Ο ποιητής Μιχάλης Κατσαρής που μας ταξιδεύει επάνω στο κύμα της αμφισβήτησης έγραφε: Το κράτος πως προσδιορίζεται μέσα από την ωραιότητα; / Το κράτος δεν είναι ωραίο όποιας ποιότητας κι αν είναι, το αντιλαμβάνεται ο έχων ειδική όραση των οφθαλμών.
Το ασφαλτοστρωμένο αδιέξοδο του ελληνικού κράτους το ζούμε από την ίδρυση του. Τίποτε δε μεταθέτεται, τίποτε δεν ανατρέπεται, καμιά αντιστροφή δε συμβαίνει και αυτό γιατί υπάρχει μέσα στο πρόσχημα. Δηλαδή διπλασιάζει τις ίδιες σημασίες μέσα σε ένα κλειστό κύκλωμα κυκλοφορίας σκοπών και μέσων με προαπαιτούμενα που διαρκούν σχεδόν 200 χρόνια.
Το ίδιο το ελληνικό κράτος μας προσγειώνει στις ανεξιχνίαστες αβεβαιότητες, εκεί όπου οι αξίες ξεπερνιούνται όχι από το χρόνο αλλά από το σύστημα διοίκησης. Γιατί το σύστημα διοίκησης διαμορφώνει τις υποδομές και θέτει τις βάσεις όπου η οξειδωμένη δοσοληψία γίνεται ο κανόνας ο οποίος πλειστηριάζει τις ανθρώπινες συνειδήσεις.
Άτυπα το νεοελληνικό κράτος επανιδρύθηκε και νομιμοποιήθηκε πολλές φορές, αλλά πάντα επάνω στην ίδια συνταγή. Στους ουρανομήκεις παραλογισμούς οι οποίοι απαιτούσαν τους αποχωρισμούς από την προσωπική αξιοπρέπεια.
Ο πολίτης -σύμφωνα με το ελληνικό κράτος- οφείλει να παραβιάζει όλες τις κλειδαριές της προσωπικής του αξιοπρέπειας και να θέτει την ηθική του, τα όνειρά του, τις ελπίδες του, στο χρηματιστήριο της κρατικής αγοραπωλησίας. Επίσης να προσανατολίζεται με ευκολία ο πολίτης στις γενικές συναιρέσεις των καταστάσεων που επιβεβαιώνονται από τους μηχανισμούς της κρατικής λοκομοτίβας.
Αυτό εξάλλου βλέπουμε με φρίκη να ξετυλίγεται για μια ακόμη φορά στα μάτια μας με το τραγικό συμβάν των Τεμπών. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε αποζημιώσεις προς τους συγγενείς των θυμάτων και τους τραυματίες της φονικής σύγκρουσης. Βεβαίως και έτσι επιβάλλεται να γίνει. Αλλά καμιά αποζημίωση δεν είναι ικανή. Και αυτό γιατί η αποζημίωση δεν αποτελεί πάντα θεραπευτική στοιχειακή δυναμική αλλά αποπλάνηση, ακόμη και πρόκληση κατεργαριάς κάποιας συναλλαγής που επιβάλλεται ως ηγεμονική λογική η οποία πλήττει τους ανθρώπους που χάθηκαν και εκείνους που έμειναν για να πονούν με τις μνήμες τους. Παρεκκλίνει από το νόμο της αξίας της ζωής, γιατί ενώ για παράδειγμα θα έπρεπε να φροντίζει το ελληνικό δημόσιο να μη σαβανώνει πολίτες άφησε την παρακμή και την κερδοφορία να γίνουν δήμιοι.
Το ίδιο όμως δεν συνέβη και με τη τραγωδία στο Μάτι; Εκεί το ελληνικό δημόσιο άσκησε έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης με την οποία το διοικητικό δικαστήριο επιδίκασε αποζημίωση 300.000 ευρώ σε οικογένεια πληγείσα από τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι. Και ζητάει να καταργηθεί ή εναλλακτικά να μειωθεί το ποσό της αποζημίωσης, παραθέτοντας μια σειρά από επιχειρήματα, όπως για παράδειγμα ότι οι περιοχές του Νέου Βουτζά και του Ματιού δεν είχαν «ορθή ρυμοτομική διάταξη».
Βέβαια νομικοί κύκλοι σχολίαζαν ότι δεν πρόκειται για μια τυπική έφεση, αλλά για κίνηση που αποσκοπούσε στην ανατροπή της πρωτόδικης απόφασης. Μήπως γιατί η τραγωδία στο Μάτι συντελέστηκε σε άλλη βάρδια της εξουσίας, ενώ των Τεμπών στη βάρδια της ΝΔ; Ή μήπως και γιατί σε 3-4 μήνες (άγνωστο πότε θα αποφασίσει ο κ. Μητσοτάκης) θα έχουμε εθνικές εκλογές;
Το ελληνικό κράτος κρατάει μια αντίληψη για τον πολίτη του, που τον βλέπει ως ποντικό ο οποίος θα πρέπει να περιστρέφεται γύρω από τη φάκα που έχει το τυράκι. Και επιπλέον πιστεύει ότι του αξίζει η πιο σκληρή σαδομαζοχιστική πολιτική πρακτική. Στη χώρα μας δεν γίνεται καμιά ανταλλαγή σημείων μεταξύ πολίτη και κράτους. Υπάρχει μόνο μια σύγκλιση εκείνη όπου πλησιάζει ο πολίτης το κράτος χωρίς απαιτήσεις περιμένοντας από την ευσπλαχνία του να του χαρίσει κάτι. Αυτή η πρωτόγονη και αυταρχική πολιτική αντιστρεπτοποιεί όλα τα σημεία της δημοκρατίας.
Ας το καταλάβουμε το ελληνικό κράτος μισεί τα νοήματα, ακυρώνει τις βεβαιότητες, εξοστρακίζει τις αξιοπρέπειες, αντιπαλεύει τις σχέσεις, ενώ εδραιώνει την ευκολία, βοηθά τη ταχεία κίνηση της παραπληροφόρησης και ευλογεί τις υποταγές.
Η δουλοπρέπεια γίνεται ο ιπτάμενος στρατηγικός μηχανισμός του ελληνικού κράτους, ο από μηχανής θεό του. Με άλλα λόγια η φιλοδοξία του για τον έλληνα πολίτη είναι να κοιμηθεί τον ανεξύπνητο.
Απόστολος Αποστόλου. Καθηγητής πολιτικής και κοινωνικής φιλοσοφίας.
