Ρεπορτάζ
Αντώνης Τριανταφύλλου
Η πλήρης σύνδεση της ορθόδοξης πίστης με την ελληνική εθνική ταυτότητα διαπιστώνεται, μεταξύ άλλων, στα συμπεράσματα της έρευνας με τίτλο «Θρησκευτική πίστη και εθνική συμμετοχή στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη», που διενήργησε το Pew Research Center (ΗΠΑ), το οποίο ασχολείται με τη δημογραφία, τη θρησκεία και τις κοινωνικές επιστήμες. Η έρευνα διεξήχθη από τον Ιούνιο του 2015 έως τον Ιούλιο του 2016, με τη συμμετοχή 25.000 ενηλίκων σε 18 χώρες.
Αξιοσημείωτο εύρημα για την Ελλάδα είναι ότι το 90% των πολιτών της χώρας αυτοπροσδιορίζεται ως ορθόδοξο, ενώ σε ποσοστό 92% οι Ελληνες πιστεύουν στην ύπαρξη του Θεού. Ειδικότερα, η φράση «ορθόδοξος σημαίνει Ελληνας» συνοψίζει τον κεντρικό ρόλο της ορθόδοξης πίστης για τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών της χώρας μας.
Οι Ελληνες σε ποσοστό 89% εκτιμούν ότι είναι ανώτεροι πολιτισμικά από άλλους ευρωπαϊκούς λαούς, ενώ σε άλλο σημείο επισημαίνεται ότι «σε πολλές χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης η θρησκευτική και εθνική ταυτότητα είναι στενά συνυφασμένες». Μάλιστα, γίνεται ειδικός λόγος για τη χώρα μας και υπογραμμίζεται ότι «για την Ελλάδα, όπου η Εκκλησία έπαιξε κεντρικό ρόλο στην επανάσταση για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού, το 76% του κοινού υποστηρίζει ότι το να είναι κανείς ορθόδοξος είναι σημαντικό για να είναι “πραγματικός Ελληνας”».
Δύο στοιχεία, όμως, που πρέπει να προκαλέσουν προβληματισμό στην Εκκλησία της Ελλάδος είναι το ιδιαίτερα χαμηλό ποσοστό των ορθόδοξων πολιτών που εκκλησιάζονται και το μειωμένο, σε σχέση με το παρελθόν, θρησκευτικό αίσθημα των Ελλήνων.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα, μόλις το 17% των Ελλήνων πηγαίνει στην Εκκλησία σε εβδομαδιαία βάση, όταν ο ορθόδοξος μέσος όρος είναι 10%, ενώ ο ρωμαιοκαθολικός μέσος όρος φτάνει το 25%. Σε αντίθεση με τους πολίτες χωρών του πρώην ανατολικού μπλοκ, οι Ελληνες που συμμετείχαν στην έρευνα εκτιμούν ότι η χώρα τους σήμερα είναι λιγότερο θρησκευόμενη σε σχέση με παρελθούσες δεκαετίες, καθώς τις δεκαετίες του 1970 και του 1980 το ποσοστό ανερχόταν σε 87%, ενώ σήμερα σε 60%.
