Η χρήση από τις ΗΠΑ απειλητικής γλώσσας εναντίον της Τουρκίας είναι «απαράδεκτη και ασεβής», δεδομένων των δεσμών μεταξύ των δύο συμμάχων, επισήμανε σε μια ανακοίνωση που εξέδωσε το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της Τουρκίας, μετά από συνεδρίαση που διήρκεσε περισσότερο από πέντε ώρες υπό την προεδρία του προέδρου της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Στην ανακοίνωση το τουρκικό ΣΕΑ επικαλείται τη συμμαχική σχέση μεταξύ των δυο χωρών, κάτι που τον τελευταίο καιρό είχαν οι Τούρκοι λησμονήσει και χρησιμοποιούσαν τον… ελαφρά υποβαθμισμένο όρο «εταίροι» και αίφνης, στριμωγμένοι, ανακάλυψαν ότι «θα βλάψουν ανεπανόρθωτα τους στρατηγικούς δεσμούς των δύο χωρών».
Οι Τούρκοι επίσης θεωρούν απαράδεκτη τη σύνδεση της υπόθεσης με άλλες αμυντικές – εξοπλιστικές συμφωνίες, εννοώντας την προμήθεια των F-35 και τη συμμετοχή τουρκικών αμυντικών βιομηχανιών στην εφοδιαστική αλυσίδα της κατασκευάστριας Lockheed Martin, με χρυσοφόρα συμβόλαια.
Το πρόβλημα είναι ότι οι Τούρκοι διεκδικούν «αναλογικότητα» και ξεκάθαρο διαχωρισμό στα θέματα επειδή έτσι τους βολεύει. Δίνουν τον Μπράνσον ζητώντας τον Γκιουλέν. Στην περίπτωση των δύο Ελλήνων στρατιωτικών βέβαια, δεν αναφέρουν καν ξεκάθαρη ανταλλαγή με τους οχτώ «πραξικοπηματίες», αλλά υπόσχονται (γνωστή η αξιοπιστία τους…) ευνοϊκή μεταχείριση υπονοώντας σε μεταγενέστερο χρόνο ελευθέρωση.
Παρά ταύτα, διαμαρτύρονται όταν οι Αμερικανοί τους διαμηνύουν ότι θα πρέπει να ξεχάσουν τα μαχητικά εάν προμηθευτούν το ρωσικό σύστημα αεράμυνας S-400, αναζητώντας διάφορες «ρυθμίσεις». Τίποτα το παράξενο βέβαια, μόνο που πλέον το ανατολίτικο παζάρι ενόχλησε σφόδρα τις ΗΠΑ του Τραμπ.
Τώρα έχουν μια ακόμα ευκαιρία μέσω της νέας νομικής διεκδίκησης της ελευθερίας του πάστορα με ελευθέρωσή του από τα δεσμά του κατ’ οίκον περιορισμού, με μια «στρατιά» αστυνομικών και πρακτόρων να περιφέρονται έξω από το σπίτι του στη Σμύρνη.
Αν κρίνουμε από το πρόσφατο περιστατικό με την άρνηση ότι η Τουρκάλα που απελευθερώθηκε από το Ισραήλ, ως χάρη στον Τραμπ, και επέστρεψε στην Τουρκία, αποτελούσε μέρος μιας συμφωνίας για ελευθέρωση του πάστορα Μπράνσον και ως αντάλλαγμα τον έβγαλαν από τη φυλακή… φυλακίζοντάς τον στο σπίτι του, ίσως έχουν πάλι μια «μεσοβέζικη» λύση.
Θεωρητικά, μπορεί το δικαστήριο να διατάξει την ελευθέρωσή του, με παράλληλη απαγόρευση της εξόδου του από τη χώρα, εν αναμονή της δικαστικής εξέλιξης της υπόθεσής του. Αν αυτό γίνει, με δεδομένο ότι οι ΗΠΑ δεν κρύβουν ότι «καίγονται» να μη χάσουν από το ΝΑΤΟ το «οικόπεδο Τουρκία», δημιουργείται περιθώριο διαπραγμάτευσης.
Πρακτικά, μένει να αποδειχθεί πως θα χειριστεί την υπόθεση ο φανερά προσβεβλημένος Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δεν συμπαθεί ιδιαίτερα αποφάσεις οι οποίες όσο ορθολογικές και να κρίνονται, «τραυματίζουν» τη δημόσια εικόνα του και δεν έχει άδικο.
Εάν αποδειχθεί ότι ο Ερντογάν μπορεί να τον «πειθαναγκάσει», ποιο θα είναι το μήνυμα που θα έχει στείλει σε χώρες όπως η Βόρεια Κορέα και το Ιράν, ιδίως τη δεύτερη περίπτωση; Θα έχει ζημιώσει πέρα από τη φήμη του και τη διαπραγματευτική θέση της χώρας του ή όχι;
Κατά συνέπεια, είτε ΗΠΑ και Τουρκία θα βρουν μια δημιουργική διπλωματικά οδό απεμπλοκής, είτε θα οδεύσουμε σε μια σύγκρουση, η οποία στα πρώτα τουλάχιστον επεισόδιά της θα είναι σφοδρή, προς τέρψη ηγετών όπως ο Βλαντιμίρ Πούτιν.
Ο Ρώσος ηγέτης δεν έχει λόγο να μη χαίρεται όταν ο βασικός του αντίπαλος, το ΝΑΤΟ, εμφανίζεται βαθιά διχασμένο, κάτι στο οποίο έχει βάλει το χεράκι του και ο ίδιος…
Κάπου εκεί ενισχύει και το επιχείρημα απέναντι στις ΗΠΑ, ενισχύοντας βέβαια τον Τραμπ απέναντι στο Κογκρέσο, ότι εάν οι σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας ήταν πιο «φυσιολογικές», διάφοροι «μεσαίου βεληνεκούς» δεν θα τολμούσαν να σηκώσουν έτσι το κεφάλι.
Οι σκέψεις που γεννιούνται είναι πολλές περισσότερες. Ωστόσο, επιστρέφοντας στο ζήτημα των δυο Ελλήνων στρατιωτικών, όταν βλέπεις τη στάση που κρατά η Τουρκία στο θέμα του Μπράνσον, αντιλαμβάνεσαι ότι οι Έλληνες δεν έχουν τύχη, υπό φυσιολογικές συνθήκες, ενώ θα μπορούσαν να θεωρηθούν, αναλογικά, «παρατημένοι».
Δεν είναι σαφές ποια είναι η στρατηγική της ελληνικής πλευράς, εάν υπάρχει. Πάντως, αν κάτι αποδεικνύεται από τις εξελίξεις στις σχέσεις της με τις ΗΠΑ, είναι ότι η Τουρκία μισεί το να υπάρχει «ανταπόδοση» σε αυτά που θεωρεί «άσχετα θέματα».
Η Ελλάδα ασφαλώς δεν είναι ΗΠΑ για να διαθέτει π.χ. μοχλό πίεσης όπως οι Αμερικανοί το F-35. Δεν έχει όμως και τη στοιχειώδη τόλμη και αξιοπρέπεια, να επιχειρήσει να επιβάλει κόστος στην Άγκυρα για τη συμπεριφορά της. Ουδείς γνωρίζει που ποντάρει η ελληνική διπλωματία για την ελευθέρωσή τους, αν ποντάρει κάπου.
Να είναι η ελπίδα ότι ο Ερντογάν δεν μπορεί να τα «σπάσει» με όλους και θα επιχειρήσει προσέγγιση με την ΕΕ την οποία χρειάζεται και οικονομικά; Όποιος το υποστηρίζει αυτό, θα πρέπει να εξηγήσει ποιος μας διασφαλίζει ότι το ελληνικό αίτημα θα είναι προτεραιότητα για την Ένωση στη διαπραγμάτευση με τους Τούρκους, εάν απορριφθεί από τουρκικής πλευράς.
Το DP το έχει γράψει πολλάκις. Λύση θα βρεθεί μονάχα όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακτήσει – ή απλώς αποκτήσει – αυτοεκτίμηση απέναντι σε δήθεν εταίρους όπως η Τουρκία και φροντίσει να της αποδείξει στην πράξη ότι δεν μπορεί να «καταπίνει» κάθε απειλή που εκτοξεύει ο Ερντογάν και αποφασίσει να «παίξει» τα «χαρτιά» της με άλλον τρόπο.
Το πρόβλημα είναι ότι στη μεταβατική φάση που βρισκόμαστε, η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες δυσκολεύονται πολύ να συνεννοηθούν, για να ελπίζει κανείς ότι θα συνεργαστούν για να εξουδετερώσουν την αμετροέπεια του Ερντογάν. Με τέτοιο παίγνιο σε εξέλιξη, οι επιθυμίες μιας χώρας με τη νοοτροπία -κυρίως- της Ελλάδας, είναι καταδικασμένες και θα περιορίζεται στο να εισπράτει… συμπάθεια.
