Γράφει ο Γιώργος Αϊβαλιώτης
αναλυτής γεωστρατηγικής και γεωπολιτικής ασφάλειας.
Η συμμετοχή των τουρκικών ειδικών δυνάμεων στον αγώνα των κούρδων Peshmerga να εκδιώξουν την IS από την ιρακινή πόλη Bashiqa, 12 χλμ. νότια της Μοσούλης, σηματοδοτεί μία σημαντική κίνηση στην υπό τις ΗΠΑ συμμαχία ανακατάληψης της δεύτερης σημαντικότερης πόλης του Ιράκ. Η επιχείρηση κρέμεται κυριολεκτικά από μία κλωστή τη στιγμή που η Τουρκία λαμβάνει μέρος στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, έπειτα από αμερικανική πρωτοβουλία. Το ανωτέρω αποτελεί εκτίμηση προερχόμενη από το γεγονός ότι οι σύμμαχοι που πολεμούν εναντίον της IS αναλίσκονται περισσότερο στην διευθέτηση των μεταξύ τους εκκρεμοτήτων, παρά στην επίτευξη του αντικειμενικού σκοπού.
Κατά την πρόσφατη επίσκεψη του αμερικανού ΥΠΑΜ στην Τουρκία συζητήθηκε μεταξύ άλλων η απαίτηση της Άγκυρας για συμμετοχή στον αγώνα κατάληψης της Μοσούλης. Μετά από αυτή τη συζήτηση ο αμερικανός ΥΠΑΜ επισκέφτηκε το Irbil (23-10-2016) και τη βάση Bashiqa, καθιστώντας τον εαυτό του τον πρώτο αμερικανό ΥΠΑΜ που βρέθηκε τόσο κοντά στο πεδίο μάχης. Στην επίσκεψή του προς τους Κούρδους αιτήθηκε από τους ηγέτες τους να υποχωρήσουν στα αιτήματα της Άγκυρας για ανάληψη πρωτοβουλίας στις μάχες, ήτοι την ανάληψη του ρόλου του κέντρου λήψης αποφάσεων από τον Τούρκο Πρόεδρο.
Οι Κούρδοι δέχτηκαν υπό τον όρο οι ΤΕΔ να διακόψουν τις επιθέσεις με πυροβολικό και αεροσκάφη εναντίον των Κούρδων της βορείου Συρίας. Οι απαιτήσεις αυτές καθιστούν την κατάσταση περίπλοκη για την τουρκική διπλωματία, αφού οι προσβολές κουρδικών θέσεων βόρεια του Aleppo συνέβαλε στην έγκαιρη άφιξη στην Al Bab των δυνάμεων των σύριων αντικαθεστωτικών που υποστηρίζουν πριν τις κουρδικές δυνάμεις, που επίσης προωθούνται. Επομένως το δίλημμα που τίθεται είναι Μοσούλη ή Al Bab;
Φαινομενικά η Τουρκία δείχνει να συμφωνεί με τις απαιτήσεις των Κούρδων, προκειμένου να δικαιολογήσει την είσοδό της στη μάχη της Μοσούλης. Ενώ ο τούρκος Πρωθυπουργός δήλωσε πως η εμπλοκή των ΤΕΔ περιορίζεται στη συμμετοχή μονάδων πυροβολικού και αρμάτων μάχης, σύμφωνα με πληροφορίες ξεκίνησαν να επιχειρούν και Bordo Bereli, οι ειδικές δυνάμεις τους.
Αυτές οι εξελίξεις δεν έχουν μείνει απαρατήρητες από την Τεχεράνη, η οποία ονειρεύεται να εκδιώξει κάθε σουνιτικό στοιχείο από το βόρειο Ιράκ. Οι φιλοϊρανοί ιρακινοί σιίτες πολιτοφύλακες –στους οποίους είχε ανατεθεί η επιχείρηση της Μοσούλης- έχουν παγώσει τις επιχειρήσεις τους προς την πόλη, μετά από απαίτηση της Βαγδάτης αλλά και της Ουάσινγκτον, υπό το φόβο βιαιοπραγιών μεταξύ σιιτών και του σουνιτικού πληθυσμού της πόλης. Ωστόσο οι διπλωματικές και επιχειρησιακές ενέργειες της Τουρκίας έχουν οδηγήσει σε μία έντονη αντίδραση το Ιράν, το οποίο επιχειρεί με τη σειρά του να βρει το δικό του «παραθυράκι» στη συμφωνία με τους υπόλοιπους συμμάχους για την κατάληψη της Μοσούλης.
Οι Διοικητές της Bader Brigades, των The Population Mobilization Forces και της Hashd Eal Shaabi ανέφεραν ότι είναι πανέτοιμοι να επιτεθούν στις τουρκικές δυνάμεις που επιχειρούν στη Bashiqa, τις οποίες χαρακτηρίζουν συμμορίες τρομοκρατών εξίσου επικίνδυνες με την IS…συγχρόνως οι Population Mobilization Forces έλαβαν εντολή να ανακαταλάβουν την πόλη Tall Afar που βρίσκεται 55χλμ. περίπου ανατολικότερα της Μοσούλης και βρίσκεται επί του διαδρόμου που έχουν αφήσει οι σύμμαχοι για την ανακατάληψη της πόλης, ώστε να διαφύγουν άμαχοι και λιποτάκτες προς τη Συρία. Εκτός της διαφαινόμενης ανπακοής στους αρχικούς σχεδιασμούς της επιχείρησης θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι εφόσον στο διάδρομο διαφυγής προς τη Συρία θα βρίσκονται σιιτικές δυνάμεις θα είναι απίθανο οποιοσδήποτε σουνίτης της Μοσούλης να εγκαταλείψει την πόλη, μετατρέποντας την επιχείρηση ανακατάληψής της σε ένα νέο Aleppo!
Την ίδια στιγμή η Τεχεράνη προσεγγίζει τη Βαγδάτη και τον Πρωθυπουργό Al Abadi, ώστε να απειλήσει και αυτός με τη σειρά του την Άγκυρα και τις δυνάμεις της στο στρατόπεδο Bashiqa, πως αν πλησιάσουν προς τη Μοσούλη θα αντιμετωπιστούν με το στρατό του Ιράκ που επιχειρεί εναντίον των εξτρεμιστών που βρίσκονται στην πόλη.
Επίσης διαφαίνεται ότι επιθυμεί την διπλωματική προσέγγιση του κουρδικού στοιχείου του βορείου Ιράκ, προκειμένου να αποσπάσει ένα σημαντικό σύμμαχο της τουρκικής διπλωματίας στην επιχείρηση της Μοσούλης. Η Άγκυρα δικαιολογεί την παρουσία της στη Bashiqa και την είσοδο στις μάχες, ως απαίτηση των Κούρδων για υποστήριξή τους. Την ίδια στιγμή ο επικεφαλής των Al Qads Force (ειδικές δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης) έκανε την πρώτη δημόσια εμφάνισή του στο Ιράκ επιλέγοντας να επισκεφτεί την οικογένεια του H. Mansour, που σκοτώθηκε πέρυσι από τους τζιχαντιστές, ανώτατου στελέχους των Peshmerga. Τέτοιες κινήσεις θεωρούνται εκ των ουκ άνευ για την επιτυχία της διπλωματίας στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Διαφαίνεται λοιπόν ότι το Ιράν επιθυμεί να δείξει το σεβασμό και την αλληλεγγύη του προς τους Peshmerga προσεγγίζοντας το λαϊκό αίσθημα, που έχει μεγάλη ισχύ στην περιοχή και πείθοντας τους μαχητές να απεμπολήσουν την τουρκική υποστήριξη.
Σε όλο αυτό το σκηνικό η Ουάσινγκτον επιχειρεί να υλοποιήσει το ρόλο του παιδονόμου, καλώντας Βαγδάτη, Τεχεράνη, Άγκυρα και Irbil να παραμερίσουν τις μεταξύ τους έριδες και να συγκεντρωθούν στον αντικειμενικό σκοπό της επιχείρησης. Η Τεχεράνη εκτιμάται ότι έχει τη θέληση να υποχωρήσει, αλλά με ανταλλάγματα, ήτοι την ενεργή συμμετοχή των σιιτικών πολιτοφυλακών στην κατάληψη της πόλης και την είσοδό τους σε αυτή. Η αποδοχή αυτού του αιτήματος θα σήμαινε αντιστοίχως τη δυσαρέσκεια της Βαγδάτης και της Άγκυρας προς τις ΗΠΑ και συγχρόνως ένα σημαντικό έπαθλο για το Ιράν.
Η σημασία που έχει η Μοσούλη για την Τεχεράνη είναι στρατηγική, αφού κατά αυτό τον τρόπο αποκτάται ένας σημαντικός κόμβος για το σχεδιασμό του σιιτικού αγωγού διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου, ο οποίος ξεκινά από το Ιράν και δια μέσω Ιράκ και Συρίας καταλήγει στη Μεσόγειο. Το εγχείρημα αυτό απειλείται σε περίπτωση που στην πόλη εισέλθουν πρώτοι οι Τούρκοι και οι Κούρδοι, τόσο γιατί οι πρώτοι επιθυμούν να ικανοποιήσουν το σχεδιασμό για το σουνιτικό αγωγό της Σαουδικής Αραβίας, όσο και γιατί οι δεύτεροι επιθυμούν να διαθέτουν την ηγετική θέση στη διακίνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Τουρκία και τις αγορές που αυτή συνεργάζεται.
Δεδομένου ότι οι πιο αισιόδοξοι υπολογισμοί για την ανακατάληψη της Μοσούλης δίνουν χρονικό ορίζοντα υλοποίησης προς τα τέλη του χρόνου, αλλά και των εντάσεων και της διαφοροποίησης των επιμέρους αντικειμενικών σκοπών των συμμετεχόντων σε αυτή το εγχείρημα μοιάζει να τείνει να εξελιχθεί σε φιάσκο. Οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναλωθούν σε συνεχείς διπλωματικές ενέργειες, οι οποίες θα διαθέτουν πάντα κάποιον δυσαρεστημένο. Με όλα τα ανωτέρω υπόψη η επιχείρηση της Μοσούλης μοιάζει με βόμβα που αναζητεί έμπειρο πυροτεχνουργό.
