Αντιμέτωπη με ψήφο δυσπιστίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την πρώτη απόπειρα αποπομπής προέδρου της Επιτροπής από το 2014, βρίσκεται η πρόεδρος της Κομισιόν Ursula von der Leyen…
Το κατηγορητήριο είναι εκρηκτικό: Μυστικές ανταλλαγές SMS με τον CEO της Pfizer, Albert Bourla, κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, που φέρονται να σχετίζονται με την προμήθεια των εμβολίων, έρχονται στο φως.
Η άρνησή της να δώσει στη δημοσιότητα τα μηνύματα, καθώς και οι καταγγελίες για κακοδιαχείριση κονδυλίων και παρεμβάσεις σε εθνικές εκλογές, έχουν προκαλέσει σάλο και εσωτερική εξέγερση στο ευρωκοινοβούλιο.
Η πρόταση μομφής κατατέθηκε από τον ακροδεξιό Ρουμάνο ευρωβουλευτή Gheorghe Piperea και κατάφερε να συγκεντρώσει τις απαιτούμενες υπογραφές – γεγονός που φέρνει την von der Leyen στη δυσκολότερη θέση της πολιτικής της καριέρας.
Παρότι οι ισχυρές ευρωομάδες (όπως το ΕΛΚ, του οποίου ηγείται η ίδια) δείχνουν να τη στηρίζουν, το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: η δυσφορία και η δυσπιστία απέναντι στο πρόσωπό της διογκώνονται επικίνδυνα.
Σημείο ανάφλεξης αποτελεί η πρόσφατη απόφαση ευρωπαϊκού δικαστηρίου που δικαιώνει όσους ζητούσαν τη δημοσιοποίηση των μηνυμάτων μεταξύ von der Leyen και Bourla – ανταλλαγές που έγιναν πίσω από κλειστές πόρτες την ώρα που η Ευρώπη δεχόταν την πίεση των lockdowns και της αγωνιώδους αναζήτησης εμβολίων.
Πολλοί κάνουν λόγο για «σκιώδη διπλωματία» και «προσβολή της διαφάνειας».
Το θερμόμετρο ανεβαίνει και εκτός Ε.Ε., με τον Dmitry Medvedev, πρώην πρωθυπουργό της Ρωσίας και νυν αναπληρωτή πρόεδρο του ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας, να ρίχνει λάδι στη φωτιά.
Σε εμπρηστική ανάρτησή του στο Telegram χαρακτήρισε την πρόεδρο της Κομισιόν «ανέντιμη», την κατηγόρησε για «απάτη» και την αποκάλεσε «τοξική γηραιά» – προσθέτοντας γεωπολιτικές διαστάσεις στην κρίση.
Η Ιστορία επαναλαμβάνεται;
Η τελευταία φορά που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οδηγήθηκε στην παραίτηση ήταν το 1999, με τον πρόεδρο Jacques Santer, μετά από σκάνδαλα διαφθοράς και κακοδιαχείρισης.
Η σύγκριση με εκείνη την περίοδο φαντάζει αναπόφευκτη, ενώ η ψήφος της Πέμπτης ενδέχεται να λειτουργήσει ως βαρόμετρο για τη μελλοντική συνοχή και αξιοπιστία των ευρωπαϊκών θεσμών.
Αν και η von der Leyen αναμένεται να επιβιώσει της ψηφοφορίας –που απαιτεί τα 2/3 των ψήφων για να περάσει– η εικόνα της έχει ήδη πληγεί ανεπανόρθωτα. Πολλοί μιλούν για θεσμική κρίση, απώλεια πολιτικής νομιμοποίησης και ευρωπαϊκή αδιαφάνεια σε κρίσιμες αποφάσεις για τη δημόσια υγεία.
Tο τέλος του βάλτου της ΕΕ
Ο βάλτος των Βρυξελλών έχει πλέον ξεχειλίσει ενώ η πίεση αυξάνεται στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen να εγκαταλείψει το αξίωμά της.
Η στενή σύμμαχος του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ετοιμάζεται για ατιμωτική έξοδο από την εξουσία με πολλές σκιές για τον βίο και την πολιτεία της.
Όπως προειπώθηκε, η πρωτοβουλία, που ξεκίνησε ο Ρουμάνος ευρωβουλευτής Gheorghe Piperea, πηγάζει από το συνεχιζόμενο σκάνδαλο «Pfizergate», το οποίο κλιμακώθηκε τον Μάιο, όταν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξέδωσε μια ιστορική απόφαση κατά της Επιτροπής για την μη αποκάλυψη γραπτών μηνυμάτων που ανταλλάχθηκαν μεταξύ της von der Leyen και του Διευθύνοντος Συμβούλου της Pfizer, Albert Bourla.
Αυτά στάλθηκαν κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων το 2021 για την αγορά έως και 1,8 δισεκατομμυρίων δόσεων του εμβολίου Pfizer-BioNTech με κόστος 35 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η πρόταση του Piperea υποστηρίχθηκε από 74 ευρωβουλευτές από διάφορες διακομματικές ομάδες – συμπεριλαμβανομένου ενός από την Ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος της Von den Leyen – και η ψηφοφορία αναμένεται να πραγματοποιηθεί τον επόμενο μήνα.
Ενώ η πρόταση έχει ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας λόγω του υψηλού πήχη της πλειοψηφίας των δύο τρίτων, αυτό εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πολιτικό εμπόδιο για την von der Leyen — και μια πρόκληση για ολόκληρο το διεφθαρμένο σύστημα των Βρυξελλών.
Για πρώτη φορά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα αναγκαστεί να κάνει δημόσια και επίσημη συζήτηση για ένα σκάνδαλο που για χρόνια περιορίζεται σε δημοσιεύματα εφημερίδων και δικαστήρια.
Διαφάνεια και δημοκρατικές διαδικασίες
«Η πρωτοβουλία αφορά ουσιαστικά την τήρηση της διαφάνειας και τη διασφάλιση μιας δίκαιης και γνήσιας δημοκρατικής διαδικασίας», δήλωσε ο Piperea. Αναγνώρισε ότι οι πιθανότητες επιτυχίας της είναι ελάχιστες, αλλά είπε ότι προσφέρει μια «κρίσιμη ευκαιρία για εποικοδομητική και τεκμηριωμένη κριτική» προς την Πρόεδρο της Επιτροπής της ΕΕ.
Πρόκειται για κάτι περισσότερο από απλώς την Pfizergate.
Από την επανεκλογή της το 2024, η von der Leyen έχει επικριθεί έντονα από διάφορες πλευρές για την αυταρχική της προσέγγιση και τον συστηματικό παραγκωνισμό του Κοινοβουλίου.
Τον περασμένο μήνα, για παράδειγμα, η Επιτροπή πρότεινε τη χρήση μιας ρήτρας έκτακτης ανάγκης στη συνθήκη της ΕΕ για να εμποδίσει τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να εγκρίνουν ένα πρόγραμμα δανεισμού 150 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ενίσχυση της κοινής προμήθειας όπλων από τις χώρες της ΕΕ, γνωστό ως SAFE.
Απαντώντας στην Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Roberta Metsola, η οποία απείλησε με νομικές ενέργειες κατά της Επιτροπής, η von der Leyen υπερασπίστηκε την κίνηση, υποστηρίζοντας ότι η ρήτρα έκτακτης ανάγκης είναι «πλήρως δικαιολογημένη», καθώς το SAFE είναι «μια εξαιρετική και προσωρινή απάντηση σε μια επείγουσα και υπαρξιακή πρόκληση».
«Διαδικαστική κατάχρηση»
Υπό αυτή την έννοια, το Pfizergate συμβολίζει μια ευρύτερη διαδικασία συγκεντρωτισμού της πολιτικής του μπλοκ, όπου η Επιτροπή έχει αυξήσει προοδευτικά την επιρροή της σε τομείς αρμοδιότητας που προηγουμένως θεωρούνταν αποκλειστικό δικαίωμα των εθνικών κυβερνήσεων – από τους οικονομικούς προϋπολογισμούς και την πολιτική υγείας έως τις εξωτερικές υποθέσεις και την άμυνα.
Η πρόταση του Piperea αναφέρει, επίσης, αυτή την φερόμενη «διαδικαστική κατάχρηση».
«Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παραιτηθεί λόγω επανειλημμένων αποτυχιών διασφάλισης της διαφάνειας, συνεχούς περιφρόνησης της δημοκρατικής εποπτείας και του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης».
Έτσι, ενώ η πρόταση καθοδηγείται σε μεγάλο βαθμό από δεξιές και συντηρητικές παρατάξεις, εκθέτει την αυξανόμενη δυσαρέσκεια σε όλες τις ιδεολογικές και κομματικές γραμμές.
Σοσιαλιστές, φιλελεύθεροι, ακόμη και ορισμένοι Πράσινοι — οι οποίοι υποστήριξαν την επανεκλογή της von der Leyen — έχουν γίνει ολοένα και πιο ένθερμοι στην κριτική τους για το στυλ ηγεσίας της, ιδίως όσον αφορά τα ζητήματα διαφάνειας και την απόσυρση ενός νόμου που προωθεί την πράσινη πολιτική χωρίς κοινοβουλευτική διαβούλευση.
Ωστόσο, αυτές οι ομάδες δήλωσαν ρητά ότι δεν θα υποστήριζαν μια πρόταση με επικεφαλής την «ακροδεξιά».
Το συμβολικό πλήγμα
Τελικά, η πρόταση μομφής δεν θα ανατρέψει την von der Leyen, αλλά η συμβολική της δύναμη είναι αναμφισβήτητη.
Οι μακροχρόνιες ανησυχίες σχετικά με τη συγκέντρωση εξουσίας εντός της Επιτροπής δεν μπορούν πλέον να θεωρηθούν περιθωριακές ή συνωμοτικές. Προκαλώντας μια δημόσια συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η πρωτοβουλία μπορεί να αρχίσει να σκίζει την θεσμική πρόσοψη της ενότητας και της συναίνεσης, αποκαλύπτοντας μια αυξανόμενη ανησυχία για το κλιμακούμενο τεχνο-αυταρχικό καθεστώς της ΕΕ.
Είτε η πρόταση περάσει είτε όχι, σηματοδοτεί ότι η εποχή της αδιαμφισβήτητης εκτελεστικής εξουσίας στις Βρυξέλλες μπορεί να πλησιάζει στο τέλος της — και ότι μια αναμέτρηση για το μέλλον της διακυβέρνησης της ΕΕ μπορεί να πλησιάζει γρήγορα.
www.bankingnews.gr
