετηθεί .Ό,τι τελικά επιλέγει ως θέση, αναγάγεται στα κριτήρια τα οποία συνθέτουν την αλήθειά του .Η ζωή είναι μια συνομιλία με την αλήθεια.
Η αλήθεια προϋπάρχει και αυτής ακόμη της συνείδησης των αισθητών.Πριν ακόμα ωριμάσουν τα μέσα της ανιχνεύσεως του χώρου και πριν αναγνωρισθεί η αυτοεικόνα ως γεγονός εισόδου στην ιστορικότητα,η φλόγα της μειδιά και κλαίει με την μορφή ενός νεογνού,ανακλαδίζεται και αναριγά με τα μέλη ενός εμβρύου ,αναπαράγεται και οργανώνεται σε ομάδες με την βιοχημική πολυπλοκότητα των κυττάρων .Πόση πράγματι, αλήθεια αποθησαυρίζεται στο ασυνείδητο αυτό στάδιο! Κι αμέσως μετά, ακολουθεί η ανάγνωσή της στα πρόσωπα εμαυτού και αλλήλων. Πρωτίστως το εμαυτόν κατέχει καθέδρα επισκοπούντος στην ακρόπολη της αυτοσυντήρησεως .Οι πύλες για τον άλλο είναι κλειστές και μισανοίγουν σ’όσους προσέρχονται για τις ανάγκες της τροφής και της επιβίωσης .Βαθμιαία μυσταγωγείται και η αναγνώριση της υπόλοιπης κεκρυμμένης αλήθειας .Εξ απαλών ονύχων δύναται ο άνθρωπος να εγγίσει τον άλλον με της αισθήσεως το μονοσήμαντο όργανο αλλά και με του συναισθήματος τη σύνθετη ωραιότητα .Παιδιόθεν συγχρόνως ,πεινά για τον Θεό ,όταν «τη κακία νηπιάζει»(Α΄Κορ.14,20) .Οι πρώτοι τέτοιας ανάγκης κυματισμοί ,ορμέμφυτα ξεπηδούν σαν τύρβη παραληρούντων αισθήσεων που των ακριών τους τα γλωσσίδια λείχουν για πρώτη φορά του επιμόνου αγνώστου το στυφό κυματοθραύστη.
«Τι εστίν αλήθεια;»Η αλήθεια συντίθεται στον τρισδιάστατο ανθρωπολογικό χώρο πολύτιμων αξόνων: εμαυτόν-συνάνθρωπος- Θεός.Ο βαθμός συμμετοχής του κάθε άξονα ,στην εσωτερική του ανθρώπου διαλεκτική, τον μετεωρίζει μεταξύ ανεωγμένης δοτικότητας και κλειστού κελύφους εγωμονισμού .Το καταστάλαγμα της ψυχομορφολογίας του είναι αποτέλεσμα βαθμιαίας στο χρόνο σφυρηλατήσεως των αρμών αληθείας ,είτε μέσω γονικής νουθεσίας ,είτε δια της εκπαιδευτικής αγωγής ,είτε με το μιμητισμό κυριαρχικών προτύπων κοινωνικής συμπεριφοράς.
Ο άνθρωπος προσχωρεί εις την αλήθειά του, επιλέγοντας το στίγμα του και συντασσόμενος άλλοτε με τα κυρίαρχα ρεύματα ή και ενίοτε παρεκβαίνων στις συστημικές προσταγές τους .
Το σύνηθες των ρευμάτων αυτών ,είναι η δοξαστική κυριαρχία του άξονα εμαυτού ,με έκδηλη την υπεροχή του ,στην αποθέωση της προσωπικής καταξιώσεως και του υπερτονισμένου εγώ. Θεός και
συνάνθρωπος περιφέρονται ως σκιές .Η τέτοια εσωτερική αλήθεια ενδημεί και πολλαπλασιάζεται σε κλίματα οικονομικού ωφελιμισμού ,υπό τους όρους ανταγωνισμού προσόντων και δεξιοτήτων ,εγγενών ή επικτήτων. Αλλοιώνονται μέχρι της αποσυνθέσεως ,οι πέραν του εμαυτού διαστάσεις της αληθείας. Ο συνάνθρωπος διώκεται από το προσκήνιο , ως απειλητικός επιβουλέας της εμαυτού δόξας .Ο άλλος, όπως προσφυώς δηλώνεται μετ’απαξίας ,πρέπει να δορυφορείται ,κατά το κοινωνικό του περιέχομενο ,ως στανική του εμαυτού θεραπαινίδα γύρω του.Κατά δε το ανθρώπινο, να συνάπτεται ως ουραίο παρακολούθημα της αδιαμφισβήτητης αυθεντίας του .
Μοναδικό δόκιμο μέσο συναλληλίας, προσδιορίζεται ο θεσμικός αποστειρωμένος ανθρωπισμός.Όταν όμως ο εθελοντισμός της ανθρωπιάς συναριθμείται στα προσόντα ή κινητροδοτείται επιδοματικά ,τότε η άσκησή του καθίσταται αυτοαγιογραφία ή ιδιοτελής επιδίωξη .
Ως προς την του Θεού διάσταση, επιφυλλάσεται δευτεραγωνιστού ρόλος. Ευκαίρως ακαίρως ο Θεός να επικουρεί το εμαυτόν, οψέποτε η ανάγκη του τελευταίου για βοήθεια κριθεί ακαταμάχητη. Άλλοτε πάλι ο Θεός να καταχωρείται διακοσμητικά χωρίς ταυτοτικά σημεία ,στο χώρο του ανεκδηλώτου θεϊσμού .Κάποιες άλλες φορές, η αθεΐα να εγκαθίσταται ως πυρηνικό τμήμα της αληθείας ,εκμηδενίζοντας την διάσταση του Θεού. Οι αισθήσεις στον λογικοκρατούμενο περίγυρο ,δεν εισδέχονται τον Θεό. Εξάλλου Αυτός ως παντογνώστης κονιορτοποιεί κάθε αυθεντία κι ως παντεπόπτης ενοχλεί την αβυσσαλέα ιδιωτικότητα ,καθορώντας και ελέγχοντας δια της συνειδήσεως. Χωρίς Θεό τα πάντα επιτρέπονται.
Σπανιότερα οι τρείς διαστάσεις της αληθείας καθομολογούνται με ειλικρίνεια προαίρεσης και πράξης .Τότε βιώνεται η αλήθεια πραγματικά, χωρίς καιροσκοπικές παρασπονδίες έναντι των θεμελιωδών αρχών εκάστης διαστάσεως. Αν επί πλέον ,το αγωνιώδες μέλημα του ανθρώπου, αυθεντικά να λογαριαστεί με της υπάρξεως τα αδιέξοδα και να σωθεί απ’της ψυχής την αλγηδόνα ,προσδώσει στη διάσταση του Θεού προεξάρχουσα καθέδρα ,τότε στεναγμικά αναφωνείται: «Την σηπεδώνα Σωτήρ θεράπευσον της ταπεινής μου ψυχής, μόνε ιατρέ, μάλαγμά μοι επιθές και έλαιον και οίνον ,έργα μετανοίας, κατάνυξιν μετά δακρύων.»(Μέγας Κανών) Υπερβαίνονται των αισθήσεων τα όρια και με γενναιότητα ο νους ταπεινώνει τις χίμαιρες του λογικού του στο κραταίωμα της πίστεως .Εμπιστεύεται Θεόν Μέγα ως της αληθείας αποκορύφωμα και συγκατανεύει στο κάλεσμά Του να αυτοπαραδοθεί σ’Αυτόν, ως στρουθίον υπό την ασφαλή σκέπη των πτερύγων Του. «…πας ων εκ της αληθείας ακούει μου της φωνής»(Ιωα.18,37)
Η αλήθεια ,σε τέτοιες σπάνιες περιπτώσεις , εμφιλοχωρεί σε κάθε έκφανση της ζωής .Ο άνθρωπος την καταμαρτυρεί αβίαστα όπου βρεθεί, χωρίς να το επιδιώκει ,απλά ανεπιτήδευτα ,με της μορφής του τις
συσπάσεις και των χεριών του την αιώρηση ,κάποιες φορές δε και με την σιωπή του.Αποκαλύπτεται ολόκληρος ταμείον ύδατος συλλεγομένου από διαφορετικά ποτάμια ,μια μισγάγκεια χυμών ζειδώρων ,που την αισχύνη της νοθευτικής συμμείξεως δεν γνωρίζει.
Γιατί όταν η αλήθεια είναι η Αληθής μετουσίωση αρχών στο βίωμα ,τότε αυτή ορθοτομοτεί. Από το υπέρτατο καλό ,μόνο καλό εκπηγάζει .Όλα γίνονται ευεξήγητα .Τα μικρά ή μεγάλα της φιλανθρώπου ανιδιοτελούς προσφοράς διαβήματα, μεταποιούνται εις μεγίστη των ψυχών τερπνότητα .Κατανοούν οι τέτοιας αληθείας φορείς ,ότι η ικανότητά τους να δίδουν, είναι αποτέλεσμα θείας δωρεάς και την αντιγυρίζουν αβίαστα σε άλλους ,κατά το υπολειπόμενο εκάστου τμήμα. Άπαντες αυτοί συμμαρτυρούν της αγάπης εγκώμιον, δίδοντες και λαμβάνοντες, εναλλασσόμενοι στους ρόλους .«Δωρεάν ελάβετε δωρεάν δότε». (Ματθ.10,8) «Η αγάπη μακροθυμεί, χρηστεύεται, η αγάπη ου ζηλοί, η αγάπη ου περπερεύεται, ου φυσιούται, ουκ ασχημονεί, ου ζητεί τα εαυτής, ου παροξύνεται, ου λογίζεται το κακόν, ου χαίρει επί τη αδικία, συγχαίρει δε τη αληθεία, πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει. Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει.»(Κορ.Α΄13,4-8)
Αν ο Θεός ως ήλιος νοητός ,κέντρου κατέχει θέση και οι άνθρωποι κυκλούντες Αυτόν προσπαθούν να τον προσεγγίσουν ,τότε ανακαλύπτουν ότι και η μεταξύ τους απόσταση σμικρύνει .Γεωμετρούντες την αλήθεια ,καταλήγουν εις αναψυχήν.
Μια κρίση επανεξετάζει της αληθείας μας το ανυπόκριτον .Θέτει το δάκτυλον επί τον τύπων των ήλων, σε όσα αυτάρεσκα διατεινόμεθα πως πιστεύουμε κατά καιρούς ευπερίστατους .Και κρίση αληθής νοείται πως συμβαίνει ,όταν το περιέχομενό της κλονίζει ευθέως τον υπαρξιακό πυρήνα χωρίς να επιτρέπει περιθώρια ελιγμών παραπειστικών .Ζητά άμεσα απάντηση στο δίτιμο αλλά και στο πλέον έντιμο πεδίο του ναι ή του όχι .Οτιδήποτε άλλο στης τέτοιας Κρίσης τον προσδιορισμό, είναι περιττό και πονηρό. Γιατί των σπλάγχνων μας τις αντιλήψεις ,η Κρίση ως αυστηρό τους και αδέκαστο κριτήριο ,τις συρρικνώνει στον υπέρτατο βαθμό ειλικρινείας και στον κατώτατο αναβαθμό πλεονασμού .Εξάλου η αλήθεια είναι λιτή ,αφισταμένη κομπασμών ,είτε δια λόγων είτε δι’έργων.Υπάρχει όπως είναι ,νοηματοδοτώντας του υποκειμένου την υπόσταση και χαρακτηρίζοντας το κατά μοναδικό τρόπο.Η κρίση ως ενέχουσα την βία της μονοσημάντου επιλογής ,ακυρώνει τις εναλλακτικές και αναδεικνύει την αλήθεια γυμνή κι ολοκάθαρη.
Στον καλό καιρό είναι σύνηθες των ανθρώπων γνώρισμα ,να εμφανίζουν αυτό το οποίο απέρριτα καίει ως φλόγα στα τρίσβαθα της ψυχής τους, ψιμυθιωμένο.Η αλήθειά άλλοτε απολακτίζεται κρυπτόμενη ή παραπειστικά ανατυπούμενη ,άλλοτε δεν αυτομαρτυρείται παρρησιαζόμενη για τα εαυτής ,αλλά υποχωρεί σε σκοπιμοτήτων τις ιδιοτέλειες, άλλοτε την υποκριτική ενδύεται ρόλων ανοικείων απέναντι στην ουσία της ,άλλοτε επαμφοτερίζει συμπλέοντας επιπολής με αντιφατικές στάσεις .Τότε ο άνθρωπος διαλέγεται με την αναίδεια ή με την νεύρωση.Καταγίνεται στην αγχέμαχο πολεμική της εσωτερικής του
πραγματικότητας .Με αήθεια εκτοπίζει την αλήθεια στο πικρόχολο της μοναξιάς ερημονήσι.Των άλλων τις συνηγορίες επιζητά με ψευδή σημεία, ενώ της αληθείας του το στίγμα κείται αλλού .Ναι αλλά στους καλούς καιρούς υπάρχει χρόνος εσωτερικής αποκαταστατικής εργασίας, υπάρχουν ευκαιρίες μετανοίας.Οι παλινδρομήσεις συγχωρούνται και νέα αρχή γίνεται.Στην Κρίση ,με το μαχαίρι στο λαιμό ,αυτό που θα επιλεγεί αυτό και θα ανακράξει την αλήθειά του.
Αν την απομόνωση τελικά ως επιλογή κάνεις ,ακόμα και στο όνομα της συναλληλίας ,η μοναξιά ως αποστέρηση αλλήλων παραμένει γεγονός αληθείας.Τι ειρωνεία! Αν την κοινωνία των αχράντων του Θεού μυστηρίων ,ως πρόξενο κακού συγκαταλέξεις ,συμφώνως με της επιστήμης τις επιταγές ,τον εξοβελισμό Του ως φιλανθρώπου και συνέχοντος πάσαν γνώσιν ,έχεις επιλέξει .Τι διχοστασία! «Της έξωθεν επιμελώς ευκοσμίας μόνης εφρόντισα,της ένδον υπεριδών θεοτυπώτου σκηνής.»(Μέγας Κανών)
Η αλήθεια προαπαιτεί ελευθερία στην προαίρεσή της .Κι η ελευθερία θέλει τόλμη.Τούτα τα θεριά διαχέονται στων Ελλήνων την ιστορικότητα και αντηχούν σαν σήμαντρα των ηθών στη διαχρονία.Της αρετής τα έργα τα φέρει η έμπονος αυτοθυσία των παθών .Η ροδοστέφανος χαρμολύπη περιέχει δάκρυα όμως στο τέλος ανατέλλει γηθοσύνως την Ανάσταση.
«Αλλά του Ελληνικού γένους η Λαμπρή ανατέλλει και δύει, εν θορυβώδει διαχύσει και υπερτάτη αγαλλιάσει ανθρώπων, οίτινες εις τας φλέβας των τηρούσιν έτι ρανίδας τινάς του αίματος των αγρίων και ατιθάσων και υπό του έρωτος της ελευθερίας βαυκαλωμένων πατέρων μας.Αρματωλικαί συνήθειαι, αγρία ποίησις πληρούσιν εκείνην…Όταν λέγη Ανάστασις ο ελληνικός λαός, κρυφία τις χορδή αναπαλλομένη εις τα μυχαίτατα της καρδίας του, υπενθυμίζει εις αυτόν και του Γένους την ανάστασιν, και ο Χριστός και η Πατρίς συναντώνται εν αυτώ ισοπαθείς και ισόθεοι.»(ΤΟ ΠΑΣΧΑ-Αλ.Παπαδιαμάντης 1888)
Ο αγκιτάτορας
