Το κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κατέγραψε το μεγαλύτερο ποσοστό εδρών που έχει εξασφαλίσει ποτέ σε εκλογές κρατιδίου στη Γερμανία.
Παρά το ιστορικό αυτό αποτέλεσμα, το οποίο έχει προκαλέσει αναστάτωση στη γερμανική πολιτική ελίτ, ο επικεφαλής υποψήφιος του κόμματος στη Σαξονία-Άνχαλτ, Ulrich Sigmund, δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία που απαιτείται για τον σχηματισμό κυβέρνησης, αναφέρει το Remix.
Το πολιτικό αυτό κενό —μόλις τρεις έδρες σε σύνολο 83 στο Landtag της Σαξονίας–Άνχαλτ— βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο του πολιτικού δράματος που εκτυλίσσεται στο Μαγδεμβούργο, την πρωτεύουσα του κρατιδίου.
Εκεί θα κριθεί η μελλοντική πορεία της Σαξονίας-Άνχαλτ και, ενδεχομένως, θα δοθεί ένα ακόμη σημαντικό μήνυμα για την πολιτική κατεύθυνση ολόκληρης της Γερμανίας.
Το AfD διαθέτει ισχυρή πολιτική εντολή, αλλά και μια σειρά από επιλογές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε δραματικές εξελίξεις. Ακολουθούν τρία πιθανά σενάρια.
Συνασπισμός AfD και BSW;
Σύμφωνα με την προσωρινή επίσημη κατά μέτρηση, το AfD εξασφάλισε το 43,8% των ψήφων και 39 έδρες.
Για την απόλυτη πλειοψηφία απαιτούνται 42 έδρες.
Το BSW έλαβε οριακά το 5,3% των ψήφων και εξασφάλισε πέντε έδρες.
Τα δύο κόμματα θα διέθεταν έτσι συνολικά 44 έδρες, ενώ όλα τα υπόλοιπα κόμματα μαζί διαθέτουν επίσης 44 έδρες.
Χωρίς τη συμμετοχή του BSW, η κατανομή των εδρών είναι 39-39.
Το BSW έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι είναι πρόθυμο να συνεργαστεί με το AfD, όμως για το τελευταίο μια τέτοια συνεργασία δεν αποτελεί την ιδανική επιλογή.
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Sigmund επέμενε ότι δεν θα αναλάμβανε την πρωθυπουργία χωρίς σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Μετά τη βραδιά των εκλογών, διατήρησε τη σκληρή αυτή στάση σε ορισμένα σημεία, ενώ σε άλλα εμφανίστηκε πιο διαλλακτικός.
Εξακολουθεί να απορρίπτει το μοντέλο που προτείνει το BSW, έναν ανεξάρτητο πρωθυπουργό που θα κυβερνά στηριζόμενος σε μεταβαλλόμενες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες, χαρακτηρίζοντάς το μια ασταθή μορφή πολιτικής διαχείρισης.
Ο Sigmund χαρακτήρισε την πρόταση «ανοησία» και δήλωσε ότι δεν επιθυμεί να εγκαταλείψει τους στόχους και τις αξίες του AfD για χάρη «παιχνιδιών εξουσίας».
Επανέλαβε ότι το AfD δεν πρόκειται να ανταλλάξει το πρόγραμμά του με την εξουσία.
Ωστόσο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να απευθυνθεί σε οποιονδήποτε είναι πρόθυμος να στηρίξει μια «θεμελιώδη πολιτική αλλαγή», ακόμη και σε μεμονωμένους βουλευτές και όχι απαραίτητα σε ολόκληρα κόμματα.
Και τι θα συμβεί εάν αυτό δεν καταστεί εφικτό;
«Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, απλώς θα διεξαχθούν νέες εκλογές», δήλωσε.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, εκτιμά ότι το AfD θα μπορούσε να συγκεντρώσει ακόμη και «50% έως 55%» των ψήφων.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο μπορεί να υπάρξει συνεργασία με το BSW, έστω και σε κάποιο περιορισμένο επίπεδο.
Η Sarah Wagenknecht χαρακτήρισε το εκλογικό αποτέλεσμα ευκαιρία για αλλαγή πορείας σε ζητήματα όπως η ενεργειακή πολιτική, οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, η εκπαίδευση και η δημόσια ραδιοτηλεόραση.
Οι ηγέτες του BSW σε επίπεδο κρατιδίου έχουν δηλώσει ότι δεν θα συμμετάσχουν σε έναν συνασπισμό που θα αποκλείει εκ των προτέρων το AfD.
Παράλληλα, έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να στηρίξουν τον Sigmund.
Η πρότασή τους είναι ένας «τρίτος δρόμος»: ένας νέος πρωθυπουργός, αποδεκτός και από τα δύο κόμματα, σε συνδυασμό με πλειοψηφίες ανά θέμα, στις οποίες θα μπορούσε να συμμετέχει και το AfD.
Το BSW, ωστόσο, αφήνει ήδη να εννοηθεί ότι ενδέχεται να είναι διατεθειμένο να κάνει ακόμη περισσότερα για να διευκολύνει μια κυβέρνηση του AfD.
Ο επικεφαλής υποψήφιος του BSW, Thomas Schulze, άφησε να εννοηθεί ότι το κόμμα θα μπορούσε να απέχει από την ψηφοφορία στον τρίτο γύρο για την εκλογή του πρωθυπουργού. Θεωρητικά, μια τέτοια στάση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο στον Ζίγκμουντ ώστε να αναδειχθεί πρωθυπουργός του κρατιδίου.
Το τι θα ζητήσει το BSW ως αντάλλαγμα παραμένει να φανεί.
Παρά τις διαφορές τους, το AfD και το BSW έχουν αρκετά κοινά σημεία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται μια αυστηρότερη στάση απέναντι στη μετανάστευση, η αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους, η αλλαγή της πολιτικής απέναντι στην Ουκρανία και η έντονη κριτική προς τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς.
Ταυτόχρονα, στελέχη του BSW έχουν ήδη χαρακτηρίσει απαράδεκτες την εκπαιδευτική πολιτική του AfD, καθώς και τμήματα της οικονομικής και κοινωνικής του ατζέντας.
Η Wagenknecht είχε αποκλείσει το ενδεχόμενο επίσημου συνασπισμού πριν από την εκλογική αναμέτρηση.
Αυτό που απομένει, επομένως, είναι ένα είδος «γκρίζας ζώνης», στην οποία τα δύο κόμματα θα μπορούσαν να συνυπάρξουν πολιτικά, χωρίς να προχωρήσουν απαραίτητα σε έναν επίσημο κυβερνητικό συνασπισμό.
Για τον Sigmund, το πολιτικό κόστος μιας τέτοιας λύσης είναι σαφές.
Ο ίδιος παρουσιάστηκε προεκλογικά ως ο άνθρωπος που θα μεταρρυθμίσει το κρατίδιο και το κράτος χωρίς να εξαρτάται από άλλες πολιτικές δυνάμεις.
Η αποδοχή ενός πρωθυπουργού που δεν προέρχεται από το AfD —ή ακόμη και μιας κυβέρνησης μειοψηφίας που θα στηρίζεται κατά περίπτωση στο κόμμα της Wagenknecht— θα ερχόταν σε ευθεία αντίθεση με αυτή την εικόνα.
Από την άλλη πλευρά, η απόρριψη μιας συμφωνίας θα κρατούσε για ακόμη μία φορά το AfD μακριά από τα κέντρα εξουσίας.
Ο συμπρόεδρος του AfD, Tino Chroupala, και η Alice Weidel φαίνεται να επιθυμούν να δουν τον Sigmund να αποδέχεται μια τέτοια συμφωνία.
Ο Chroupala έχει ήδη αναφερθεί στο ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας, η οποία θα αναζητά κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες κατά περίπτωση.
Αποχωρούν οι βουλευτές του CDU;
Η δεύτερη επιλογή του Sigmund θα μπορούσε κάλλιστα να αποδειχθεί ακόμη πιο εκρηκτική για τη γερμανική πολιτική σκηνή.
Μίλησε για συνεργασία όχι με κόμματα, αλλά με μεμονωμένα μέλη τους.
Υπονόησε, δηλαδή, ότι μεμονωμένοι βουλευτές θα μπορούσαν να στηρίξουν μια κυβέρνηση του AfD.
Ορισμένοι σε ομοσπονδιακούς κύκλους του AfD κάνουν μάλιστα λόγο για μέλη του CDU που ενδέχεται να αποχωρήσουν από το κόμμα και να προσχωρήσουν στο AfD, ενώ κυκλοφορούν ακόμη και φήμες ότι κάποιοι βουλευτές θα μπορούσαν να αποστατήσουν.
Αν ένας πολιτικός του CDU αποχωρούσε από το κόμμα και προσχωρούσε στο AfD, αυτό θα προκαλούσε εθνική θύελλα αντιδράσεων. Αν και θεωρητικά θα μπορούσε να αρκεί ακόμη και μία ψήφος, η εξασφάλιση τριών τέτοιων βουλευτών αποτελεί εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα.
Το CDU έχει ενσωματώσει αυτή την εσωτερική απαγόρευση στο πολιτικό του DNA και, αν τρία μέλη του βοηθούσαν το AfD να ανέλθει στην εξουσία, αυτό θα μπορούσε κάλλιστα να αρκεί για να προκαλέσει την πτώση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και να θέσει τέλος στην καγκελαρία του Friedrich Merz.
Ανεξάρτητα από το αν το AfD καταφέρει τελικά να αποσπάσει τρεις ψήφους από το CDU, το κόμμα βρίσκεται υπό τεράστια πίεση μετά την απότομη πτώση της εκλογικής του δύναμης στο μόλις 17,2%, χάνοντας ουσιαστικά το ήμισυ της υποστήριξής του.
Το CDU πιθανότατα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει πολιτικές δυσκολίες και στο μέλλον.
Αυτό σημαίνει ότι η κατάσταση θα μπορούσε κάποια στιγμή να ξεφύγει εντελώς από τον έλεγχο και όλο και περισσότεροι πολιτικοί του CDU να εμφανιστούν πρόθυμοι να στραφούν προς το AfD.
Είναι πιθανή η επανάληψη των εκλογών;
Μια κυβέρνηση χωρίς το AfD είναι μαθηματικά εφικτή. Πολιτικά, όμως, θα ήταν κάτι πολύ διαφορετικό — σχεδόν απόλυτο χάος.
Θα απαιτούνταν η συνεργασία του CDU, του SPD, των Πρασίνων, της Αριστεράς και του BSW — πέντε κομμάτων, δύο εκ των οποίων παρουσίαζαν το ένα το άλλο ως μέρος του προβλήματος καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας. Το CDU είχε ήδη αποκλείσει το ενδεχόμενο συνασπισμού τόσο με το AfD όσο και με την Αριστερά.
Το BSW, από την πλευρά του, έκανε εκστρατεία με στόχο να παραγκωνίσει το CDU, ενώ η Wagenknecht χαρακτήρισε προσβολή προς τους ψηφοφόρους έναν νέο συνασπισμό που θα βασιζόταν σε μια τεχνητή συνεννόηση μεταξύ των κομμάτων.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι ένα τέτοιο εγχείρημα δεν θα μπορούσε να δοκιμαστεί — και μάλιστα παρά τις σοβαρές πολιτικές συνέπειες που θα μπορούσε να έχει για όλα τα εμπλεκόμενα κόμματα.
Αν η προσπάθεια ξεκινήσει και στη συνέχεια αποτύχει, η απειλή του Sigmund για νέες εκλογές δεν θα αποτελεί πλέον ένα απίθανο σενάριο.
Σε μια τέτοια περίπτωση, ένας δεύτερος γύρος εκλογών θα μπορούσε πράγματι να οδηγήσει το AfD πάνω από το 50%.
Από διαδικαστικής άποψης, ο χρόνος έχει ήδη αρχίσει να μετρά αντίστροφα, καθώς το νέο Landtag πρέπει να συγκληθεί το αργότερο έως τις 6 Οκτωβρίου.
Η ισχυρότερη κοινοβουλευτική ομάδα ορίζει τον Πρόεδρο του Landtag κατά τον πρώτο γύρο.
Ο Υπουργός-Πρόεδρος εκλέγεται με μυστική ψηφοφορία, χωρίς να προβλέπεται συγκεκριμένη προθεσμία, από τη στιγμή που ξεκινήσει η διαδικασία υποβολής υποψηφιοτήτων.
Ενώ στον πρώτο γύρο απαιτείται η πλειοψηφία του συνόλου των ψήφων, στον τελικό γύρο μπορεί να αρκεί η απλή πλειοψηφία των ψήφων για την εκλογή νέου Υπουργού-Προέδρου.
Όσο για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για το AfD, δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί η άποψη ότι τυχόν αποστασίες από το CDU θα μπορούσαν να δώσουν στο AfD το κλειδί για τη νίκη.
Αυτό θα επέτρεπε στο AfD να αναλάβει την εξουσία, έχοντας τυπικά στο πλευρό του ένα ιδεολογικά συγγενές κόμμα, προκαλώντας παράλληλα μια βαθιά πολιτική κρίση στο ίδιο το κυβερνών CDU.
Ωστόσο, η παραμονή εκτός κυβέρνησης έχει επίσης σημαντικά πλεονεκτήματα.
Όπως έγραψε νωρίτερα το Remix News, με αυτόν τον τρόπο αποφεύγονται σοβαρές παγίδες που θα μπορούσε να εγείρει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση —ακόμη και η ΕΕ— απέναντι σε μια κυβέρνηση του AfD.
Παρότι το AfD δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία, όλα δείχνουν ότι εξακολουθεί να κρατά τα ηνία των εξελίξεων.
www.bankingnews.gr
