Από τον Γιάνους Μπουγκάισκι*
Η κυβέρνηση της Σερβίας ενδέχεται να σχεδιάζει να εξαλείψει την ύπαρξη του κράτους του Κοσσυφοπεδίου υποστηρίζοντας τον σχεδιασμό της «Μεγάλης Αλβανίας».
Από τη διαίρεση της Γιουγκοσλαβίας, αξιωματούχοι του Βελιγραδίου έχουν δοκιμάσει διάφορους τρόπους για την επίλυση των μόνιμα προβληματικών σχέσεων μεταξύ Σέρβων και Αλβανών και τελικά να εξαλείψουν το «ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου».
Η πρόσφατα παρουσιαζόμενη πρόταση εδαφικής διαίρεσης (του Κοσόβου) μπορεί να πλαισιωθεί από αυτήν τη στρατηγική άποψη.
Όλοι οι Σέρβοι ηγέτες, από τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, αντιστάθηκαν στην ιδέα των διαπραγματεύσεων με τις αρχές της Πρίστινα και παραδόθηκαν μόνο λόγω της πίεσης από την ΕΕ και τις ΗΠΑ.
Προτιμούν να ασχοληθούν με τα Τίρανα και να παρακάμπτουν την Πρίστινα σκόπιμα, επιδιώκοντας να υπονομεύσουν τη νομιμότητα του κράτους του Κοσσυφοπεδίου και των αξιωματούχων του.
Τα Τίρανα έχουν πέσει σε αυτήν τη διπλωματική παγίδα, αν και υποστηρίζουν σταθερά την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα του Κοσσυφοπεδίου.
Τον Νοέμβριο του 2014, ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα έκανε μια ιστορική επίσκεψη στη Σερβία, η πρώτη Αλβανού πρωθυπουργού σε 68 χρόνια, ανοίγοντας το δρόμο για την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.
Ακολούθησε σε λίγους μήνες, η πρώτη επίσκεψη πρωθυπουργού της Σερβίας, όταν ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς ταξίδευσε στα Τίρανα.
Αυτές οι επισκέψεις είναι σημαντικές για την προώθηση της περιφερειακής σταθερότητας, αλλά μπορούν, επίσης, να κρύψουν μια διαιρετική ατζέντα.
Αξιωματούχοι από τα δύο μεγαλύτερα κόμματα στα Τίρανα έχουν δηλώσει περιοδικά ότι είναι ηγέτες όλων των Αλβανών στα Βαλκάνια. Αυτές οι δηλώσεις, οι οποίες γίνονται συνήθως κατά τις προεκλογικές εκστρατείες , μπορούν να γίνουν με στόχο την υποστήριξη διάφορων αλβανικών κοινοτήτων, αλλά δεν μπορούν να βοηθήσουν το Βελιγράδι να υπονομεύσει τη θέση της Πρίστινα.
Οι πολιτικοί στο Κοσσυφοπέδιο δεν θέλουν να εναντιωθούν με τα κόμματά τους, προς τα Τίρανα, και παρόλο που βλέπουν την Αλβανία ως μια ιστορική πατρίδα τους, δεν θεωρούν τους πολιτικούς της ως τους «μεγαλύτερους αδελφούς».
Το Βελιγράδι θα εξετάσει σχεδόν κάθε εναλλακτική λύση για να αποφύγει την αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου ως ανεξάρτητου κράτους. Μετά την αποτυχία της επανένταξης της επικράτειας στη Σερβία ή του αποκλεισμού του Κοσσυφοπεδίου στη διεθνή σκηνή, έχει μετατρέψει την έννοια της «Μεγάλης Αλβανίας» σε σερβικά συμφέροντα.
Η διαίρεση του Κοσσυφοπεδίου και η ενοποίηση του μεγαλύτερου μέρους της επικράτειας με την Αλβανία θα επιτύχουν ορισμένους στόχους.
Πρώτον,
Για εσωτερική κατανάλωση, η κυβέρνηση μπορεί να δηλώσει ότι η Σερβία έχει όντως επωφεληθεί από την επιστροφή σερβικών περιοχών με σερβική πλειοψηφία χωρίς να αναγνωρίζει το δικαίωμα του Κοσσυφοπεδίου να είναι κράτος.
Αυτές οι αλλαγές στα σύνορα θα προσφέρουν σίγουρα μεγαλύτερη συνοχή και μεγαλύτερη εθνοτική ομογενοποίηση και θα επιτρέψουν στους Σέρβους να επικεντρωθούν στο μέλλον της Βοσνίας –Ερζεγοβίνης. Ο σχεδιασμός μιας «Μεγαλύτερης Σερβίας» θα λάβει μεγαλύτερη ώθηση από την εποχή της πτώσης του Μιλόσεβιτς.
Δεύτερον,
Για το κοινό της ΕΕ, το Βελιγράδι μπορεί να δηλώσει ένα επίτευγμα στη σταθεροποίηση των Βαλκανίων, δημιουργώντας ένα μακροχρόνιο σύμφωνο Βελιγραδίου – Τιράνων.
Αυτό θα βοηθούσε τη σερβική κυβέρνηση να προωθήσει το στόχο της ένταξης στην ΕΕ και θα προσεγγίσει επίσης την Ουάσιγκτον, η οποία αναζητά μόνιμες περιφερειακές λύσεις μετά την ιστορική συμφωνία Σκοπίων- Αθήνας.
Τρίτον,
Οι διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία Βελιγραδίου – Τιράνων, που χαρακτηρίζονται ως μια ιστορική συνθήκη «μεταξύ Σέρβων και Αλβανών», θα εξυπηρετούσαν έναν άλλο στόχο, ακόμη και αν αποτύγχαναν, προκαλώντας διαχωρισμούς μεταξύ Αλβανών και στα δύο κράτη.
Δεν μπορεί να υποτεθεί ότι οι σχέσεις μεταξύ Τιράνων και Πρίστινα θα είναι πάντοτε χωρίς προβλήματα.
Μια κρυμμένη δυσαρέσκεια με τη γλώσσα (τόσκικα) και την πολιτιστική κυριαρχία των Τόσκηδων που εκφράζεται από καιρό σε καιρό, μπορεί να έρθει στην επιφάνεια αν το Κοσσυφοπέδιο αισθάνεται ότι αντιμετωπίζεται ως εταίρος β’ κλάσεως.
Υπάρχει επίσης ένας ορθολογιστικός πολιτικός υπολογισμός στο γεγονός ότι μια συμφωνία μεταξύ Βελιγραδίου και Τιράνων που θα παρακάμπτει την Πρίστινα, μπορεί να θέσει κατά μέρος τους ηγέτες του Κοσσυφοπεδίου και να αποδυναμώσει τη διεθνή θέση του Κοσσυφοπεδίου.
Το νέο κράτος θεωρείται απλώς ως επαρχία της Αλβανίας και όχι ως ισότιμος εταίρος.
Η υποστήριξη της Πρίστινα για μια μη άκαμπτη συνομοσπονδία μεταξύ Αλβανίας και Κοσσυφοπεδίου ή μια ένωση μέσω μιας μικτής διαδικασίας ανάμειξης της ΕΕ δεν προβλέπει άμεση προσάρτηση.
Μία συμφωνία Σερβίας- Αλβανίας αντιμετωπίζει επίσης απειλές σε άλλα γειτονικά κράτη, ιδίως στο Μαυροβούνιο και τη Βόρεια Μακεδονία.
Ο αλβανικός πληθυσμός στο νότιο μέρος του Μαυροβουνίου μπορεί να ζητήσει διαχωρισμό του Μαυροβουνίου και «να ενταχθεί στη μητέρα πατρίδα» και χρησιμοποιείται ως σφήνα κατά της κυβέρνησης στην Ποντγκόριτσα του Μαυροβουνίου να επανενταχθεί σε μια ένα μεγαλύτερο σερβικό κράτος.
Στη Βόρεια Μακεδονία, οποιαδήποτε εδαφική ένωση μεταξύ Αλβανίας και Κοσσυφοπεδίου μπορεί να αναβιώσει τα φαντάσματα διαχωρισμού μεταξύ του αλβανικού πληθυσμού στις δυτικές περιφέρειες , ακόμη και στα Σκόπια.
Σε έναν ιδανικό κόσμο, η Αλβανία, το Κοσσυφοπέδιο και η Σερβία θα βάδιζαν προς ένα κοινό μέλλον στην ΕΕ όπου τα σύνορα θα πάψουν να αποτελούν σημαντικούς δείκτες εθνικής αποκλειστικότητας.
Ωστόσο, η περιοχή δεν είναι ιδανική και η ίδια η Ευρώπη γενικά κλονίζεται από τη μεγαλύτερη ζήτηση για εθνοτικά σύνορα.
* Γιάνους Μπουγκάισκι- Ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Ανάλυσης της Ευρωπαϊκής Πολιτικής (CEPA) στην Ουάσινγκτον
lapsi.al
