Η ζωή είναι συνομιλία με την αλήθεια .Προϋπάρχει και αυτής ακόμη της συνειδήσεως των αισθητών.Πριν ακόμα ωριμάσουν τα μέσα της ανιχνεύσεως του χώρου και πριν αναγνωρισθεί η αυτοεικόνα ως γεγονός εισόδου στην ιστορικότητα,η φλόγα της μειδιά και κλαίει με την μορφή ενός νεογνού ,ανακλαδίζεται και αναριγά με τα μέλη ενός εμβρύου, αναπαράγεται και οργανώνεται σε ομάδες με την βιοχημική πολυπλοκότητα των κυττάρων.Πόση πράγματι, αλήθεια αποθησαυρίζεται στο ασυνείδητο αυτό στάδιο! Κι αμέσως μετά, ακολουθεί η ανάγνωσή της στα πρόσωπα εμαυτού και αλλήλων. Πρωτίστως το εμαυτόν κατέχει καθέδρα επισκοπούντος στην ακρόπολη της αυτοσυντήρησεως .Οι πύλες για τον άλλο είναι κλειστές και μισανοίγουν σ’όσους προσέρχονται για τις ανάγκες της τροφής και της επιβιώσεως. Βαθμιαία μυσταγωγείται και η αναγνώριση της υπολοίπου κεκρυμμένης αληθείας .Εξ απαλών ονύχων δύναται ο άνθρωπος να εγγίσει τον άλλον με της αισθήσεως το μονοσήμαντο όργανο αλλά και με του συναισθήματος τη σύνθετη ωραιότητα .Παιδιόθεν και συγχρόνως, πεινά για τον Θεό ,όταν «τη κακία νηπιάζει»(Α΄Κορ.14,20) .Οι πρώτοι τέτοιας ανάγκης κυματισμοί ,ορμέμφυτα ξεπηδούν σαν τύρβη παραληρούντων αισθήσεων που των ακριών τους τα γλωσσίδια λείχουν για πρώτη φορά του επιμόνου αγνώστου το στυφό κυματοθραύστη.
Η αλήθεια συντίθεται στον τρισδιάστατο ανθρωπολογικό χώρο πολυτίμων αξόνων: εμαυτόν-συνάνθρωπος- Θεός.Ο βαθμός συμμετοχής του κάθε άξονα ,στην εσωτερική του ανθρώπου διαλεκτική, τον μετεωρίζει μεταξύ ανεωγμένης δοτικότητας και κλειστού κελύφους εγωμονισμού .Το καταστάλαγμα της ψυχομορφολογίας του είναι αποτέλεσμα βαθμιαίας στο χρόνο σφυρηλατήσεως των αρμών αληθείας .
Ο άνθρωπος προσχωρεί εις την αλήθειά του, επιλέγοντας το στίγμα του και συντασσόμενος άλλοτε με τα κυρίαρχα ρεύματα ή και ενίοτε παρεκβαίνων στις συστημικές προσταγές τους .
Το σύνηθες των ρευμάτων αυτών ,είναι η δοξαστική κυριαρχία του άξονα εμαυτού ,με έκδηλη την υπεροχή του ,στην αποθέωση της προσωπικής καταξιώσεως και του υπερτονισμένου εγώ. Θεός και συνάνθρωπος περιφέρονται ως σκιές .Η τέτοια αλήθεια ενδημεί και πολλαπλασιάζεται σε κλίματα οικονομικού ωφελιμισμού ,υπό τους όρους ανταγωνισμού προσόντων και δεξιοτήτων ,εγγενών ή επικτήτων. Αλλοιώνονται μέχρι της αποσυνθέσεως ,οι πέραν του εμαυτού διαστάσεις της αληθείας. Ο συνάνθρωπος διώκεται από το προσκήνιο ,ως απειλητικός επιβουλέας της εμαυτού δόξας .Ο άλλος, όπως προσφυώς δηλώνεται μετ’απαξίας ,πρέπει να δορυφορείται ,κατά το κοινωνικό του περιεχόμενο ,ως στανική του εμαυτού θεραπαινίδα γύρω του.Κατά δε το ανθρώπινο, να συνάπτεται ως ουραίο παρακολούθημα της αδιαμφισβήτητης αυθεντίας του .Μοναδικό δόκιμο μέσο συναλληλίας, προσδιορίζεται ο θεσμικός αποστειρωμένος ανθρωπισμός.Όταν όμως ο εθελοντισμός της ανθρωπιάς συναριθμείται στα προσόντα ή κινητροδοτείται επιδοματικά ,τότε η άσκησή του καθίσταται αυτοαγιογραφία ή ιδιοτελής επιδίωξη .
Ως προς την του Θεού διάσταση, επιφυλλάσεται δευτεραγωνιστού ρόλος. Ευκαίρως ακαίρως ο Θεός επικουρεί το εμαυτόν, οψέποτε η ανάγκη του τελευταίου για βοήθεια κριθεί ακαταμάχητη. Άλλοτε πάλι ο Θεός καταχωρείται διακοσμητικά χωρίς ταυτοτικά σημεία ,στο χώρο του ανεκδηλώτου θεϊσμού .Κάποιες άλλες φορές, η αθεΐα εγκαθίσταται ως πυρηνικό τμήμα της αληθείας ,εκμηδενίζοντας την διάσταση του Θεού. Οι αισθήσεις στον λογικοκρατούμενο περίγυρο ,δεν εισδέχονται τον Θεό. Εξάλλου Αυτός ως παντογνώστης κονιορτοποιεί κάθε αυθεντία κι ως παντεπόπτης ενοχλεί την αβυσσαλέα ιδιωτικότητα ,καθορώντας και ελέγχοντας δια της συνειδήσεως. Χωρίς Θεό τα πάντα επιτρέπονται.
Σπανιότερα οι τρείς διαστάσεις της αληθείας καθομολογούνται με ειλικρίνεια προαιρέσεως και πράξεως .Αν το αγωνιώδες μέλημα του ανθρώπου, αυθεντικά να λογαριαστεί με της υπάρξεως τα αδιέξοδα και να σωθεί απ’της ψυχής την αλγηδόνα ,προσδώσει στη διάσταση του Θεού προεξάρχουσα καθέδρα ,τότε στεναγμικά αναφωνείται: «Την σηπεδώνα Σωτήρ θεράπευσον της ταπεινής μου ψυχής, μόνε ιατρέ, μάλαγμά μοι επιθές και έλαιον και οίνον ,έργα μετανοίας, κατάνυξιν μετά δακρύων.»(Μέγας Κανών) Υπερβαίνονται των αισθήσεων τα όρια και με γενναιότητα ο νους ταπεινώνει τις χίμαιρες του λογικού του στο κραταίωμα της πίστεως .Εμπιστεύεται Θεόν Μέγα ως της αληθείας αποκορύφωμα και συγκατανεύει στο κάλεσμά Του να αυτοπαραδοθεί σ’Αυτόν, ως στρουθίον υπό την ασφαλή σκέπη των πτερύγων Του. «…πας
ων εκ της αληθείας ακούει μου της φωνής»(Ιωα.18,37)
Η αλήθεια ,σε τέτοιες σπάνιες περιπτώσεις , εμφιλοχωρεί σε κάθε έκφανση της ζωής .Ο άνθρωπος την καταμαρτυρεί αβίαστα όπου βρεθεί, χωρίς να το επιδιώκει ,απλά ανεπιτήδευτα ,με της μορφής του τις συσπάσεις και των χεριών του την αιώρηση ,κάποιες φορές δε και με την σιωπή του.Αποκαλύπτεται ολόκληρος ταμείον συλλεγομένου ύδατος από διαφορετικά ποτάμια ,μια μισγάγκεια χυμών ζειδώρων ,που την αισχύνη της νοθευτικής συμμείξεως δεν γνωρίζει. Γιατί όταν η αλήθεια μετουσιώνεται στο βίωμα ,ορθοτομείται ο λόγος της αληθείας ,το ψεύδος καθεύδει ,όλα γίνονται ευεξήγητα .Τα μικρά ή μεγάλα της φιλανθρώπου ανιδιοτελούς προσφοράς διαβήματα, μεταποιούνται εις μεγίστη των ψυχών τερπνότητα .Κατανοούν οι της αληθείας φορείς ότι η ικανότητά τους να δίδουν, είναι αποτέλεσμα θείας δωρεάς και την αντιγυρίζουν αβίαστα σε άλλους ,κατά το υπολειπόμενο εκάστου τμήμα. Άπαντες αυτοί συμμαρτυρούν της αγάπης εγκώμιον, δίδοντες και λαμβάνοντες, εναλλασσόμενοι στους ρόλους .«Δωρεάν ελάβετε δωρεάν δότε».
(Ματθ.10,8)
Το ταξίδι προς την τρισδιάστατη αλήθεια ξεκινά με την διαπίστωση της τραγικότητας του βίου ,εκεί και τότε που αυτή αποκαλύπτεται εις των πεπραγμένων του τα συγκείμενα .Αν το σύμπαν των νοηματοδοτήσεων κατακλύζει την ψυχή με ενοχική πλημμυρίδα δυσεπίγνωστης προελεύσεως, αν οι πράξεις και οι λογισμοί υποτονθορύζονται διστακτικά και κατ’αντίκρουση της συνειδήσεως ,αν μια αίσθηση εξακολουθητικής αστοχίας των προθέσεων ,ταλανίζει, έναντι των αποτελεσμάτων ,αν μόνιμα το περιεχόμενο της ζωής αποτίθεται ενώπιον ενός διφυούς ηθικού κώδικα, τότε…ναι ,είναι η ευκαιρία για την ανάβλεψη της αληθείας . «Βλέπω έτερον νόμον εν τοις μέλεσί μου αντιστρατευόμενον τω νόμω του νοός μου…»(Ρωμ.ζ’
23).
Εφόσον δεν έχει επέλθει η πώρωση του μηδενισμού ,τότε οι πύλες της συνειδήσεως είναι ορθάνοιχτες διαβάσεις προς της καρδιάς το αποθετήριο.Μοιάζουν με σπήλαια στεναγμικά κεχηνότα κι αναδίδοντα την αποφορά μιας δαιμονικής τοξινώσεως ,ολότελα ασύμβατης προς την ιερότητα της ζώσης του Θεού παρακαταθήκης η οποία κρύπτεται συστελομένη και συστενάζουσα εις το μυχαίτατον αυτό της υπάρξεως άκρον. Τότε η διάγνωση είναι πλήρης ,η ανάβλεψη διαυγής :το νευρωτικό αντιπάλεμα με του εμαυτού τις επιλογές ,συνιστά αντίδραση της βαθειάς οδυνομένης ψυχής του ξενιστή έναντι μιας λανθάνουσας παρασιτώσεως. «Οτι ουκ έστιν ημίν η πάλη προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τας αρχάς, προς τας εξουσίας, προς τους κοσμοκράτορας του σκότους του αιώνος τούτου, προς τα πνευματικά της πονηρίας εν τοις επουρανίοις» .( Εφεσ. στ’, 12) Η επίγνωση στην ουσία αυτής της πάλης οδηγεί αναπόδραστα εις οσμήν ευωδίας πνευματικής της αληθείας .
Και τότε αναζητείται σύμμαχος στον αγώνα ,ποθείται το αρχαίον εσωτερικόν κάλλος της φυλασσομένης παρακαταθήκης και το μέχρι τότε της συνειδήσεως εγκρατευόμενο δίκαιο ,αποπνέει πλησίστια την απαίτησή του ν’αποθεώσει την αλήθεια ,αποκαθιστώντας την πρότερη τάξη .Εις το ανακραζόμενο μετ’επιτάσεως αγωνιώδες ερώτημα : «Τι εστίν αλήθεια;» αναγνωρίζεται ο κτήτορας του εσωτερικού ιερού καταπιστεύματος ,ως απάντηση ενορμητική: «Εγώ ειμί η οδός και η αλήθεια και η ζωή»(Ιωαν.14,6), «Πας ο ων εκ της αληθείας ακούει μου της φωνής» (Ιωαν.18,37)
Η πλυμμυρίδα της επιθυμίας για την αποκαταστατική της καρδιάς εργασία γίνεται καθοδηγός για την μετά την πλάνη νόηση ,την μετάνοια. Η οριστική απόφαση και η ακαταπόνητη προσπάθεια ,οι μεταπλάθουσες την ασχημία σε ωραιότητα και την κενότητα της πλάνης σε πληρότητα ενθέου ζήλου, γίνονται ισόβιος κάματος και σκοπός .Βαθμιαία λυτρώνουν από την αντινομία του ταλανίζοντος υπεναντίου. Κι όσο περισσότερο η λύτρωση εγκαθίσταται ως καινή βιοτή ,τόσο ο ανακαινισμένος άνθρωπος επιποθεί τον Σωτήρα του σε βαθμό ερωτικής σαλότητας. «Μακάριος όστις προς τον Θεό τοιούτον εκτήσατο έρωτα ,οίον μανικός εραστής ,προς την εαυτού ερωμένη κέκτηται»(Κλίμαξ ,Περί αγάπης,Αγ.Ιωάννου του Σιναϊτου) .
Η προς τον Σωτήρα αγάπη ,εμπνέει και την προς τον συνάνθρωπο αγαπητική επίνοια.Τον απαλλάσει από την ιδιοτέλεια των αισθήσεων και του συναισθήματος τον υποκειμενισμό ,τον μυεί στη βελούδινη διάκριση του μυστηρίου της σχέσεως και της κοινωνίας. «Ο αγαπών τον Κύριο ,τον αδελφό αυτού προηγάπησεν.Απόδειξις γαρ του προτέρου το δεύτερον»(Κλίμαξ, Περί αγάπης,Αγ.Ιωάννου του Σιναϊτου).
Αν ο Θεός ως ήλιος νοητός ,κέντρου κατέχει θέση και οι άνθρωποι κυκλούντες Αυτόν προσπαθούν να τον προσεγγίσουν ,τότε ανακαλύπτουν ότι και η μεταξύ τους απόσταση σμικρύνει .Γεωμετρούντες την αλήθεια ,καταλήγουν εις αναψυχήν.
Κάποιες φορές μια Κρίση επανεξετάζει της αληθείας μας το ανυπόκριτον.Θέτει το δάκτυλον επί των τύπων των ήλων, σε όσα αυτάρεσκα διατεινόμεθα πως πιστεύουμε κατά καιρούς ευπερίστατους. Και Κρίση νοείται πως συμβαίνει ,όταν το περιεχόμενό της κλονίζει ευθέως τον υπαρξιακό πυρήνα χωρίς να επιτρέπει περιθώρια ελιγμών.Ζητά άμεσα απάντηση στο δίτιμο αλλά και στο πλέον έντιμο πεδίο του ναι ή του όχι .Οτιδήποτε άλλο στης τέτοιας Κρίσεως τον προσδιορισμό, είναι περιττό και πονηρό. Γιατί τις αντιλήψεις των σπλάγχνων μας ,η Κρίση ως αυστηρό τους και αδέκαστο κριτήριο ,τις συρρικνώνει στον υπέρτατο βαθμό ειλικρινείας και στον κατώτατο αναβαθμό πλεονασμού .Εξάλου η αλήθεια είναι λιτή, αφισταμένη κομπασμών ,είτε δια λόγων είτε δι’έργων.Υπάρχει όπως είναι, νοηματοδοτώντας του υποκειμένου την υπόσταση και χαρακτηρίζοντάς το κατά μοναδικό τρόπο.Η Κρίση ως ενέχουσα την βία της μονοσημάντου επιλογής ,ακυρώνει τις εναλλακτικές και αναδεικνύει την αλήθεια γυμνή κι ολοκάθαρη.
Στην λεγομένη «κανονικότητα», είναι σύνηθες των ανθρώπων γνώρισμα, να εμφανίζουν αυτό το οποίο απέρριτα καίει ως φλόγα στα τρίσβαθα της ψυχής τους, ψιμυθιωμένο.Η αλήθεια άλλοτε απολακτίζεται κρυπτομένη ή παραπειστικά ανατυπουμένη ,άλλοτε αποφεύγει την αυτομαρτυρία για τα εαυτής και υποχωρεί σε σκοπιμοτήτων τις ιδιοτέλειες, άλλοτε την υποκριτική ενδύεται ρόλων ανοικείων απέναντι στην ουσία της ,άλλοτε επαμφοτερίζει συμπλέοντας επιπολής με αντιφατικές στάσεις .Τότε ο άνθρωπος διαλέγεται με την αναίδεια ή με την νεύρωση.Καταγίνεται στην αγχέμαχο πολεμική της εσωτερικής του πραγματικότητας .Με αήθεια εκτοπίζει την αλήθεια στο πικρόχολο της μοναξιάς ερημονήσι.Των άλλων τις συνηγορίες επιζητά με ψευδή σημεία, ενώ της αληθείας του το στίγμα κείται αλλού .Ναι αλλά στην ψευδεπίγραφη «κανονικότητα» υπάρχει τουλάχιστον ο χρόνος εσωτερικής αποκαταστατικής εργασίας, υπάρχουν ευκαιρίες μετανοίας .Οι παλινδρομήσεις συγχωρούνται και νέα αρχή γίνεται.Στην Κρίση ,με το μαχαίρι στο λαιμό ,αυτό που θα επιλεγεί αυτό και θα ανακράξει την αλήθειά του.
Αν την απομόνωση τελικά ως επιλογή κάνεις ,ακόμα και στο όνομα της συναλληλίας ,η μοναξιά ως αποστέρηση αλλήλων παραμένει γεγονός αληθείας.Τι ειρωνεία! Αν την κοινωνία των αχράντων του Θεού μυστηρίων ως πρόξενο ασθενείας συγκαταλέξεις ,τον εξοβελισμό Του ως φιλανθρώπου και συνέχοντος πάσαν γνώσιν ,έχεις επιλέξει .Τι διχοστασία! «Της έξωθεν επιμελώς ευκοσμίας μόνης εφρόντισα,της ένδον υπεριδών θεοτυπώτου σκηνής.»(Μέγας Κανών)
Η αλήθεια είναι υπερουράνια πτήση,υπερφυής ανάβαση από την παχύτητα του σώματος εις την ηδείαν μετά του Θεού αδολεσχίαν.Μετάβαση των επιθυμούντων είναι ,από την εκ μέρους γνώση εις την επίγνωση ,από την οδύνη του φθαρτού εις την ηδονή της αθανασίας.
Η αλήθεια είναι συγκερασμός του χρόνου εις το ατελεύτητον της αιωνιότητας στίγμα , αλληλοπεριχώρηση εις το ζωηφόρον της αγάπης πυρ. Μυστηριακή κενωτική επαγωγή του νου ,από την οίηση της γνώσεως του κόσμου προς το ταπεινό της καρδιάς απτόμενο φως της θεμελιακής αγνωσίας και του συνέχοντος τα πάντα τη χειρί Κυρίου .
Η αλήθεια ιστορείται δια του πρόσωπου του Ιησού Χριστού .Πυρπολεί έκτοτε τις καρδιές με τη πίστη εις Αυτόν και εις τα νάματα της θείας Του διδασκαλίας.Η αλήθεια μεταδίδεται δια του αχράντου σώματος και του τιμίου αίματος Αυτού ,ως Σταυροαναστάσιμη προσφορά και εμβάλλεται εις τους βροτούς ως εμβόλιο αθανασίας.
Η αλήθεια ωστόσο προαπαιτεί ελευθερία στην προαίρεσή της .Κι η ελευθερία θέλει τόλμη.Τούτα τα θεριά διαχέονται στων Ελλήνων την ιστορικότητα και αντηχούν σαν σήμαντρα των ηθών στη διαχρονία.Της αρετής τα έργα τα φέρει η έμπονος αυτοθυσία των παθών .Η ροδοστέφανος χαρμολύπη περιέχει δάκρυα όμως στο τέλος ανατέλλει γηθοσύνως την Ανάσταση.
«Αλλά του Ελληνικού γένους η Λαμπρή ανατέλλει και δύει, εν θορυβώδει διαχύσει και υπερτάτη αγαλλιάσει ανθρώπων, οίτινες εις τας φλέβας των τηρούσιν έτι ρανίδας τινάς του αίματος των αγρίων και ατιθάσων και υπό του έρωτος της ελευθερίας βαυκαλωμένων πατέρων μας.Αρματωλικαί συνήθειαι, αγρία ποίησις πληρούσιν εκείνην…Όταν λέγη Ανάστασις ο ελληνικός λαός, κρυφία τις χορδή αναπαλλομένη εις τα μυχαίτατα της καρδίας του, υπενθυμίζει εις αυτόν και του Γένους την ανάστασιν, και ο Χριστός και η Πατρίς συναντώνται εν αυτώ ισοπαθείς και ισόθεοι.»(ΤΟ
ΠΑΣΧΑ-Αλ.Παπαδιαμάντης 1888)
Ο αγκιτάτορας
