Νότης Μαριάς, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής και Βουλευτής Ηρακλείου, [email protected]
Μεγάλη νίκη των ευρωπαίων αγροτών, κτηνοτρόφων και καταναλωτών αποτελεί η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να παραπέμψει τη Συμφωνία ΕΕ-Mercosur στο Δικαστήριο της ΕΕ (ΔΕΕ) για γνωμοδότηση. Έτσι μέχρι να αποφανθεί το ΔΕΕ σε ένα-δύο χρόνια, παγώνει η Συμφωνία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να αποφύγει τον σκόπελο των εθνικών κοινοβουλίων προχώρησε σε μια πρωτοφανή «ντρίπλα» αλά Μέσι διαμορφώνοντας με τις Αρχές της Mercosur δύο Συμφωνίες. Τη Συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ-Mercosur (EMPA) και την ενδιάμεση εμπορική Συμφωνία (ITA). Και αυτό γιατί ενώ η EMPA ως μικτή συμφωνία-πλαίσιο, απαιτεί την ομόφωνη έγκριση από το Συμβούλιο της ΕΕ, την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και την κύρωσή της και από τα 27 κράτη μέλη προτού τεθεί πλήρως σε ισχύ, αντίθετα η ITA καθώς καλύπτει μόνο τις διατάξεις που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ χρειάζεται ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο της ΕΕ και έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να τεθεί σε ισχύ.
Όμως με τον διαχωρισμό της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur σε δύο χωριστά νομικά κείμενα, EMPA και την ITA, καταστρατηγείται το δικαίωμα των εθνικών κοινοβουλίων να κυρώσουν την ITA και φαλκιδεύεται κάθε έννοια δημοκρατικής λογοδοσίας.
Έτσι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με μια οριακή κυριολεκτικά πλειοψηφία 334 υπέρ 324 κατά και 11 αποχές αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη του ΔΕΕ, σύμφωνα με το άρθρο 218 παράγραφος 11 της Συνθήκης Λειτουργίας της ΕΕ (ΣΛΕΕ), «σχετικά με τη συμβατότητα με τις Συνθήκες της προτεινόμενης συμφωνίας και της προτεινόμενης σύναψης της EMPA και της ITA εκ μέρους της ΕΕ, καθώς και σχετικά με τη διαδικασία που ακολουθείται για την επίτευξη της εν λόγω σύναψης».
Στο Ψήφισμά του το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι ο διαχωρισμός της συμφωνίας Mercosur της ΕΕ στην EMPA και την ITA ενδέχεται να είναι ασύμβατος με το άρθρο 218 παράγραφοι 2 και 4 ΣΛΕΕ, καθώς και με την αρχή της δοτής αρμοδιότητας, την αρχή της θεσμικής ισορροπίας και την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας που κατοχυρώνονται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 και στο άρθρο 13 παράγραφος 2 ΣΕΕ».
Πέραν τούτου όμως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει τις ανησυχίες του και για την παραβίαση της αρχής της προφύλαξης που είναι κρίσιμη για την προστασία της υγείας των καταναλωτών. Έτσι επισημαίνει ότι μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Mercosur «υπάρχουν σημαντικές κανονιστικές διαφορές όσον αφορά την παραγωγή τροφίμων και τα υγειονομικά και κτηνιατρικά πρότυπα», ενώ περιορίζονται με τη Συμφωνία τα μέτρα «ελέγχων για τις εισαγωγές γεωργικών προϊόντων από τη Mercosur». Επιπλέον «το κεφάλαιο 6 της ITA, σχετικά με τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα, περιλαμβάνει διάφορα μέτρα που αποδυναμώνουν τους υφιστάμενους μηχανισμούς ελέγχου» καταστρατηγώντας το δίκαιο της ΕΕ και την εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης. Τέλος «και το κεφάλαιο 18 της ITA, σχετικά με το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη, περιορίζει την εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης, ιδίως σε καταστάσεις κινδύνου σοβαρής υποβάθμισης του περιβάλλοντος ή κινδύνου για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία». Μάλιστα «οι περιορισμοί αυτοί ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση των επιπέδων προστασίας της υγείας των καταναλωτών και του περιβάλλοντος στην ΕΕ».
Η συνέχεια λοιπόν στο Λουξεμβούργο ενώπιον του ΔΕΕ.
