Απόσπασμα από την έκθεση της Κεντρικής Επιτροπής Διαπιστώσεως Ωμοτήτων εν Κρήτη, των Ν. Καζαντζάκη, Ι. Καλιτσουνάκη, Ι. Κακριδή που… συντάχθηκε μετά από περιοδεία τους στο νησί από 29 Ιουνίου έως 6 Αυγούστου 1945:
«… Οι Γερμανοί, έχοντες ήδη εγκαταστήσει φυλάκιον εν Δαμάστα, όταν είδον επανελθόντας τους άνδρας, εκύκλωσαν την 21/8 το χωρίον δι’ ικανού στρατού, εν καιρώ νυκτός αφιχθέντος, το πρωί συνεκέντρωσαν τον πληθυσμόν όλον εις μίαν μάνδραν και με την κατηγορίαν ότι δεν παρημπόδισαν το σαμποτάζ, και ότι προηγουμένως είχον περθάλψει δυο Άγγλους, εξεδίωξαν τους γέροντας και τα γυναικόπαιδα εις τα χωριά του Μυλοποτάμου, Θεοδώρα, Χώνος και Γαράζο, εκ δε των υπολειφθέντων ανδρών, εκλέξαντες 30, τους νεωτέρους και ευρωστοτέρους, εξετέλεσαν αυτούς εις θέσιν «Κερατίδι», 3 χλμ. Ανατολικώς του χωρίου, αφήσαντες αυτούς ατάφους… Παραλλήλως από τας 21/8, ήρχισεν η γενική λεηλασία του χωρίου, εκ των πλουσιωτέρων της επαρχίας, μέχρι της 5/9, διαρπαγείσης ολοκλήρου της κινητής περιουσίας των κατοίκων. Έπειτα ήρχισεν η κατεδάφισης των οικιών δι’ ανατινάξεως: ούτω κατεστράφησαν 109 οικίαι εν όλω…»
Οι πολυήμερες εκδηλώσεις για τα 70χρονα των βαρβαροτήτων των ναζί στη μαρτυρική Δαμάστα, ολοκληρώθηκαν σήμερα το πρωί στον τόπο της εκτέλεσης των τριάντα κατοίκων. «Η Δαμάστα», είπε χθες το βράδυ σε χαιρετισμό του στην έναρξη προβολής του ντοκιμαντέρ των δημοσιογράφων Γιάννη Κανελλάκη και Μανόλη Παντινάκη, ο Αριστομένης Συγγελάκης μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Γερμανικών Οφειλών στην Ελλάδα, «με το συνέδριο που πραγματοποίησε έβαλε τα γυαλιά σε άλλους μαρτυρικούς τόπους που υπέστησαν τα ολοκαυτώματα από τους Γερμανούς».
Στον προαύλιο χώρο του παλιού δημοτικού σχολείου του χωριού, το σύνολο σχεδόν των κατοίκων παρακολούθησε την προβολή του ντοκιμαντέρ για την πυρπόληση των 12 γυναικών και του ενός ηλικιωμένου άντρα από τους Γερμανούς ναζί και τους συνεργάτες τους στο ορεινό χωριό Καλή Συκιά, νότια του Ρεθύμνου.
Η προβολή και η ενδιαφέρουσα συζήτηση που ακολούθησε, διοργανώθηκε από τον πολιτιστικό σύλλογο Δαμάστας και ο πρόεδρός του Γιώργος Σαρρής αφού ευχαρίστησε τους δημοσιογράφους παραγωγούς για την ανάδειξη ενός άγνωστου γεγονότος στην Κρήτη και για την τιμητική παρουσία τους στο χωριό που υπέστη τις ναζιστικές θηριωδίες, εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη μαζική συμμετοχή των συγχωριανών του και σε αυτή την εκδήλωση όπως και στις προηγούμενες που πραγματοποιήθηκαν…
ΥΠΗΡΧΑΝ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΕΣ
Για μια ακόμα φορά ο Αριστομένης Συγγελάκης κατά την ομιλία του διερωτήθηκε «γιατί αυτό το μένος της Γερμανίας κατά της Ελλάδας», στη διάρκεια της κατοχικής περιόδου, όταν στη χώρα προκάλεσαν ανεπανόρθωτες καταστροφές, σκότωσαν, λεηλάτησαν και ρήμαξαν τον πλούτο της και γιατί αρνούνται πεισματικά προβάλλοντας συνεχώς και νέες δικαιολογίες, να επιστρέψουν και να αποκαταστήσουν «όλα όσα προκάλεσαν στο λαό της και στα 1770 χωριά της». Παράλληλα επέρριψε το μεγάλο μέρος των ευθυνών στις δωσιλογικές κυβερνήσεις που διαχειρίστηκαν ως υποτακτικές το εθνικό θέμα, και εξέφρασε την ανάγκη της μαζικής κινητοποίηση του πληθυσμού για να έλθει το αποτέλεσμα
Το μέλος του Εθνικού Συμβουλίου που στα ολοκαυτώματα των χωριών της Βιάννου είχε «πέντε θύματα από το σπίτι του και δεκάδες από την οικογένειά του», έκανε μια εκτενή αναφορά στην εισβολή και κυριαρχία των κατοχικών δυνάμεων, ζήτησε «να σταματήσει η κοροϊδία από τη Γερμανία, προβάλλοντας συνεχώς και νέα αστεία προσκόμματα» και ως ισχυρή δύναμη της Ευρώπης να κάνει το χρέος της απέναντι σε ένα έθνος που μένει το μοναδικό που δεν επιστρέφονται αυτά που του οφείλονται…
Για την παραγωγή του ντοκιμαντέρ μίλησε ο δημοσιογράφος Γιάννης Κανελλάκης, τονίζοντας ότι όλα ξεκίνησαν πριν από δεκαπέντε χρόνια όταν η φρικτή υπόθεση της Καλής Συκιάς αναδείχτηκε από τον Μανόλη Παντινάκη και από το βιβλίο του «Η Κατοχή δεν μας λύγισε», όπου αυτόπτες μάρτυρες του πρωτοφανούς γεγονότος αφηγήθηκαν για τις θηριωδίες στο χωριουδάκι τον Οκτώβριο του 1943. Ακολούθησε έρευνα που διήρκεσε δυο χρόνια, πείσθηκαν οι επιζώντες να μιλήσουν και σχεδιάστηκε η παραγωγή, που έχει τη σφραγίδα του γνωστού σκηνοθέτη Τάσου Μπιρσίμ…
«Τα γεγονότα της Καλής Συκιάς», είπε, «δεν αναδείχτηκαν και έμειναν σκεπασμένα για εβδομήντα και πλέον χρόνια, γιατί υπήρχαν σκοπιμότητες από κυβερνήσεις δοσίλογων, πουλημένων και προσκυνημένων επειδή δεν συνέφεραν τους Γερμανούς. Και τούτο αποδεικνύεται από τη στάση που τήρησαν στα χρόνια από τη λήξη του πολέμου ως τα σήμερα. Οι Γερμανοί αποδείχτηκε ότι δεν θέλουν να αναδεικνύονται αυτές οι ναζιστικές θηριωδίες που θα τους ακολουθούν μέχρι να υπάρχουν… Η ενόχλησή τους», επεσήμανε, «φάνηκε από την πρώτη στιγμή που η υπόθεση άρχισε να παίρνει διεθνείς διαστάσεις, και η καγκελάριος Άγγελα Μέρκελ, υποχρεώθηκε να απαντήσει στους δημοσιογράφους παραγωγούς, αφού πρώτα παρακολούθησε το ντοκιμαντέρ που της απεστάλη».
ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΣΤΗΝ ΚΡΥΑ ΒΡΥΣΗ…
Παραμονή σήμερα της επετείου των 70 χρόνων από τα ολοκαυτώματα των χωριών του «Κέντρους» με τις εκατοντάδες εκτελέσεις στα οκτώ χωριά των δήμων του Αμαρίου και του Αγίου Βασιλείου, και το ντοκιμαντέρ απόψε στις 9 θα προβληθεί στη μαρτυρική Κρύα Βρύση εκεί πού πέρασαν και αφάνισαν οι Ούννοι του Χίτλερ. Η προβολή διοργανώνεται από τον πολιτιστικό σύλλογο, και θα ακολουθήσει συζήτηση. Απόψε εξάλλου στο Άνω Μέρος Αμαρίου, όπου φέτος πραγματοποιείται ο κεντρικός εορτασμός και των οκτώ χωριών, το μουσικό σχήμα «Ρωμιοσύνη» που περιοδεύει στα μαρτυρικά χωριά θα δώσει συναυλία με τραγούδια μεγάλων μουσικών δημιουργών…
Τις επόμενες μέρες στα καμένα χωριά του «Κέντρους», πρόκειται να αρχίσουν τα γυρίσματα για το δεύτερο ντοκιμαντέρ των δυο δημοσιογράφων, ενώ ήδη οι φορείς της Καλής Συκιάς σε συνεργασία με την Αντιπεριφέρεια Ρεθύμνου και τον δήμο Αγίου Βασιλείου, έχουν αρχίσει τις προετοιμασίες για τον εορτασμό της επετείου για την πυρπόληση των γυναικών τον προσεχή Οκτώβριο.
Έως το τέλος Αυγούστου και σε ημερομηνία που θα οριστεί τις επόμενες μέρες το ντοκιμαντέρ θα προβληθεί στο Άνω Μέρος Αμαρίου, ενώ στον εορτασμό τον Σεπτέμβριο προγραμματίζεται και στη Βιάννο.
«Να σταματήσει η κοροϊδία, να δοθούν οι αποζημιώσεις και να υπάρξει δικαιοσύνη από τη Γερμανία», είπε στην ομιλία του ο Αριστομένης Συγγελάκης
Στο πάνελ των ομιλητών οι Γιάννης Κανελλάκης, Αριστομένης Συγγελάκης και Γιώργος Σαρρής πρόεδρος του πολιτιστικού συλλόγου
