Το 1815, το ηφαίστειο της Ινδονησίας Tambora εξερράγη στην πιο ισχυρή έκρηξη στην καταγεγραμμένη ιστορία, στέλνοντας μια τεράστια στήλη από μικροσκοπικά σωματίδια που αντανακλούν τον ήλιο ψηλά στην ατμόσφαιρα, ψυχραίνοντας τον πλανήτη και προκαλώντας τέτοια καταστροφή που άλλαξε τον κόσμο.
Αυτό που ακολούθησε ονομάστηκε «έτος χωρίς καλοκαίρι»: οι παγκόσμιες θερμοκρασίες έπεσαν, οι καλλιέργειες απέτυχαν, οι άνθρωποι λιμοκτονούσαν, μια πανδημία χολέρας εξαπλώθηκε και δεκάδες χιλιάδες πέθαναν.
Μερικοί πιστώνουν στο ηφαίστειο ότι ενέπνευσε τη Mary Shelley να γράψει το Frankenstein, ενώ υπέφερε από το ασυνήθιστο κρύο στην Ελβετία το 1816.
Περισσότερα από 200 χρόνια αργότερα, οι επιστήμονες σήμερα προειδοποιούν ότι ο κόσμος μπορεί να αντιμετωπίσει μια ακόμη τέτοια έκρηξη.
Το ερώτημα δεν είναι αν, αλλά πότε, είπε ο Markus Stoffel, καθηγητής κλίματος στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης. Τα γεωλογικά στοιχεία υποδηλώνουν πιθανότητα 1 προς 6 για μια τεράστια έκρηξη αυτόν τον αιώνα, είπε στο CNN.
Αυτή τη φορά, ωστόσο, θα συνέβαινε σε έναν κόσμο που όχι μόνο είναι πιο πυκνοκατοικημένος αλλά, έχει θερμανθεί και από την κλιματική κρίση. Η επόμενη τεράστια έκρηξη θα «προκαλέσει κλιματικό χάος», είπε ο Stoffel. «Η ανθρωπότητα δεν έχει κανένα σχέδιο».
Τα ηφαίστεια έχουν διαμορφώσει από καιρό τον κόσμο μας: βοηθούν στη δημιουργία ηπείρων και μπορούν να αλλάξουν το κλίμα. Καθώς εκρήγνυνται, εκτοξεύουν ένα κοκτέιλ λάβας, τέφρας και αερίων, συμπεριλαμβανομένου του διοξειδίου του άνθρακα που θερμαίνει τον πλανήτη.
Όσον αφορά τις κλιματικές επιπτώσεις, οι επιστήμονες ενδιαφέρονται περισσότερο για ένα άλλο αέριο: το διοξείδιο του θείου.
Για τα σύγχρονα ηφαίστεια, τα δορυφορικά δεδομένα δείχνουν πόσο διοξείδιο του θείου απελευθερώνεται.
Όταν το όρος Pinatubo στις Φιλιππίνες εξερράγη το 1991, ώθησε περίπου 15 εκατομμύρια τόνους στη στρατόσφαιρα.
Αυτή δεν ήταν μια τεράστια έκρηξη όπως η Tambora, αλλά εξακολουθούσε να ψύχει τον κόσμο κατά περίπου 0,5 βαθμούς Κελσίου για αρκετά χρόνια.
Για τα παλαιότερα ηφαίστεια, ωστόσο, «έχουμε πολύ φτωχά δεδομένα», είπε ο Stoffel. Οι επιστήμονες προσπαθούν να ανασυνθέσουν αυτές τις προηγούμενες εκρήξεις χρησιμοποιώντας πληροφορίες από πυρήνες πάγου και δακτυλίους δέντρων, που είναι σαν χρονοκάψουλες, που αποθηκεύουν τα μυστικά της προηγούμενης ατμόσφαιρας. Από αυτό ξέρουν ότι οι ογκώδεις εκρήξεις των τελευταίων χιλιάδων ετών έψυξαν προσωρινά τον πλανήτη κατά περίπου 1 έως 1,5 βαθμούς Κελσίου.
Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι οι τεράστιες εκρήξεις μπορεί να επηρεάσουν τις βροχοπτώσεις και τους μουσώνες, συμπεριλαμβανομένων αυτών στην Αφρική και την Ασία. Ο μουσώνας το καλοκαίρι συμβαίνει επειδή η γη θερμαίνεται πιο γρήγορα από τον ωκεανό», είπε ο Robock. Μια τεράστια ηφαιστειακή έκρηξη μπορεί να διαταράξει τη διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ των δύο.
«Ένας πιο ασταθής κόσμος»
«Είναι ένας πιο ασταθής κόσμος τώρα», δήλωσε ο Michael Rampino, καθηγητής στο NYU, ο οποίος ερευνά τις σχέσεις μεταξύ ηφαιστειακών εκρήξεων και κλιματικής αλλαγής. «Τα αποτελέσματα μπορεί να είναι ακόμη χειρότερα από ό,τι είδαμε το 1815».
Ένας θερμότερος κόσμος μπορεί να σημαίνει ότι οι τεράστιες ηφαιστειακές εκρήξεις έχουν ακόμη μεγαλύτερη επίδραση ψύξης.
Αυτό συμβαίνει επειδή το πώς σχηματίζονται τα σωματίδια αερολύματος και πώς μεταφέρονται, «όλα εξαρτώνται από το κλίμα», δήλωσε ο Thomas Aubry, ένας φυσικός επιστήμονας ηφαιστειολογίας στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ.
Καθώς ο κόσμος θερμαίνεται, η ταχύτητα με την οποία ο αέρας κυκλοφορεί στην ατμόσφαιρα αυξάνεται, πράγμα που σημαίνει ότι τα σωματίδια αερολύματος διασκορπίζονται πιο γρήγορα και έχουν λιγότερο χρόνο για να αναπτυχθούν, είπε η Aubry. Τα μικρότερα αερολύματα μπορούν να διασκορπίσουν το ηλιακό φως πιο αποτελεσματικά από τα μεγάλα, πράγμα που σημαίνει ότι ο αντίκτυπος ψύξης θα είναι μεγαλύτερος.
Η κλιματική αλλαγή μπορεί επίσης να επηρεάσει τα ίδια τα ηφαιστειακά συστήματα. Το λιώσιμο του πάγου μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες εκρήξεις, καθώς η εξαφάνισή του μειώνει την πίεση, γεγονός που μπορεί να επιτρέψει στο μάγμα να ανέβει πιο γρήγορα.
Ογκώδεις ηφαιστειακές εκρήξεις δεν μπορούν να αποφευχθούν, αλλά υπάρχουν τρόποι προετοιμασίας, πρόσθεσε ο Stoffel. Κάλεσε τους εμπειρογνώμονες να αξιολογήσουν τα χειρότερα σενάρια, να κάνουν τεστ αντοχής και να καταλήξουν σε σχέδια: τα πάντα, από εκκενώσεις μέχρι προσπάθειες βοήθειας και εξασφάλιση προμηθειών τροφίμων.
zougla.gr
