Στα χιονισμένα σύνορα της Κίνας με τη Ρωσία, μία αντιπροσωπεία που πουλά φορτηγά έχει διπλασιάσει τις πωλήσεις της από τον περασμένο χρόνο χάρη στους Ρώσους πελάτες της. Την ίδια στιγμή, οι εξαγωγές της Κίνας προς τη γείτονά της είναι τόσο ισχυρές που οι Κινέζοι εργάτες κατασκευών έχτισαν αποθήκες και 20 ορόφους πύργους γραφείων στα σύνορα των δύο χωρών αυτό το καλοκαίρι.
Από τον Keith Bradsher/New York Times
Η συνοριακή πόλη Heihe είναι μια μικρογραφία της ολοένα στενότερης οικονομικής σχέσης της Κίνας με τη Ρωσία. Η Κίνα επωφελείται από την εισβολή της στην Ουκρανία, η οποία οδήγησε τη Ρωσία να στραφεί από τη Δύση στην Κίνα για αγορές από αυτοκίνητα μέχρι τσιπ υπολογιστών.
Η Ρωσία, με τη σειρά της, πουλάει πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην Κίνα με μεγάλες εκπτώσεις. Οι ρωσικές σοκολάτες, τα λουκάνικα και άλλα καταναλωτικά αγαθά είναι σε αφθονία στα κινεζικά σούπερ μάρκετ. Το εμπόριο μεταξύ Ρωσίας και Κίνας ξεπέρασε τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια τους πρώτους 11 μήνες του τρέχοντος έτους, επίπεδο που οι χώρες δεν περίμεναν να φτάσουν μέχρι το 2024.
Η εισβολή στην Ουκρανία έχει επίσης ενισχύσει το προφίλ της Ρωσίας μέσα στην ίδια την Κίνα. Για παράδειγμα, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν καθημερινά και σε σταθερή βάση μια μεγάλη δόση ρωσικής προπαγάνδας στην Κίνα και σε όλο τον κόσμο. Μάλιστα, η Ρωσία σήμερα είναι τόσο δημοφιλής στην Κίνα που οι influencers των μέσων κοινωνικής δικτύωσης συρρέουν στο Harbin, την πρωτεύουσα της βορειότερης επαρχίας της Κίνας στα ανατολικά, της Heilongjiang, για να ποζάρουν με ρωσική ενδυμασία μπροστά από έναν πρώην ρωσικό καθεδρικό ναό εκεί.
Ο Xi Jinping, ο ηγέτης της Κίνας, και ο πρόεδρος της Ρωσίας, Vladimir V. Putin, έχουν κάνει πολλές δημόσιες δηλώσεις για τους στενούς δεσμούς των δύο εθνών. Ο Xi επισκέφθηκε το Harbin στις αρχές Σεπτεμβρίου και δήλωσε ότι η Heilongjiang είναι η «πύλη της Κίνας προς τον Βορρά». «Η διατήρηση και η καλή ανάπτυξη των σχέσεων Κίνας-Ρωσίας είναι μια στρατηγική επιλογή που γίνεται και από τις δύο πλευρές στη βάση των θεμελιωδών συμφερόντων των δύο λαών», είπε ο Κινέζος ηγέτης κατά τη συνάντηση στο Πεκίνο, την Τετάρτη, με τον Ρώσο πρωθυπουργό, Mikhail Mishustin.
Η Κίνα έχει καλύψει μια κρίσιμη ανάγκη εισαγωγών για τη Ρωσία, την οποία πολλές ευρωπαϊκές και αμερικανικές εταιρείες απέφυγαν μετά την έναρξη του πολέμου του Putin τον Φεβρουάριο του 2022. Η Κίνα συνέχισε το ρόλο της ως υποκατάστατου προμηθευτή αγαθών παρά το ότι διακινδύνευσε τους στενούς οικονομικούς της δεσμούς με πολλά ευρωπαϊκά έθνη.
Πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, οι ηγέτες της Γερμανίας, της Γαλλίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών παραμέριζαν τις κύριες διαφορές με την Κίνα για θέματα όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, δίνοντας έμφαση στο εμπόριο. Κινέζοι αξιωματούχοι, από την πλευρά τους, επιμένουν ότι δεν πρέπει να αναγκαστούν να επιλέξουν μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας και ότι η Κίνα πρέπει να είναι ελεύθερη να συναλλάσσεται και με τις δύο.
Οι μεγαλύτεροι κερδισμένοι για την Κίνα από την άνοδο του εμπορίου με τη Ρωσία ήταν (και συνεχίζουν να είναι) οι κατασκευαστές οχημάτων της.
Ένα πρόσφατο απόγευμα στο Heihe, σειρές πετρελαιοκίνητων φορτηγών με χαλκομανίες από αρκούδες που επτίθενται, σύμβολο της Ρωσίας, στις πόρτες των οδηγών τους, περίμεναν να οδηγηθούν μέσω μιας γέφυρας του ποταμού Αμούρ προς τη Ρωσία. Η γέφυρα είναι καινούργια, όπως και τα φορτηγά, που είχαν σήματα Genlyon, μιας μάρκας που ανήκει στην κρατική εταιρεία Shanghai Automotive Industry Corporation. Η ίδια, γνωστή ως SAIC, κατασκευάζει επίσης μάρκες αυτοκινήτων όπως η MG, που αποκτήθηκαν από τη Βρετανία.
Οι πωλήσεις βοήθησαν την Κίνα να ξεπεράσει την Ιαπωνία φέτος ως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας αυτοκινήτων στον κόσμο. Γερμανοί κατασκευαστές όπως η Mercedes-Benz και η BMW ήταν παλιοί ισχυροί πωλητές στη Ρωσία, αλλά έχουν αποσυρθεί ως απάντηση στις κυρώσεις στη χώρα από την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.
Οι πωλήσεις πολυτελών αυτοκινήτων στη Ρωσία έχουν πέσει, συμβάλλοντας στη μείωση του συνολικού μεγέθους της αγοράς αυτοκινήτων της χώρας, η οποία είναι τώρα λιγότερη από το μισό μέγεθος της αγοράς της Γερμανίας. Όμως, οι οικογένειες της κατώτερης μεσαίας τάξης και οι φτωχές ρωσικές οικογένειες, τα μέλη των οποίων αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των στρατιωτών που πολεμούν, έχουν αυξήσει τις αγορές προσιτών κινεζικών αυτοκινήτων, σύμφωνα με τον Alexander Gabuev, διευθυντή του Carnegie Russia Eurasia Center.
Ένας λόγος, είπε ο Gabuev, είναι οι πληρωμές θανάτου και αναπηρίας που καταβάλλουν η ρωσική κυβέρνηση και οι ασφαλιστές σε οικογένειες Ρώσων στρατιωτών: Έως και 90.000 δολάρια σε περίπτωση θανάτου. Η Ρωσία δεν έδωσε στη δημοσιότητα τον αριθμό των νεκρών και των τραυματιών της, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες τους υπολογίζουν συνολικά στους 315.000.
Οι Ρώσοι αγοράζουν σχεδόν αποκλειστικά αυτοκίνητα εσωτερικής καύσης. Η Κίνα έχει πλεόνασμα από αυτά επειδή οι καταναλωτές της έχουν στραφεί στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Και η ύπαρξη χερσαίων συνόρων σημαίνει ότι η Κίνα μπορεί να μεταφέρει αυτοκίνητα στη Ρωσία σιδηροδρομικώς, ένας σημαντικός παράγοντας επειδή η Κίνα δεν διαθέτει δικό της στόλο υπερωκεάνιων πλοίων μεταφοράς για εξαγωγές οχημάτων.
Ως αποτέλεσμα; Οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν καταλάβει το 55% της ρωσικής αγοράς, σύμφωνα με την GlobalData Automotive. Είχαν 8% το 2021.
«Ποτέ στο παρελθόν δεν έχουμε δει αυτοκινητοβιομηχανίες από μία μόνο χώρα να καταβροχθίζουν τόσο μεγάλο μερίδιο αγοράς τόσο γρήγορα. Οι Κινέζοι πέτυχαν απροσδόκητα κέρδη», δήλωσε ο Michael Dunne, σύμβουλος αυτοκινητοβιομηχανίας Ασίας στο San Diego.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προειδοποιήσει έντονα την Κίνα να μην στείλει όπλα στη Ρωσία και δεν έχουν ακόμη αποκαλυφθεί στοιχεία ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει. Ωστόσο, ορισμένος πολιτικός εξοπλισμός που πουλάει η Κίνα στη Ρωσία, όπως drones και φορτηγά, έχει επίσης στρατιωτικές χρήσεις.
Ο εναγκαλισμός της Ρωσίας από το Πεκίνο έχει επίσης προσφέρει ένα μέτριο αλλά επίκαιρο όφελος στην κατασκευαστική βιομηχανία της Κίνας. Η κινεζική οικονομία πάλεψε να επουλώσει τα σημάδια που άφησαν σχεδόν τρία χρόνια αυστηρών μέτρων «μηδενικής Covid».
Την ίδια στιγμή πάντως, η αγορά ακινήτων σε όλη την Κίνα συνεχίζεται να βρίσκεται σε κρίση. Δεκάδες εκατομμύρια διαμερίσματα είναι άδεια ή ημιτελή και νέα έργα έχουν σταματήσει, στερώντας τον κατασκευαστικό τομέα από εργασίες που τροφοδοτούσαν εδώ και καιρό θέσεις εργασίας.
«Έχουν κατασκευαστεί πολλά κτίρια, αλλά χωρίς να μένει κανείς μέσα», είπε ο Zhang Yan, ένας πωλητής ξύλινων πορτών από το Heihe. Ωστόσο, ορισμένοι εργάτες βρίσκουν δουλειά στα μήκους 2.600 μίλια ρωσικών συνόρων, τα οποία μέχρι φέτος είχαν έλλειψη στάσεων φορτηγών, τελωνειακών κέντρων επεξεργασίας, εργοστασίων σιδηροδρόμων, αγωγών και άλλων υποδομών. Οι κατασκευές προχώρησαν με γοργούς ρυθμούς το καλοκαίρι σε πόλεις όπως το Heihe, αν και έχουν σταματήσει εξαιτίας του πολύ ψυχρού χειμώνα.
Ωστόσο, απαιτούνται αγωγοί για ένα από τα πιο κρίσιμα εμπορεύματα που διακινούνται μεταξύ των δύο χωρών: Την ενέργεια.
Η φθηνή ρωσική ενέργεια, παρακάμπτοντας τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν από τη Δύση, βοήθησε τα κινεζικά εργοστάσια να ανταγωνιστούν στις παγκόσμιες αγορές, ακόμη και όταν οι ανταγωνιστές τους σε άλλα μέρη, ιδίως στη Γερμανία, αντιμετώπισαν σημαντικά υψηλότερο ενεργειακό κόστος τα τελευταία δύο χρόνια.
Η Ρωσία εντείνει τις αποστολές φυσικού αερίου μέσω του αγωγού Power of Siberia προς την Κίνα και διαπραγματεύεται την κατασκευή ενός δεύτερου που θα μεταφέρει αέριο από κοιτάσματα που εξυπηρετούσαν την Ευρώπη πριν από τον πόλεμο της Ουκρανίας. Η Κίνα και η Ρωσία συμφώνησαν επίσης, νωρίτερα κατά τρεις εβδομάδες από τον πόλεμο στην Ουκρανία, να κατασκευάσουν έναν τρίτο, μικρότερο αγωγό που θα μεταφέρει φυσικό αέριο από την ανατολική Ρωσία στη βορειοανατολική Κίνα, και η κατασκευή αυτού του έργου έχει προχωρήσει.
Ο νεότερος αγωγός θα διασχίζει εδάφη που κατέλαβε η Ρωσία από την Κίνα στα τέλη της δεκαετίας του 1850 και δεν τα επέστρεψε ποτέ. Μόλις τη δεκαετία του 1960, η Κίνα και η Σοβιετική Ένωση μάλωναν για την τοποθέτηση των συνόρων τους και τα στρατεύματά τους συγκρούστηκαν.
Σε ένα χωριό κοντά στο Heihe, ένα άγαλμα μεγαλύτερο από το φυσικό μέγεθος ενός αυτοκρατορικού Κινέζου στρατηγού εξακολουθεί να ατενίζει τον ποταμό Amur. Σήμερα η Ρωσία και η Κίνα κατασκευάζουν γέφυρες και αγωγούς που τη διασχίζουν.
*Ο Li You και η Olivia Wang συνέβαλαν στην έρευνα
