Ηλίας Καλλιώρας : Χούθι: Το γεωπολεμικό «κουρδιστήρι» της Μέσης Ανατολής

Οι Χούθι είναι μια μουσουλμανική σέκτα Ζαϊντί που δραστηριοποιείται στην Υεμένη. Η Ζαϊντίγια ή Ζαϊντισμός, επίθετο του Zaidi ή Zaydi, είναι μια πρώιμη θρησκευτική σέκτα που ξεπήδησε κατά τον 8ο αιώνα από το σιιτικό Ισλάμ και πήρε το όνομά της από τον Ζαΐντ Ιμπν Αλί (695-740), εγγονό του Χουσεΐν Ιμπν Αλί. Οι ακόλουθοι του κλάδου του σιιτισμού Ζαϊντίγια ή Ζαϊντιστές αποτελούν περίπου το 40-45% των μουσουλμάνων στην Υεμένη. Το κίνημα των Χούθι είναι γνωστό και ως Ansarallah ή Υποστηρικτές του Θεού.

Η σύγχρονη ιστορία της Υεμένης ξεκινάει το 1918, όταν η Βόρεια Υεμένη έλαβε την ανεξαρτησία της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η Βρετανική Αυτοκρατορία κατείχε την περιοχή-κράτος του Άντεν ως προτεκτοράτο τον 19ο αιώνα και αποχώρησε από την περιοχή της Νότιας Υεμένης το 1967. Το 1970 η Νότια κυβέρνηση υιοθέτησε ένα κομμουνιστικό κυβερνητικό σύστημα. Η Βόρεια και η Νότια Υεμένη ενώθηκαν επίσημα στο σημερινό κράτος της Υεμένης στις 22 Μαΐου 1990.

Η Υεμένη βρίσκεται στο νοτιοδυτικό μέρος της Αραβικής Χερσονήσου, έχει έκταση 527.968 τ.χλμ και πληθυσμό περίπου 32 εκατ. κατοίκους. Πρωτεύουσα «ντε γιούρε» ή «εκ του νόμου» της Υεμένης είναι η Σαναά (περίπου 2 εκατ. κάτοικοι), ενώ «ντε φάκτο» ή εκ των πραγμάτων πρωτεύουσα είναι η πόλη Άντεν (περίπου 670.000 κάτοικοι) από το 2015. Η Υεμένη συνεχίζει να μαστίζεται με εμφύλιο πόλεμο μέχρι σήμερα.

Οι Ζαϊντί σιίτες Χούθι έχουν μια δική τους μοναδική ιστορική προσέγγιση στη σιιτική ισλαμική σκέψη και είναι η κυρίαρχη πολιτική και ένοπλη δύναμη της Υεμένης μετά την Επανάσταση των Χούθι στην Υεμένη κατά της σουνιτικής κυβέρνησης το 2014 και το 2015. Οι Ζαϊντιστές κυβερνούσαν την Υεμένη για αιώνες, αλλά περιθωριοποιήθηκαν υπό το σουνιτικό καθεστώς που ήρθε στην εξουσία μετά τον εμφύλιο πόλεμο του 1962.

Το κίνημα του Αλ Χούθι ιδρύθηκε για να εκπροσωπήσει τους Ζαΐδηδες ή Ζαϊντιστές και να αντισταθεί στον ριζοσπαστικό σουνιτισμό και κυρίως στις ιδέες και τις διδαχές των Ουαχαμπιτών μουσουλμάνων από τη Σαουδική Αραβία. Η θρησκευτική ομάδα των Ζαϊντί Χούθι αντλεί την ονομασία της από τον Χουσεΐν Μπαντρεντίν αλ-Χούθι, ο οποίος ξεκίνησε επανάσταση στην Υεμένη το 2004 και σκοτώθηκε στη συνέχεια από τις Ένοπλες δυνάμεις της Υεμένης τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους.

Ο Χουσεΐν αλ Χούθι βασίστηκε και ξεκίνησε και πολιτικά στην «Πιστή Νεολαία», ένα θρησκευτικό κίνημα αναβίωσης μιας υποκατηγορίας του σιιτικού Ισλάμ που ονομαζόταν Ζαϊντισμός, όπως ήδη προαναφέρθηκε.

Οι σιίτες Χούθι ανήκουν σε μια φυλή από τη βορειοδυτική επαρχία Σαάντα της Υεμένης και ασκούν «ντε φάκτο» έλεγχο στο μεγαλύτερο τμήμα της βόρειας Υεμένης.

Ο Αλί Αμπντάλα Σάλεχ, ο πρώτος πρόεδρος της Υεμένης μετά την ενοποίηση της Βόρειας και της Νότιας Υεμένης το 1990, υποστήριξε την εισβολή των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράκ στην οποία αντιτάχθηκαν οι περισσότεροι κάτοικοι της Υεμένης. Για τον Χουσεΐν αλ Χούθι, το ρήγμα αυτό ήταν μια πολιτική ευκαιρία και εκμεταλλευόμενος τη δημόσια οργή οργάνωσε μαζικές διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις. Μετά από μήνες αταξίας και σφοδρών διαδηλώσεων, ο πρόεδρος Σάλεχ εξέδωσε ένταλμα σύλληψης του Χουσεΐν αλ Χούθι.

Το 2011, ύστερα από εξέγερση στα πλαίσια της Αραβικής Άνοιξης, ο επί τρεις δεκαετίες κυβερνήτης της χώρας Αλί Αμπντάλα Σάλεχ παραιτήθηκε και τον αντικατέστησε ο μέχρι τότε αντιπρόεδρός του Αμπντ Ραμπού Χαντί και οι μεταξύ τους συνομιλίες-συμφωνίες έθεσαν τις βάσεις για μια νέα συνταγματική συνέλευση και νέες εκλογές. Οι Χούθι, ωστόσο, απέρριψαν το σχέδιο που συμφωνήθηκε και οι νέες αντιδράσεις και η στρατιωτική πτέρυγα των Χούθι μεγάλωναν καθώς όλο και περισσότεροι μαχητές προσχώρησαν στον αγώνα κατά του προέδρου Abd-Rabbu Mansour Hadi.

Οι Χούθι χτύπησαν το 2014, εκτόπισαν την κυβέρνηση Χαντί και ο πρόεδρος Αμπντ Χάντι κατέφυγε στη Σαουδική Αραβία, η οποία εξαπέλυσε πόλεμο κατά των Χούθι κατόπιν αιτήματός του τον Μάρτιο του 2015. Οι φιλοϊρανοί Χούθι, καθοδηγούμενοι από τον Αμπντούλ-Μαλίκ αλ-Χούθι, πέτυχαν στο πραξικόπημα του 2014-2015 να αποκτήσουν τον έλεγχο σημαντικών εδαφών, της πρωτεύουσας Σαναά και του κοινοβουλίου.

Στην εμφύλια διαμάχη, το σιιτικό Ιράν βοήθησε τους σιίτες αντάρτες Χούθι και η σουνιτική Σαουδική Αραβία υποστήριξε την σουνιτική κυβέρνηση της Υεμένης. Αυτό που αναμενόταν να είναι μια γρήγορη εκστρατεία κατά των Χούθι κράτησε χρόνια. Μια κατάπαυση του πυρός υπογράφηκε τελικά το 2022. Έληξε χρονικά μετά από έξι μήνες, αλλά τα αντιμαχόμενα μέρη της Υεμένης δεν επέστρεψαν εκ νέου σε μια σύγκρουση πλήρους κλίμακας.

Οι αντάρτες Χούθι συνεχίζουν να λαμβάνουν πολύ μεγάλη υποστήριξη από το κράτος του Ιράν με τη μορφή όπλων, χρημάτων, εκπαίδευσης, κλπ., όσο επίσης και πολλαπλή βοήθεια και από τη σιιτική οργάνωση Χεζμπολάχ. Οι Χούθι, μαζί με τη Χαμάς στη Γάζα και τη Χεζμπολάχ στο Λίβανο, αποτελούν μέρος του λεγόμενου «Άξονα της Αντίστασης» του Ιράν: Μια υπό την ηγεσία του Ιράν αντι-ισραηλινή και αντι-δυτική συμμαχία διαφόρων περιφερειακών πολιτοφυλακών που όλες υποστηρίζονται από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν.

Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν αναφέρει ότι ο εμφύλιος πόλεμος στην Υεμένη έχει μετατραπεί σε μια από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο. Σχεδόν ένα τέταρτο του εκατομμυρίου άνθρωποι έχουν σκοτωθεί κατά τη διάρκεια αυτής της σύγκρουσης, σύμφωνα με τα στοιχεία και τις στατιστικές του ΟΗΕ. Οι Χούθι έχουν επίσης επιδιώξει μια ειδική συμφωνία με τους Σαουδάραβες που θα έφερνε οριστικό τέλος στον πόλεμο και θα εδραίωνε εισέτι τον ρόλο τους ως κυβερνήτες της χώρας.

Μετά την «11η Σεπτεμβρίου» του Ισραήλ και το ξεκίνημα του πολέμου στη Γάζα στις 7 Οκτωβρίου 2023 και καθώς ο πόλεμος Ισραήλ – Χαμάς κλιμακώνεται περεταίρω, οι Χούθι συμμετέχουν όλο και πιο ενεργά και αναλαμβάνουν όλο και μεγαλύτερο γεωστρατιωτικό μέρος, πολεμικές θέσεις και επιθέσεις και πολιτικό βάρος στη νέα αυτή διένεξη και πόλεμο της Μέσης Ανατολής. Οι αντάρτες Χούθι έχουν εκφράσει επανειλημμένα και δυναμικά την υποστήριξή τους προς τους Παλαιστίνιους και έχουν απειλήσει πάρα πολλές φορές το κράτος Ισραήλ.

Ανάμεσα στα άλλα, οι Χούθι της Υεμένης εντείνουν τις επιθέσεις τους σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, οι οποίες, όπως οι ίδιοι λένε, αποτελούν εκδίκηση και πόλεμο κατά του Ισραήλ για τη στρατιωτική εισβολή και την εντεινόμενη πολεμική εκστρατεία στη Γάζα. Οι αντάρτες Χούθι έχουν τις στρατιωτικές δυνατότητες και τα μέσα για να βοηθήσουν και να κλιμακώσουν τον πόλεμο του Ισραήλ κατά της Χαμάς σε μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση και πόλεμο.

Αμερικανοί ειδικοί έχουν αναφέρει επαναλαμβανόμενες βελτιώσεις στο βεληνεκές, την ακρίβεια και τη φονικότατα των πυραύλων εγχώριας παραγωγής των ανταρτών Χούθι. Τα εγχώρια όπλα των Χούθι συναρμολογήθηκαν σε μεγάλο βαθμό με εξαρτήματα που εισήχθησαν λαθραία στην Υεμένη από το Ιράν σε κομμάτια και έχουν καταφέρει να κάνουν πολύ μεγάλες συνολικές βελτιώσεις. Και ενώ οι Χούθι μπορεί να μην είναι σε θέση να αποτελέσουν σοβαρή απειλή για το Ισραήλ, παραταύτα, η τεχνολογία τους μπορεί να προκαλέσει πόνο και χάος στην Ερυθρά Θάλασσα, στον Κόλπο του Άντεν και ειδικά στα στενά του Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Από τα στενά του Bab-el-Mandeb στην Ερυθρά Θάλασσα και από τη διώρυγα του Σουέζ της Αιγύπτου μετακινείται το 12% του παγκόσμιου εμπορίου, συμπεριλαμβανομένου του 30% της παγκόσμιας διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων και περίπου 8,2 εκ. βαρέλια πετρελαίου και πετρελαιοειδών κάθε μέρα. Τον Μάρτιο του 2021, όταν το πλοίο Ever Given προσάραξε στη διώρυγα του Σουέζ για σχεδόν μία εβδομάδα, επιβράδυνε την μεταφορά φορτίου αξίας έως και 10 δισ. δολαρίων κάθε μέρα.

Οι Χούθι, που κατηγορούν την Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ότι είναι λακέδες και πιόνια των ΗΠΑ και του Ισραήλ, έχουν χρησιμοποιήσει επανειλημμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και αντιπλοϊκούς πυραύλους για να στοχεύσουν εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα. Υπάρχουν νέοι και βάσιμοι φόβοι ότι οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους των Χούθι εναντίον εμπορικών πλοίων, οι οποίες σημειώνονται σχεδόν καθημερινά από τις αρχές Δεκεμβρίου 2023, θα μπορούσαν να προκαλέσουν ακόμη μεγαλύτερο σοκ στην παγκόσμια οικονομία.

Αφού πρώτα υπογραμμίσω το εξόχως αμφίσημο και πολύ ύπουλο γεγονός ότι οι ΗΠΑ έθεσαν εκτός λίστας τρομοκρατικών οργανώσεων τους Χούθι της Υεμένης τον Φεβρουάριο του 2021, κατά τις τελευταίες εβδομάδες οι αντάρτες Χούθι έχουν αναλάβει δημοσίως την ευθύνη για πολλές επιθέσεις εναντίον πλοίων και άλλων στόχων που, σύμφωνα με τους Χούθι, συνδέονται με το Ισραήλ. Οι ειδήσεις και τα γεγονότα σε σχέση με τις επιθέσεις και την στάση των Χούθι, μετά την εισβολή του Ισραήλ στη Γάζα στις 7 Οκτωβρίου 2023, τρέχουν με αυξανόμενους ρυθμούς και ένταση.

Το πλοίο Swan Atlantic, Νορβηγικής ιδιοκτησίας, δέχθηκε επίθεση στην Ερυθρά Θάλασσα στα ανοικτά των ακτών της Υεμένης. Το Αμερικανικό αντιτορπιλικό USS Thomas Hudner κατέρριψε μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα-καμικάζι προερχόμενα από περιοχές της Υεμένης. Υπήρξε ένα εντυπωσιακό χτύπημα κατά βρετανικού εμπορικού πλοίου, αυτή τη φορά όχι στα στενά της Ερυθράς Θάλασσας αλλά στα πέρατα του Ινδικού Ωκεανού και μόλις διακόσια ναυτικά μίλια από τις ακτές της Ινδίας, στο οποίο προχώρησαν οι αντάρτες Χούθι.

Ο εκπρόσωπος των Χούθι ανακοίνωσε (26/12/2023) ότι ένα εμπορικό πλοίο, το MSC United, «στοχοποιήθηκε με κατάλληλους ναυτικούς πυραύλους, αφού απέρριψε τρεις προειδοποιητικές κλήσεις». Επίσης, οι Χούθι ανέλαβαν την ευθύνη για πλήγμα με drones στην ισραηλινή πόλη Εϊλάτ «και σε άλλες περιοχές της κατεχόμενης Παλαιστίνης». Η Αμερικανική Στρατιωτική Διοίκηση Μέσης Ανατολής (Centcom) ανακοίνωσε ότι ο αμερικανικός στρατός κατέρριψε (26/12/2023) 12 μη επανδρωμένα επιθετικά αεροσκάφη, 3 βαλλιστικούς πυραύλους κατά πλοίων και δύο πύραυλων πλεύσης που εκτόξευσαν οι αντάρτες Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα.

Αφού οι Χούθι ξεπέρασαν τις 100 επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, κλπ, και απειλώντας οι ίδιοι αντάρτες με επιθέσεις ανά 12ωρο στην Ερυθρά Θάλασσα, οι ΗΠΑ έθεσαν ως στόχο την συγκρότηση πολυεθνικού στόλου 10 χωρών για την αντιμετώπιση των επιθέσεων των ανταρτών Χούθι εναντίον πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς τίθεται σε σοβαρό κίνδυνο πλέον το παγκόσμιο εμπόριο. Η απάντηση στις ΗΠΑ ήρθε από τον εκπρόσωπο των Χούθι Μοχάμεντ Α. Σαλάμ: «Η Ερυθρά Θάλασσα θα γίνει “μια φλεγόμενη αρένα” εάν οι ΗΠΑ και οι άλλες χώρες συνεχίσουν στη διεθνή ναυτική δύναμη. Οι χώρες στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας πρέπει να κατανοήσουν τον κίνδυνο που απειλεί την εθνική τους ασφάλεια».

Στις 23 Δεκεμβρίου 2023, οι ΗΠΑ κατηγόρησαν το Ιράν για τις επιθέσεις των ανταρτών Χούθι. Η εκπρόσωπος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου τόνισε ότι το Ιράν «ενεπλάκη βαθιά» στον σχεδιασμό των πρόσφατων επιθέσεων που εξαπέλυσαν οι Χούθι εναντίον εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα. Η εκπρόσωπος Άντριεν Γουάτσον δήλωσε ότι οι πληροφορίες που παρείχε η Τεχεράνη ήταν κρίσιμης σημασίας, ώστε οι Χούθι να βάλουν στο στόχαστρο τα πλοία. Η ίδια εκπρόσωπος είπε ότι «δεν έχουμε κανέναν λόγο να πιστεύουμε ότι το Ιράν προσπαθεί να αποτρέψει αυτήν την επικίνδυνη συμπεριφορά των Χούθι».

Η Τεχεράνη αρνήθηκε ότι εμπλέκεται στις επιθέσεις που εξαπολύουν οι Χούθι εναντίον εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, με τον Ιρανό υπουργός Εξωτερικών Αλί Μπαγερί να υπογραμμίζει ότι «η αντίσταση (οι ένοπλες οργανώσεις που μάχονται το Ισραήλ) διαθέτει τις δικές της δυνάμεις και ενεργεί με βάση τις δικές της αποφάσεις και δυνατότητες».

Τέσσερις από τις πέντε μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρείες του κόσμου (Maersk, Hapag-Lloyd, CMA CGM Group και Evergreen) ανακοίνωσαν ότι θα διακόψουν τη ναυσιπλοΐα μέσω της Ερυθράς Θάλασσας υπό τον υπολογίσιμο φόβο των επιθέσεων των ανταρτών Χούθι. Ο πετρελαϊκός γίγαντας BP δήλωσε ότι θα κάνει το ίδιο επίσης, μια κίνηση που προκάλεσε την εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.

Εν κατακλείδι, ηθελημένα ή αθέλητα, η στάση, οι θέσεις και οι επιθέσεις των Χούθι αποτελούν αγνό σιωνιστικό «βούτυρο» στο ψωμί των απογόνων του Ιούδα, που συνεχίζουν αριστοτεχνικά και με μοναδική μαεστρία το σχέδιό τους για τον μαζικό αποπληθυσμό της γης. Η εμπόλεμη κατάσταση στην Μέση Αναστολή που προέκυψε μετά από την εισβολή του Ισραήλ στη Γάζα, χρειάζεται και αυτή το γεωπολεμικό της «κουρδιστήρι»:

Το οποίο φροντίζουν να κουρδίζουν με συνέπεια, τακτικά και με αντάρτικο ζήλο οι Χούθι της Υεμένης μέχρι να φτάσουμε στο κομβικό σημείο όπου το Ισραήλ/ΗΠΑ θα βομβαρδίσουν το Ιράν. Και όλα θα πάρουν μετέπειτα τον δρόμο τους προς τον επίγειο αρμαγεδδώνα.

https://www.facebook.com/profile.php?id=100000270536476

ΗΛΙΑΣ Δ. ΚΑΛΛΙΩΡΑΣ, PhD
Διεθνολόγος Καθηγητής, Συγγραφέας
Πρώην Βουλευτής Φθιώτιδας