Οι φαγώσιμες ρίζες είναι από τις πιο θρεπτικές τροφές της «μάνας γης». Ίσως κάποιοι να μην το έχουμε αντιληφθεί, όμως υπάρχουν φαγώσιμες ρίζες που αποτελούν κομμάτι τις καθημερινής μας διατροφής.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή…
Για περισσότερα από 5000 χρόνια, οι φαγώσιμες ρίζες αποτέλεσαν την βασική τροφή αρκετών πολιτισμών ανά τον κόσμο. Υπάρχουν επίσης αναφορές, που αποδεικνύουν πως οι συγκεκριμένες τροφές αποτέλεσαν αναπόσπαστο κομμάτι και της λαϊκής ιατρικής.
Η σύγχρονη επιστημονική κοινότητα, τοποθέτησε στο μικροσκόπιο τις φαγώσιμες ρίζες και αποκωδικοποίησε πλήρως τη σύνθεση τους. Φρόντισε λοιπόν να μας ενημερώσει σχετικά με τα πολλαπλά οφέλη που παρέχουν στον οργανισμό, τα οποία αντλούνται από την πλούσια διατροφική τους αξία.
Η βιταμίνες Α και C, το κάλιο, το μαγνήσιο και οι φυτικές ίνες, είναι μερικά μόνο από τα σπουδαία θρεπτικά συστατικά που υπάρχουν στις φαγώσιμες ρίζες. Έτσι, η κατανάλωση τους έχει συνδεθεί με την καταπολέμηση του καρκίνου και της παχυσαρκίας. Φαίνεται επίσης πως συμβάλλουν στη διαχείριση του διαβήτη και των φλεγμονωδών διαταραχών όπως οι καρδιακές παθήσεις και η αρθρίτιδα.
Όπως αντιλαμβανόμαστε, αν εντάξουμε τις φαγώσιμες ρίζες στη διατροφή μας, μπορούν εκτός από νοστιμάδα, να μας χαρίσουν ευεξία και μακροζωία.
Φαγώσιμες ρίζες
Ποιες είναι όμως οι φαγώσιμες ρίζες και με ποιους τρόπους θα μπορέσουμε να τις εντάξουμε στις διατροφικές μας συνήθειες;
Στη συνέχεια του άρθρου θα αποκαλύψουμε όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε σχετικά με τις φαγώσιμες ρίζες.
Οι πιο δημοφιλείς και θρεπτικές φαγώσιμες ρίζες περιλαμβάνουν:
Κρεμμύδια
Μια δημοφιλής και θρεπτική ρίζα παγκοσμίως. Η ιστορία τους ξεκινά αιώνες πριν, όταν οι κάτοικοι των περιοχών της Κεντρικής Αμερικής εντόπισαν τα κρεμμύδια και σύντομα εκτίμησαν τόσο τις μαγειρικές, όσο και τις φαρμακευτικές τους χρήσεις.
Τα κρεμμύδια, έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, βιταμίνη C και αντιοξειδωτικά. Πρόκειται για σημαντικές ενώσεις που συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από την οξειδωτική βλάβη. Φαίνεται επίσης πως μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη, την αντιμετώπιση και τη θεραπεία πολλών σοβαρών ασθενειών.
Αναλυτικότερα, πολλαπλές μελέτες έχουν δείξει πως η κατανάλωση κρεμμυδιών έχει συσχετιστεί με ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα. Μπορεί επίσης να βοηθήσει στην εξισορρόπηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, στη σωστή λειτουργία του πεπτικού συστήματος και στην αποτοξίνωση του οργανισμού. Φαίνεται πως διαθέτουν ισχυρές αντικαρκινικές δράσεις που προστατεύουν τον οργανισμό από διάφορες μορφές καρκίνου.
Το γεγονός ότι το κρεμμύδι είναι η μοναδική τροφή που ενισχύει γευστικά όλα τα πιάτα, το καθιστά από τις πιο δημοφιλείς φαγώσιμες ρίζες. Έτσι, μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε σχεδόν σε όλες τις παρασκευές όπως σαλάτες, σούπες, ομελέτες, σνακ, ρύζι ή πιάτα ζυμαρικών κ.α.
Σκόρδο
Η φαγώσιμη ρίζα που ανήκει στο γένος Allium και είναι στενά συνδεδεμένη με το κρεμμύδι, το πράσο και το σχοινόπρασο. Καλλιεργήθηκε για πρώτη φορά από τους Άραβες, τους Έλληνες και τους Ασσύριους πριν από περίπου 500 χρόνια.
Τα πολλαπλά οφέλη που παρείχαν στον οργανισμό οι αντιβακτηριακές, αντιμυκητιακές και αντιπαρασιτικές του δράσεις και τα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά το κατέστησαν σύντομα ένα από τα πιο δημοφιλή φυσικά αντιβιοτικά και μια από τις πιο δημοφιλείς και θρεπτικές τροφές παγκοσμίως.
Κάθε σκελίδα σκόρδου διαθέτει αρκετές σημαντικές θρεπτικές ουσίες, όπως μαγγάνιο, βιταμίνη Β6 και βιταμίνη C. Επίσης, είναι γνωστό για τις φαρμακευτικές ιδιότητες, οι οποίες αποδίδονται κυρίως στην ένωση αλισίνη, η οποία απελευθερώνεται όταν οι σκελίδες μασιούνται ή τεμαχίζονται.
Μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι το σκόρδο έχει την ικανότητα να μειώνει την υψηλή αρτηριακή πίεση και να εξισορροπεί τα επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων, προάγοντας τη συνολική υγεία της καρδιάς. Μπορεί ακόμη να ενισχύσει την ανοσολογική λειτουργία του οργανισμού μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης λοιμώξεων που σχετίζονται με το αναπνευστικό σύστημα.
Δεδομένου ότι το σκόρδο είναι ένα ευπροσάρμοστο συστατικό, χρησιμοποιείται ωμό είτε μαγειρεμένο, για να ενισχύσει γευστικά παρασκευές όπως σούπες, σάλτσες και κύρια πιάτα.
Γλυκοπατάτα
Ακόμη μια νόστιμη ρίζα που μας τροφοδοτεί γλυκά και πολύτιμες ενώσεις. Η γλυκοπατάτα ευδοκίμησε αρχικά στη Νότια Αμερική, όμως η υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά και σε συνδυασμό με τα πολλαπλά οφέλη στην υγεία του οργανισμού, αποτέλεσαν παράγοντες ώστε να διαδοθεί (μέσω του θαλασσοπόρου και εξερευνητή Χριστόφορου Κολόμβου) σε κάθε γωνιά της γης.
Πιο συγκεκριμένα, η σύνθεση της γλυκοπατάτας αποτελείται από φυτικές ίνες, βιταμίνες Α και C, μαγγάνιο και συνιστά καλή πηγή αντιοξειδωτικών συμπεριλαμβανομένου του β-καροτενίου, του χλωρογενικού οξέος και των ανθοκυανινών.
Με μια τόσο σπουδαία σύνθεση, αντιλαμβανόμαστε πως τα οφέλη που παρέχει στον οργανισμό είναι αμέτρητα.
Ορισμένα από τα οφέλη περιλαμβάνουν την εξισορρόπηση των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα, βελτίωση της ανοσολογικής λειτουργίας, ενίσχυση της υγεία των ματιών και του εγκεφάλου.
Ιδιαίτερα ευεργετικές φαίνεται να είναι οι επιδράσεις της γλυκοπατάτας και στην υγεία του δέρματος, καθώς μας προστατεύει από τη βλάβη που προκαλούν οι υπεριώδεις ακτινοβολίες, οι περιβαλλοντικοί ρύποι κ.α.
Όσον αφορά την χρήση στην κουζίνα είναι σημαντικό να αναφέρουμε πως το τηγάνισμα και η προσθήκη αλατιού κατά το μαγείρεμα, καταστρέφει τα θρεπτικά συστατικά της.
Για να διατηρήσουμε λοιπόν, αναλλοίωτη την πολύτιμη δομή της είναι προτιμότερο να την βράσουμε στην κατσαρόλα, στον ατμό, να την ψήσουμε ή να την χρησιμοποιήσουμε ως συστατικό σε σούπες, σαλάτες και πιάτα με κρέας.
Επίσης, μπορούμε να τη συνδυάσουμε με άλλες φαγώσιμες ρίζες όπως καρότα, παντζάρια κλπ.
Παντζάρια
Ακόμη μία βρώσιμη ρίζα που είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη για τον οργανισμό, είναι τα παντζάρια. Οι πορφυροί λοβοί που καλλιεργούνται εδώ και χρόνια σε ολόκληρο τον κόσμο, διαθέτουν στη σύνθεσή τους υψηλά ποσοστά αντιοξειδωτικών και άλλων θρεπτικών συστατικών όπως βιταμίνες, μέταλλα και συμβάλλουν τα μέγιστα στη διατήρηση της υγείας του οργανισμού σε βέλτιστα επίπεδα.
Στην πραγματικότητα, αν εντάξουμε τα παντζάρια στις καθημερινές διατροφικές μας επιλογές, θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στην απώλεια των περιττών κιλών, στη μείωση της φλεγμονής, στην ενίσχυση της καρδιαγγειακής υγείας και του εγκεφάλου.
Σημαντικές είναι επίσης και οι επιδράσεις των παντζαριών στην υγιή λειτουργία του εγκεφάλου. Επιπροσθέτως, μελέτες έχουν αποδείξει ότι το εκχύλισμα της βρώσιμης ρίζας, διαθέτει αντικαρκινικές ιδιότητες οι οποίες ενδεχομένως να βοηθήσουν στην επιβράδυνση της ανάπτυξης και εξάπλωσης των καρκινικών κυττάρων
Για να επωφεληθούμε από τα παντζάρια (τους βολβούς και το πράσινο φύλλωμα), μπορούμε να τα ψήσουμε ή να τα βράσουμε στον ατμό και να προσθέσουμε σε σαλάτες ή σούπες. Εναλλακτικά, μπορούμε παρασκευάσουμε έναν νόστιμο και υγιεινό φυσικό χυμό.
Πατάτες
Οι πατάτες περιέχουν αντιοξειδωτικά και θρεπτικά συστατικά, μεταξύ των οποίων, το κάλιο (περίπου 20% της ημερήσιας συνιστώμενης πρόσληψης) και το μαγγάνιο (περίπου 22% της ημερήσιας συνιστώμενης πρόσληψης). Έτσι, τα οφέλη από την κατανάλωσή τους περιλαμβάνουν την ενδυνάμωση των οστών, υποστήριξη της καρδιαγγειακής υγείας και τόνωση του νευρικού συστήματος.
Σημείωση! Οι τηγανιτές πατάτες είναι μια από τις αγαπημένες τροφές μικρών και μεγάλων. Ωστόσο, πρόκειται για μια ιδιαίτερα ανθυγιεινή επιλογή. Αυτό οφείλεται στον τρόπο μαγειρέματος, που εξουδετερώνει όλα τα θρεπτικά συστατικά. Επίσης, η προσθήκη αλατιού επιβαρύνει τις πατάτες με επιπλέον θερμίδες.
Για τον λόγο αυτό, αντί για τηγανιτές πατάτες, επιλέγουμε να τις καταναλώσουμε ψητές ή βραστές.
Σελινόριζα
Ένα δημοφιλές λαχανικό που καλλιεργείται σε ολόκληρο τον κόσμο και περιλαμβάνεται σε δίαιτες με χαμηλή περιεκτικότητα σε θερμίδες ή υδατάνθρακες. Συχνά το μπερδεύουμε με το σέλινο, όμως οι διαφορές στο διατροφικό προφίλ και στα οφέλη που προσφέρει στην υγεία, είναι εμφανείς.
Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη C και φωσφόρο ενώ συνιστά εξαιρετική πηγή βιταμίνης Κ. Ενδεικτικά να αναφέρουμε πως 150 γραμμάρια σελινόριζας, προσφέρουν στον οργανισμό το 80% της ημερήσιας συνιστώμενης πρόσληψης. Η θρεπτική σύσταση, την καθιστά μια υγιεινή τροφή που βοηθά στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού και στη σωστή πήξη του αίματος.
Φαίνεται επίσης πως συμβάλλει στην εξισορρόπηση της οστεοκαλσίνης. Μιας πρωτεϊνικής ορμόνης που έχει καθοριστική σημασία για την υγεία των οστών.
Τέλος, η σελινόριζα είναι ένα ευπροσάρμοστο λαχανικό με τραγανή και νόστιμη γεύση που μας επιτρέπει να το καταναλώσουμε ωμό ή να το μαγειρέψουμε σε διαφορετικές παρασκευές ως καρύκευμα ή ως πρόσθετο συστατικό.
Καρότα
Την λίστα με τις φαγώσιμες ρίζες συμπληρώνουν τα καρότα. Ανήκουν και αυτά στη λίστα με τις σημαντικότερες, ευέλικτες φαγώσιμες ρίζες, παγκοσμίως.
Τα καρότα είναι γεμάτα με βιταμίνες Α και Κ, καθώς και σημαντικά αντιοξειδωτικά συμπεριλαμβανομένου του βήτα-καροτένιου. Η κατανάλωση τους έχει συνδεθεί με χαμηλά επίπεδα χοληστερόλης, μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου παχέος εντέρου και βελτίωση της οδοντικής υγείας και της υγείας των ματιών. Φαίνεται επίσης πως διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση υγιούς και λαμπερής επιδερμίδας.
Τα καρότα μπορούν να καταναλωθούν ωμά ως ένα εξαιρετικά θρεπτικό σνακ. Να μαγειρευτούν για να ενισχύσουν γευστικά σούπες, σαλάτες και πιάτα που έχουν ως βάση κρέας, ψάρι, λαχανικά και όσπρια.
Με τα καρότα μπορούμε να φτιάξουμε ένα νόστιμο χυμό, ο οποίος βοηθά στην επιβράδυνση της γήρανσης, μειώνει τα συμπτώματα των στομαχικών διαταραχών, ενδυναμώνει τα οστά και προστατεύει όργανα ζωτικής σημασίας όπως το ήπαρ και το συκώτι. Βέβαια, όταν μετατρέπουμε το καρότο σε χυμό, χάνουμε σημαντικό μέρος των φυτικών ινών και ταυτόχρονα αυξάνουμε την περιεκτικότητα σε σάκχαρα.
