Αλέξανδρος Δρίβας
Όσο πιο ισχυρός είναι ένας συντελεστής, τόσο μεγαλύτερη είναι και η επιρροή του σε ένα σύστημα. Εν προκειμένω, ως «σύστημα» εννοούμε το πλέγμα σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Τουρκίας. Οι υπογραφές πώλησης του αντι-αεροπορικού υπερόπλου στην Τουρκία από τη Μόσχα, διαμορφώνουν ένα νέο πλαίσιο σχέσεων ανάμεσα στις τρεις χώρες το οποίο ανοίγει παράθυρα ευκαιρίας για την Ελλάδα και ταυτόχρονα, κινδύνους.
Ιστορική αλλαγή
Η Τουρκία χωρίς καμία αμφιβολία, ήταν μια από τις ευνοημένες χώρες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Με την αυγή του Ψυχρού Πολέμου μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ, η Τουρκία έγινε αυτόματα υψηλής σημασίας χώρα για τον δυτικό κόσμο. Η γεωστρατηγική της αξία εκτοξεύθηκε λόγω 1)της γεωγραφικής της εγγύτητας με το μαλακό υπογάστριο της ΕΣΣΔ 2) της ειδικής σχέσης της Τουρκίας με περιοχές της ΕΣΣΔ που κατοικούν τουρκογενείς πληθυσμοί και 3) της αξιοποίησης της όποιας επιρροής είχε στο σουνιτικό ισλάμ προκειμένου αραβικοί και ισλαμικοί δρώντες να μην περάσουν στη σφαίρα επιρροής της ΕΣΣΔ.
Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, βρήκε την Τουρκία στην αναζήτηση νέου ρόλου προκειμένου να κρατήσει την γεωστρατηγική της αξία σε υψηλή τιμή. Από το 2003 μέχρι σήμερα, η Τουρκία διαμορφώνει μια εξωτερική πολιτική που στόχο έχει την επίτευξη περιφερειακής ηγεμονίας στην ευρύτερη ανατολική Μεσόγειο και την απαγκίστρωσή της από το καθεστώςως κράτους-μοχλού ( pivotalstate). Η απομάκρυνση της Τουρκίας από τον άξονα Ουάσινγκτον -Τελ Αβίβ-Άγκυρας, φαίνεται να βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο καθιστώντας την Τουρκία ακόμη πιο μακρυά από τη Δύση. Η σημαντική όμως παράμετρος, δεν είναι τόσο η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας όσο οι αμερικανορωσικές σχέσεις. Γιατί η Ρωσία επέλεξε τώρα να προχωρήσει στην πρώτη πράξη υλοποίησης της πώλησης S 400 στην Τουρκία;
Η Ρωσία απαντά στις αμερικανικές κυρώσεις
Η Ρωσία έχει εξάγει S 400 στην Κίνα και στην Ινδία. Το Πεκίνο είναι αναμφίβολα ο δυνητικός ανταγωνιστής των ΗΠΑ στην Ασία. Από την άλλη, η Ινδία είναι για τις ΗΠΑ η χώρα-κλειδί για τις σχέσεις της Ουάσινγκτον με την Κίνα και τη Ρωσία. Δυνητικός σύμμαχος.
Η κάθοδος της Ρωσίας στην ανατολική Μεσόγειο, έχει ως σημείο αφετηρίας, όχι την επέμβασή της στη Συρία αλλά την κρίση στην Ουκρανία. Η Τουρκία αποτελεί τον γεωγραφικό αντικατοπτρισμό της Ουκρανίας και αυτός είναι και ο βασικός λόγος που μετά την άφρονα κατάρριψη από τουρκικές δυνάμεις του ρωσικού Su-24, η Μόσχα επέλεξε μια πιο σοφιστικέ απάντηση στην τουρκική πρόκληση, μετατρέποντας την ολοένα και πιο πολύ απομονωμένη -από τη Δύση- Τουρκία, σε ρωσικό όμηρο.
Το ρωσικό μήνυμα προς τις ΗΠΑ και την ανανέωση των κυρώσεων κατά της Μόσχας, σε συνδυασμό με την αποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων από τη βάση του Ιντσιρλίκ, αποκτά περιεχόμενο με την πώληση S 400 στην Τουρκία. Η ολοκλήρωση της αγοραπωλησίας αυτής, θα έχει ευρύτερες επιπτώσεις όχι μόνο στην ισορροπία ισχύος της ανατολικής Μεσογείου, αλλά και ενδονατοϊκά. Το πλήγμα για τη συνοχή του ΝΑΤΟ θα είναι πολύ μεγάλο αν η συμφωνία αυτή ολοκληρωθεί.
Πρώτα η Τουρκία και στο βάθος το Ιράν
Η νεά αμερικανική ηγεσία δεν ακολουθεί το «δόγμα Ομπάμα» αναφορικά με τις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν. Οι σχέσεις Ουάσινγκτον-Τεχεράνης βαίνουν το δρόμο της επιδείνωσης και το Ιράν απειλεί τις ΗΠΑ οτι πρόκειται να συνεχίσει το προσώρας «παγωμένο» πυρηνικό του πρόγραμμα σε περίπτωση που οι ΗΠΑ δεν ακολουθήσουν τη διπλωματική οδό επίλυσης των ιρανοαμερικανικών διαφορών που ακολούθησε ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ.
Οι ιρανορωσικές σχέσεις συνιστούν ένα ακόμη κεφάλαιο που επηρεάζει και επηρεάζεται (από) τις αμερικανορωσικές σχέσεις. Η ένταση στον Κόλπο και η απομόνωση του Κατάρ, σε συνδυασμό με τη χαώδη κατάσταση που επικρατεί στη Συρία, (που ήταν το πάλαι ποτέ σκέλος του σιιτικού άξονα) καθιστά το Ιράν αναγκασμένο να αναζητήσει στρατηγικό σύμμαχο με πολύ ικανή σκληρή ισχύ. Η Ρωσία, πρόκειται να ασκήσει ολοένα και μεγαλύτερη επιρροή σε Τουρκία και Ιράν, όσο το ζήτημα της Ουκρανίας δεν επιλύεται υπερ της.
