Η οικονομική κατάσταση της Ελλάδας γίνεται καθημερινά και πιο εύθραυστη, αλλά τα μέσα μαζικής ενημέρωσης καλύπτουν το βασικό πρόβλημα της.
Εστιάζουν συνεχώς στη ρευστότητα του κράτους και προειδοποιούν για το άδειασμα των ταμείων και για ‘κουρέματα” καταθέσεων, ενώ το κύριο πρόβλημα είναι η οικονομική δομή των Ελληνικών τραπεζών και η βιωσιμότητα τους, αν δεν γίνουν οι αναγκαίες παρεμβάσεις.
Για να μην παρεξηγηθώ δεν ισχυρίζομαι ότι υπάρχει ρευστότητα, αλλά το πρόβλημα της ρευστότητας μπορεί να λυθεί με δανεισμό ή με χρονική μετατόπιση πληρωμών ή με περιορισμό δαπανών ή και τέλος με πώληση περιουσιακών στοιχείων ή προείσπραξη εσόδων.
Αντίθετα το δομικό πρόβλημα των τραπεζών δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί με απλές λύσεις.
Για την ανάλυση μου βασίστηκα στα επίσημα δημοσιευμένα στοιχεία των τεσσάρων συστημικών τραπεζών στις 31.12.2015.
Σύμφωνα με αυτά, το σύνολο του Ενεργητικού των 4 μεγάλων τραπεζών ήταν 314,13 δις ευρώ.
Στο σύνολο αυτό περιλαμβάνονταν και 106,38 δις ευρώ ρευστότητας από το Ευρωσύστημα, που αντιπροσωπεύει ποσοστιαία το 33,86% του υφιστάμενου Ενεργητικού των συστημικών τραπεζών.
Συγχρόνως οι καταθέσεις των πολιτών ήταν 144,7 δις ευρώ και αντιπροσωπεύουν συνολικά το 46,06% του Ενεργητικού.
Αυτό σημαίνει ότι μεγαλοκαταθέτης των συστημικών τραπεζών είναι η ΕΚΤ μέσω της τράπεζας της Ελλάδος και ότι το κούρεμα καταθέσεων θα πρέπει να αποκλείεται ή σε αντίθετη περίπτωση να μοιράζεται κατά 42,3% με τους επίσημους φορείς.
Στη πραγματικότητα όμως, λόγω του υφιστάμενου συστήματος εγγύησης καταθέσεων και αν γίνουν σεβαστές αυτές οι εγγυήσεις, η συμμετοχή του επίσημου τομέα θα μπορούσε να γίνει πολύ μεγαλύτερη, καθώς για τον επίσημο τομέα δεν προβλέπεται καμμία αποζημίωση.
Το κύριο περιουσιακό στοιχείο των Ελληνικών τραπεζών είναι τα δάνεια συνολικής αξίας 175,72 δις ευρώ, τα οποία αντιπροσωπεύουν αυτή τη στιγμή το 121,43% των υφιστάμενων καταθέσεων.
Αυτό σημαίνει ότι σήμερα η χρηματοδότηση των δανείων γίνεται κατά 21,43% με δανεικά και μάλιστα στο σύνολο τους από το ευρωσύστημα.
Από αυτή την άποψη η διαχείριση των κόκκινων δανείων από τις τράπεζες είναι πάρα πολύ σημαντική για το ευρωσύστημα.
Στο σημείο αυτό οφείλω να επισημάνω ότι η κατάσταση διαφοροποιείται σημαντικά στις επιμέρους συστημικές τράπεζες.
Πρωταθλητής στη σχέση οφειλόμενης ρευστότητας προς Ενεργητικό είναι η τράπεζα Πειραιώς με 37,37%, ακολουθούμενη από την ΑLPHA BANK με 35,24%, την Eurobank με 34,34% και την Εθνική τράπεζα με 28,64%.
Οι παραπάνω τράπεζες ,όταν εξοφληθούν οι ενισχύσεις ρευστότητας τους, θα “ξεφουσκώσουν” τους ισολογισμούς τους κατά τα παραπάνω αντίστοιχα ποσοστά, στερούμενες από κάποια περιουσιακά τους στοιχεία (κυρίως δάνεια).
Επίσης αξιοσημείωτο είναι ότι η ALPHA BANK έχει χορηγήσει δάνεια στο 147,13% των υφιστάμενων καταθέσεων της, έναντι 129,74% της Πειραιώς, 126,75% της Eurobank και 91,18% της Εθνικής Τράπεζας.
Επομένως , όταν οι θεσμοί ζητούν την πώληση κόκκινων δανείων αναφέρονται κυρίως στην ALPHA BANK, την τράπεζα Πειραιώς και την Eurobank και όχι βέβαια στην Εθνική τράπεζα.
Δεν έχει επισημανθεί όμως από κανένα ως ενισχυμένος κίνδυνος για τη μακροχρόνια σταθερότητα της η διαφορετικότητα της ALPHA BANK ως προς την χρηματοδότηση των δανείων από καταθέσεις σε σχέση με το σύνολο του Ελληνικού τραπεζικού συστήματος, όπου η σχέση δανείων προς καταθέσεις διαμορφώνεται σε 121,43%.
‘Ισως αυτό να εξηγείται με το ότι τα επιτόκια δανεισμού σήμερα είναι χαμηλά, αλλά πώς προεξοφλείται με σιγουριά ότι αυτό θα ισχύει για το μέλλον?
H ALPHA BANK για να προσεγγίσει το μέσο όρο των Ελληνικών τραπεζών πρέπει να πουλήσει δάνεια , που να αντιπροσωπεύουν το 12,74% του σημερινού ενεργητικού της.
Η μόνη ελληνική τράπεζα, που θα μπορούσε να τα αγοράσει είναι η Εθνική τράπεζα, στην οποία τα δάνεια ως προς το Ενεργητικό της βρίσκονται στο 46,68%, έναντι του 55,93% που αντιστοιχεί στο σύνολο των συστημικών τραπεζών.
Για την ALPHA BANK το ποσοστό αυτό είναι 66,67%, για την Πειραιώς 57,82% και για την Eurobank 54,11%.
Mπορεί όμως αυτό να γίνει σήμερα?
‘Iσως να γινόταν , αν οι δύο τράπεζες συγχωνεύονταν.
Θα είχαν τότε μέγεθος Ενεργητικού 153,08 δις ευρώ, συνολικές καταθέσεις 74,3 δις ευρώ, συνολικά δάνεια 85,32 δις ευρώ και θα όφειλαν στο ευρωσύστημα 48,42 δις ευρώ.
Η τράπεζα αυτή θα ήταν η μεγαλύτερη στην Ελλάδα και θα είχε τους ακόλουθους δείκτες:
Δάνεια προς καταθέσεις 114,8% έναντι 121,43% του σημερινού συνόλου των Ελληνικών τραπεζών, άρα θα μπορούσε να δώσει και νέα δάνεια.
Δάνεια προς Ενεργητικό 55,73% έναντι 46,68% της Εθνικής τράπεζας και 55,93% για το σύνολο του τραπεζικού συστήματος, άρα θα ενισχυόταν η κερδοφορία των κεφαλαίων της ΕΤΕ.
Οφειλόμενη ρευστότητα προς το Ευρωσύστημα σε σχέση με το Ενεργητικό 31.63% έναντι 33,86% του συνόλου των συστημικών τραπεζών, άρα η τράπεζα αυτη παρουσιάζει μικρότερο κίνδυνο έναντι του ευρωσυστήματος.
Επίσης , η σχέση σημερινής οφειλόμενης ρευστότητας και της αξίας των δανείων θα διαμορφωνόταν στο 56,75% έναντι στο 60,53%, που αντιπροσωπεύει την ίδια σχέση για το σύνολο των Ελληνικών τραπεζών σήμερα.
Η συγχωνευμένη τράπεζα θα μπορούσε σε μία πενταετία να εξοφλήσει το σύνολο της ρευστότητας από το ευρωσύστημα και να έχει συνολικό Ενεργητικό 104,66 δις ευρώ, δηλαδή από το σχήμα αυτό δεν θα προέκυπτε ένας γίγαντας με πήλινα πόδια, αλλά μία τράπεζα στο μέγεθος περίπου της Εθνικής τράπεζας, όταν κατείχε την τουρκική FINANSBANK.
Δεν συνεχίζω την ανάλυση μου για να μην σας κουράσω.
Το παραπάνω σενάριο μπορεί να είναι ελκυστικό, αλλά αυτή την στιγμή τόσο ο Κεντρικός Τραπεζίτης όσο και η κυβέρνηση “παίζουν” με το σενάριο της πώλησης των κόκκινων δανείων σε funds.
Tους εύχομαι καλή επιτυχία, γιατί ίσως το σύστημα χρειάζεται μία συνολική κατάρρευση για να ξαναλειτουργήσει ως τράπεζα.
Οι τράπεζες δανείζουν αποταμιεύσεις σε ένα υγιές σύστημα, αλλά τα προγράμματα σωτηρίας των θεσμών προβλέπουν την υπερφορολόγηση των Ελλήνων και όχι την δυνατότητα αποταμίευσης.
Η Ελλάδα χρειάζεται μία χρεοκοπία για να απαλλαγεί με μία απλή κίνηση από 106,38 δις ευρώ διατραπεζικού χρέους ή αλλιώς “βοήθειας” από την ΕΚΤ μέσω της τράπεζας της Ελλάδος.
Από πού θα μπορούσε να προκύψει μία χρεοκοπία?
Δεν χρειάζεται μεγάλη φαντασία για να το καταλάβετε.
Από την απραξία και την ανικανότητα της παρούσας Ελληνικής κυβέρνησης και της Τράπεζας της Ελλάδος…
