Οι Υπουργοί Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκεντρώνονται σήμερα σε έκτακτη τηλεδιάσκεψη για να αντιμετωπίσουν την ολοένα αυξανόμενη κλιμάκωση των τιμών ενέργειας. Ωστόσο, η προσέγγιση που φαίνεται να υιοθετεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκαλεί σοβαρές ερωτηματικά: αντί να επιδιώξει κρατικές παρεμβάσεις στην αγορά για την ανακούφιση των πολιτών, η Βρυξέλλες στρέφει το βλέμμα προς τον απλό καταναλωτή.
Η «εθελοντική» λιτότητα ως λύση
Ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ απηύθυνε επιστολή προς τους υπουργούς, στην οποία τους καλεί να «εξετάσουν εθελοντικά μέτρα μείωσης της ζήτησης, με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των μεταφορών». Με άλλα λόγια, οι πολίτες καλούνται να οδηγούν και να ταξιδεύουν λιγότερο. Η λέξη-κλειδί είναι «εθελοντικά» – τουλάχιστον προς το παρόν.
Ο Δανός Επίτροπος, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα το 2024 και θεωρείται στενός συνεργάτης του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός, επισημαίνει τον κίνδυνο της ευρωπαϊκής εξάρτησης από τον Περσικό Κόλπο – μια περιοχή από την οποία προέρχεται πάνω από το 40% των καυσίμων αεροσκαφών και ντίζελ. Αλλά αντί να προτείνει ριζικές κρατικές παρεμβάσεις, η στρατηγική στρέφεται προς τον καταναλωτή.
Μια κρίση τιμών, όχι έλλειψης
Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και ο ίδιος ο Επίτροπος έχει παραδεχθεί ότι πρόκειται κυρίως για κρίση τιμών και όχι για πραγματική κρίση εφοδιασμού. Παρ’ όλα αυτά, η ΕΕ δεν φαίνεται να εξετάζει σοβαρά την πιθανότητα παρέμβασης στους μηχανισμούς της αγοράς για τη μείωση των τιμών. Ουδεμία συζήτηση γίνεται για τον κλιματικό φόρο, ο οποίος σε χώρες όπως η Αυστρία ανέρχεται σε σχεδόν 20 σεντ ανά λίτρο.
Ο δρόμος προς τους περιορισμούς
Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία είναι η σαφής κατεύθυνση προς περιορισμούς πολιτικών ελευθεριών. Η «ανεπίσημη» φύση της σημερινής συνάντησης, η οποία κλείνει την πόρτα στη δημόσια ενημέρωση, ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι πρόκειται για συντονισμένη προσπάθεια προετοιμασίας για μέτρα όπως απαγορεύσεις κυκλοφορίας, περιορισμούς πτήσεων ή ακόμη και υποχρεωτική τηλεργασία. Το σενάριο είναι γνωστό: ξεκινάμε με «εθελοντικά» μέτρα, που αργότερα μετατρέπονται σε υποχρεωτικά – για «μόνο δύο εβδομάδες». Η λέξη «εθελοντικά» δεν ακούγεται τυχαία πλέον σαν εγγύηση ελευθερίας, αλλά σαν προειδοποίηση.
Η «πράσινη» ατζέντα μέσα από τον πανικό
Παράλληλα, η Επιτροπή αξιοποιεί το κλίμα ανησυχίας για να προωθήσει το όραμα της «πράσινης» ενεργειακής μετάβασης, απαιτώντας περισσότερες ανανεώσιμες πηγές και καλύτερα δίκτυα. Ωστόσο, η εξάρτηση δεν εξαφανίζεται – αλλάζει απλώς μορφή: από τη Ρωσία προς το υγροποιημένο φυσικό αέριο των ΗΠΑ ή το πετρέλαιο του Αζερμπαϊτζάν και της Αφρικής.
Το ερώτημα που απομένει: Μέχρι πότε οι «εθελοντικές» προτάσεις θα παραμένουν πραγματικά εθελοντικές; Και γιατί η ΕΕ, που ρυθμίζει κυριολεκτικά τα πάντα, αρνείται να παρέμβει εκεί που θα μπορούσε να προσφέρει άμεση ανακούφιση στους πολίτες – δηλαδή στις τιμές;
