Του Μιχαήλ Πατσίκα
Το γεωπολιτικό ναυάγιο των Πρεσπών
Όταν η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ υπέγραφε τη Συμφωνία των Πρεσπών, το επικοινωνιακό αφήγημα που κατέκλυσε τον δημόσιο λόγο στηριζόταν σε μια σειρά από ηχηρές, αλλά, όπως αποδείχθηκε, κενές υποσχέσεις. Οι αρχιτέκτονες και οι υποστηρικτές της συμφωνίας μας διαβεβαίωναν πως η εκχώρηση του ονόματος θα αποτελούσε διπλωματικό «θρίαμβο» που θα ειρήνευε τα Βαλκάνια, θα αναβάθμιζε την Ελλάδα γεωπολιτικά και, κυρίως, θα απέκοπτε οριστικά το γειτονικό κρατίδιο από την επιρροή της Τουρκίας.
Λίγα χρόνια αργότερα, η πραγματικότητα εκδικείται τον ευσεβή πόθο και την διπλωματική αφέλεια. Ο απολογισμός δεν είναι απλώς αρνητικός είναι δραματικός.
Οι Πρέσπες δεν έλυσαν κανένα ουσιαστικό γεωπολιτικό πρόβλημα για την Ελλάδα, ενώ αντίθετα άνοιξαν τον Ασκό του Αιόλου, επικυρώνοντας μια εθνική προδοσία χωρίς το παραμικρό στρατηγικό αντίκρισμα.
Το κεντρικό επιχείρημα όσων υπεραμύνθηκαν της συμφωνίας ήταν πως η ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ, παραχωρώντας το όνομα μας, θα τους έβγαζε από την «αγκαλιά» της Άγκυρας.
Τι συνέβη στην πράξη;
Η Τουρκία παραμένει βαθιά ριζωμένη στη γειτονική χώρα. Οικονομικά, στρατιωτικά και πολιτισμικά, ο τουρκικός παράγοντας όχι μόνο δεν εκτοπίστηκε, αλλά χρησιμοποιεί το νέο «ευρωατλαντικό» καθεστώς της γειτονικής χώρας προς όφελός του.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ευκολία με την οποία Τούρκοι πολίτες αναζητούν την ιθαγένεια της γειτονικής χώρας, εργαλειοποιώντας το σκοπιανό διαβατήριο ως «Δούρειο Ίππο» για ελεύθερη είσοδο στη ζώνη Σένγκεν.
Η Άγκυρα εξακολουθεί να βλέπει τα Σκόπια ως έναν προκεχωρημένο σταθμό της νεοοθωμανικής της πολιτικής στα Βαλκάνια.
Η Ελλάδα έδωσε τα πάντα, αλλά ο νεοσύστατος βόρειος γείτονας εξακολουθεί να κρατά διπλά βιβλία, διατηρώντας άριστες στρατηγικές σχέσεις με την Τουρκία, ακυρώνοντας εν τοις πράγμασι το αφήγημα της αποκλειστικής ελληνικής επιρροής.
Μας είπαν ότι η συμφωνία θα έφερνε σταθερότητα στα Δυτικά Βαλκάνια.
Αντίθετα, η περιοχή βιώνει μια διαρκή αναταραχή.
Η Συμφωνία των Πρεσπών δεν κατεύνασε τον εθνικισμό, απλώς του άλλαξε νομικό μανδύα.
Στο εσωτερικό της γειτονικής χώρας, αξιωματούχοι, θεσμοί και αθλητικές ομοσπονδίες προκαλούν συστηματικά, αποκαλώντας τη χώρα τους σκέτο «Μακεδονία», παραβιάζοντας το πνεύμα (συχνά και το γράμμα) της συμφωνίας με εξοργιστική θρασύτητα.
Παράλληλα, η ίδια η ευρωπαϊκή προοπτική των Σκοπίων βάλτωσε, καθώς το βουλγαρικό βέτο απέδειξε ότι το πρόβλημα στα Βαλκάνια δεν ήταν ποτέ μόνο το όνομα, αλλά η κλοπή ιστορίας και ταυτότητας.
Η Ελλάδα αποσύρθηκε βιαστικά και άνευ όρων, αφήνοντας κενό το οποίο έσπευσαν να εκμεταλλευτούν άλλες βαλκανικές χώρες, περιπλέκοντας την κατάσταση και αυξάνοντας την αστάθεια στα βόρεια σύνορά μας.
Πέρα όμως από την παταγώδη γεωπολιτική αποτυχία, το μεγαλύτερο τραύμα των Πρεσπών παραμένει η εθνική παραχώρηση.
Για πρώτη φορά στα παγκόσμια διπλωματικά χρονικά, ένα κράτος εκχώρησε πρόθυμα σε ένα άλλο την εθνικότητα («Μακεδονική») και τη γλώσσα («Μακεδονική»).
Η ελληνική πλευρά αναγνώρισε ουσιαστικά έναν «Μακεδονικό λαό» βορείως των συνόρων μας, αποκόβοντας την ιστορική ταυτότητα της Μακεδονίας από τον ελληνικό κορμό.
Πρόκειται για μια πράξη εθνικής ακρωτηρίασης, μια προδοσία απέναντι στην Ιστορία, στους αγώνες του Έθνους και στην ίδια την αλήθεια.
Ανταλλάξαμε την ταυτότητά μας για ένα γεωγραφικό προσδιορισμό (Erga Omnes) τον οποίο οι γείτονες χρησιμοποιούν επιλεκτικά και όποτε τους βολεύει.
Σε αυτό το θέατρο του παραλόγου, η στάση της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας τα τελευταία χρόνια συνιστά μνημείο πολιτικής υποκρισίας και ασυνέπειας.
Ενώ προεκλογικά τα στελέχη της διαρρήγνυαν τα ιμάτια τους στα συλλαλητήρια και διαβεβαίωναν τον Ελληνικό λαό ότι, αναλαμβάνοντας την εξουσία, θα επιδιώξουν να «διορθώσουν» τουλάχιστον τις πλέον καταστροφικές πτυχές της Συμφωνίας , αυτές της εκχώρησης μακεδονικής γλώσσας και ιθαγένειας, η μετεκλογική τους πορεία διέψευσε κάθε προσδοκία.
Μπροστά στις εκατοντάδες εξόφθαλμες παραβιάσεις της Συμφωνίας από κρατικούς αξιωματούχους και θεσμούς των Σκοπίων, η Αθήνα τηρεί αιδήμονα σιγή.
Δεν έχει υπάρξει ούτε μία επίσημη, ηχηρή διεθνής καταγγελία, ούτε η παραμικρή απειλή άσκησης βέτο.
Αντιθέτως, βιώνουμε τον απόλυτο εθνικό παραλογισμό.
Η Ελληνική κυβέρνηση έχει μετατραπεί στον πιο ένθερμο θεματοφύλακα των Πρεσπών, πιέζοντας διαρκώς τη νέα πολιτική ηγεσία των Σκοπίων να τηρεί κατά γράμμα τη Συμφωνία, όχι για να προστατεύσει τα Ελληνικά Δίκαια, αλλά για να διευκολύνει και να επιταχύνει την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η υπόσχεση για άμβλυνση των συνεπειών μετατράπηκε σε νομιμοποίηση, συνένοχη σιωπή και πλήρη αποδοχή της συνθηκολόγησης.
Η Συμφωνία των Πρεσπών δεν υπήρξε διπλωματικό αριστούργημα.
Υπήρξε προϊόν εξωτερικών πιέσεων και εσωτερικού ενδοτισμού. Δεν έλυσε τον γόρδιο δεσμό, απλώς τον έκοψε εις βάρος των ελληνικών συμφερόντων.
Σήμερα, η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά στα συντρίμμια αυτών των ψευδαισθήσεων.
Τα Σκόπια δεν αποσπάστηκαν από την Τουρκία, τα Βαλκάνια δεν έγιναν πιο ασφαλή, και το όνομα της Μακεδονίας παραδόθηκε επίσημα σε σλαβικούς πληθυσμούς.
Η Ιστορία δεν θα κρίνει το συγκεκριμένο σύμφωνο ως ορόσημο ειρήνης, αλλά ως ένα μνημείο υποχωρητικότητας που αποσταθεροποίησε την περιοχή, πλήττοντας ανεπανόρθωτα την εθνική μας αξιοπρέπεια.
