Σε ομιλία του στο Αρκτικό Συμβούλιο, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ M. Pompeo προειδοποίησε ενάντια στην αυξανόμενη οικονομική δραστηριότητα της Κίνας στο Βόρειο Πόλο και την ενδεχόμενη στρατιωτικοποίηση των επενδύσεών της.
Το Αρκτικό Συμβούλιο είναι το κύριο διακυβερνητικό φόρουμ για τα θέματα της Αρκτικής και η εντολή του δεν καλύπτει ζητήματα ασφάλειας.
Ως εκ τούτου, οι παρατηρήσεις του ήταν ασυνήθιστες και έθεταν σημαντικά ζητήματα.
Σε ποιο βαθμό οι πολικές φιλοδοξίες της Κίνας θα μπορούσαν να αποτελέσουν απειλή για την περιφερειακή σταθερότητα στην Αρκτική.
Κινεζικές επενδύσεις στην Αρκτική
Ορισμένες από τις επενδύσεις της Κίνας περιλαμβάνουν το Κοινό Παρατηρητήριο Επιστημών της Αρκτικής της Κίνας.
Το κόστος του καλύφθηκε πλήρως από την κινεζική κυβέρνηση, σύμφωνα με τον Halldor Johannsson, αντιπρόεδρο του νέου ερευνητικού κέντρου που βρίσκεται στη Βόρεια Ισλανδία.
Αρχικά προοριζόταν να παρακολουθεί τα βόρεια φώτα, και τα δύο μέρη έχουν ήδη δεσμευτεί να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους.
Παρά τις προηγούμενες υποψίες το 2011 σχετικά με τις επενδύσεις ενός Κινέζου δισεκατομμυριούχου, η στάση της Ισλανδίας απέναντι στην επιστημονική συνεργασία με την Κίνα παραμένει ουδέτερη και το Παρατηρητήριο εγκαινιάστηκε τον Οκτώβριο του 2018.
Στη Γροιλανδία, το λιώσιμο των παγετώνων παρέχουν νέες ευκαιρίες για την εξερεύνηση των φυσικών πόρων.
Οι κινεζικές εταιρείες συμμετέχουν σε έξι διαφορετικά έργα, συμπεριλαμβανόμενου ενός project για εξόρυξη ουρανίου και ορυκτών σπανίων γαιών. Παρότι τέθηκαν περιβαλλοντικές ανησυχίες, η διεθνής συνεργασία για την εξόρυξη φυσικών πόρων θα μπορούσε να μειώσει τη σημερινή εξάρτηση της Γροιλανδίας από τη Δανία.
Ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις, οι κινεζικές επενδύσεις αντιμετωπίστηκαν με επιφυλακτικότητα.
Ένα αραιοκατοικημένο αλλά τεράστιο νησί, η Γροιλανδία βασίζεται στην αεροπορία για τη μεταφορά αγαθών και ανθρώπων.
Όταν το 2017 δύο κινεζικές κατασκευαστικές εταιρείες υπέβαλαν αίτηση για κρατικό διαγωνισμό για την κατασκευή τριών αερολιμένων, η προσπάθειά τους να βελτιώσουν το δίκτυο υποδομών του νησιού προκάλεσε φόβους για την ανάληψη κινεζικής πρωτοβουλίας στο κοινοβούλιο της Δανίας. Προκειμένου να αποφευχθεί η ενδεχόμενη πτώση της Γροιλανδίας σε πιθανή «παγίδα χρέους», η Δανία προσέφερε τη χρηματοδότηση των αεροδρομίων.
Στη Σουηδία, ένα πρόσφατα ανακαινισμένο ερευνητικό κέντρο βρέθηκε στο επίκεντρο αφού ο Σουηδικός Οργανισμός Έρευνας για την Άμυνα, μια οντότητα του Υπουργείου Άμυνας της Σουηδίας, ισχυρίστηκε ότι οι ικανότητες παρακολούθησης θα μπορούσαν να καταστρατηγηθούν από τον κινεζικό στρατό.
Ο πρώτος δορυφορικός επίγειος σταθμός της Κίνας που ανήκει εξ ολοκλήρου στην Κίνα άνοιξε τον Ιανουάριο του 2019 και έχει ως στόχο τη βελτίωση της παγκόσμιας λήψης δορυφορικών δεδομένων.
Ωστόσο, η έντονα θολές γραμμές μεταξύ της πολιτικής και στρατιωτικής σφαίρας στις προσπάθειες της Κίνας για διαστημικές προσπάθειες σημαίνουν ότι δεν μπορούν να αποκλειστούν οι πιθανές στρατιωτικές εφαρμογές της νέας δορυφορικής βάσης της.
Αυτές οι ανησυχίες είναι ότι ο ανταγωνισμός των καυσίμων των ΗΠΑ προς μια αυξανόμενη κινεζική παρουσία στην Αρκτική.
Αυτές οι επενδύσεις αποδεικνύουν την επιθυμία της Κίνας να γίνει μια «πολική μεγάλη δύναμη», όρος που χρησιμοποίησε αρχικά ο Πρόεδρος Xi Jinping το 2014.
Οι φιλοδοξίες του στις πολικές περιοχές έγιναν σαφέστερες από τον Ιανουάριο του 2018, όταν το Γραφείο Πληροφοριών του Κρατικού Συμβουλίου εξέδωσε Λευκή Βίβλο με τίτλο «Πολιτική της Αρκτικής της Κίνας».
Το παρόν έγγραφο περιγράφει μερικά από τα οικονομικά και επιστημονικά συμφέροντα της Κίνας στην Αρκτική, αλλά αποφεύγει να αναφέρει μακροπρόθεσμους στρατιωτικούς και στρατηγικούς στόχους.
Ειδικότερα, το έγγραφο απαιτεί διεθνή συνεργασία για την ανάπτυξη μιας νέας θαλάσσιας οδού μέσω της Αρκτικής.
Η νέα διαδρομή, που ονομάζεται Διαδρομή Βόρειας Θάλασσας, μειώνει κατά 15 ημέρες το χρόνο αποστολής και επιτρέπει στα πλοία να πλοηγηθούν στα ρωσικά ύδατα προκειμένου να εισέλθουν στις θάλασσες της Δυτικής Ευρώπης.
Από το 2013, η κινεζική ναυτιλιακή εταιρεία COSCO πραγματοποίησε 22 εμπορικά δρομολόγια και ο όγκος του φορτίου προβλέπεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια.
Επιπλέον, δίνεται έμφαση στην πιθανή εξόρυξη φυσικών πόρων.
Εκτός από τις δραστηριότητές της στη Γροιλανδία, η Κίνα συμμετέχει επίσης σε επιχείρηση στο Yamal της Ρωσίας για την εξαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Μια πρόσφατη γραφειοκρατική ανακατάταξη τον Μάρτιο του 2018 έθεσε την κινεζική Αρκτική και Ανταρκτική Διοίκηση υπό την άμεση εποπτεία του νέου Υπουργείου Φυσικών Πόρων.
Αυτό καταδεικνύει τη σημασία που αποδίδει η κινεζική κυβέρνηση στην πιθανή οικονομική χρήση της Αρκτικής.
Αν και τα επιχειρηματικά συμφέροντα κυριαρχούν στην κινεζική εξωτερική πολιτική στον βόρειο άξονα, άλλες προθέσεις πιθανότατα διαδραματίζουν επίσης ρόλο.
Η Αρκτική, για παράδειγμα, θεωρείται από τους Κινέζους ερευνητές ως ένα βαρόμετρο για την αλλαγή του κλίματος, το οποίο μπορεί να έχει άμεσο αντίκτυπο στην κινεζική εθνική ασφάλεια.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, για παράδειγμα, απειλεί να πλημμυρίσει τις κινεζικές παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένου του ιδιαίτερα εκβιομηχανισμένου Δέλτα του ποταμού Pearl.
Και παρόλο που η κυβέρνηση αρνήθηκε να σχολιάσει στρατιωτικές υποθέσεις με επίσημη ιδιότητα, ακαδημαϊκοί από ιδρύματα του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού συνεχίζουν να συμμετέχουν σε συζητήσεις για τις γεωστρατηγικές επιπτώσεις της τήξης των πάγων.
Ο χιονισμένος δρόμος μπροστά
Η διακυβέρνηση στην Αρκτική είναι μια εξαιρετικά περίπλοκη διαδικασία, όμως: αντί ενός ενιαίου καθεστώτος, η περιοχή διέπεται από ένα συνονθύλευμα διεθνών συνθηκών.
Ενώ το Αρκτικό Συμβούλιο ασκεί κάποια επιρροή, το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο ευνοεί τις πέντε παραθαλάσσιες χώρες του Καναδά, της Δανίας, των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Νορβηγίας.
Στη δήλωση Ilulissat του 2008, αυτή η ομάδα υποστήριξε την υπεροχή της στις αρκτικές υποθέσεις, εμποδίζοντας αποτελεσματικά τη δημιουργία μιας συνολικής συνθήκης της Αρκτικής χωρίς την έγκρισή της.
Παρόλο που οι Κινέζοι μελετητές έχουν εκφράσει τις ανησυχίες τους για τον αποκλεισμό του σημερινού καθεστώτος του καθεστώτος, οι αξιωματούχοι είναι προσεκτικοί να μην κάνουν δημόσιες δηλώσεις.
Παρά τους περιορισμούς που θέτει το σημερινό καθεστώς της Αρκτικής για την Κίνα, οι σημερινές ισχύουσες συνθήκες παρέχουν κάποια περιθώρια ελιγμών στη χώρα για να εμπλέξει τα συμφέροντά της.
Ως εκ τούτου, η Κίνα ενδέχεται να συνεχίσει να πιέζει για διεθνή συνεργασία σε αυτούς τους τομείς.
Θα είναι πρόθυμος να αποφύγει την τιτλοποίηση της περιοχής.
Οι επενδύσεις, όπως αυτές της Ισλανδίας, αποτελούν ευκαιρία για τη δημιουργία δεσμών με δυνητικούς συμμάχους της Αρκτικής, συμπεριλαμβανομένων των γειτόνων της: από το 2013, η Κίνα, η Ιαπωνία και η Κορέα πραγματοποίησαν ετήσιες συνόδους κορυφής για την αρκτική συνεργασία.
Δεδομένου ότι η αλλαγή του κλίματος βρίσκεται στο επίκεντρο του Συμβουλίου της Αρκτικής, η Κίνα παραμένει εκτός του ραντάρ – για τώρα.
Οι δραστηριότητές της στο απώτατο βόρειο τμήμα περιορίζονται από τώρα.
Η κινεζική στρατιωτικοποίηση είναι απίθανη στο προσεχές μέλλον καθώς η χώρα συνεχίζει να δημιουργεί δεσμούς με αυτό που θεωρεί ως βασικούς παράγοντες στην περιοχή.
Η στρατιωτική χρήση πολιτικών τεχνολογιών, ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί και αυτές οι αβεβαιότητες μπορεί να οδηγήσουν σε περαιτέρω εχθρότητα των Ηνωμένων Πολιτειών έναντι των πολιτικών της Κίνας στο εξωτερικό.
Όπως η ανησυχία του για τη χρήση της κινεζικής τεχνολογίας 5G, είναι πιθανό ότι ένα αυξανόμενο ποσό κινεζικών επιχειρήσεων γύρω από τον Αρκτικό Ωκεανό μπορεί να γίνει ένας ακόμη παράγοντας που συμβάλλει στην αυξανόμενη δυσπιστία μεταξύ των δύο εθνών.
www.bankingnews.gr
