Kiyosaki: «Πληρώνετε φόρο ηλιθιότητας για παραμύθια» – Οι SpaceX και OpenAI δεν είναι φούσκες, είναι… φουσκάρες

Σκληρή επίθεση στους ανυποψίαστους που πιστεύουν τυφλά στα παραμύθια των αγορών εξαπολύει ο γνωστός συγγραφέας οικονομικών βιβλίων και γκουρού του personal finance Robert Kiyosaki.
Στρέφοντας τα βέλη του στην τρέχουσα επενδυτική πραγματικότητα, ξεκαθαρίζει πως κολοσσοί όπως η SpaceX και η OpenAI δεν αποτελούν απλές παροδικές φούσκες, αλλά γιγαντιαίες «φουσκάρες» έτοιμες να ανατρέψουν τα πάντα.

Το εκρηκτικό του μήνυμα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για μια επερχόμενη αγοραστική καθίζηση που θα αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού.
Ειδικότερα, όπως επισημαίνει ο Kiyosaki, «Η πιο επικίνδυνη επένδυση αυτήν τη στιγμή δεν είναι τα κρυπτονομίσματα.
Δεν είναι τα ακίνητα. Δεν είναι τα ομόλογα.
Είναι μια καλή ιστορία.

Η OpenAI μόλις κατέθεσε αίτηση για εισαγωγή στο χρηματιστήριο με αποτίμηση που μπορεί να φτάσει έως και το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.
Χάνει 1,22 δολάριο για κάθε δολάριο που κερδίζει.
Δεν αναμένεται να γίνει κερδοφόρα πριν από το 2030.
Κι όμως, ο κόσμος σπεύδει να επενδύσει.
Αυτό δεν είναι επένδυση. Είναι η πληρωμή ενός Φόρου Ιστορίας.
Ο Φόρος Ιστορίας είναι αυτό που πληρώνουν οι απλοί άνθρωποι όταν μπερδεύουν τον ενθουσιασμό με την ευκαιρία.

Όταν αγοράζουν τον τίτλο της είδησης αντί για την επιχείρηση που βρίσκεται από πίσω.
Όταν δίνουν τα χρήματά τους στην εταιρεία που συγκεντρώνει όλη την προσοχή, αντί στην εταιρεία που συγκεντρώνει όλα τα έσοδα.
Η Wall Street εισπράττει αυτόν τον φόρο εδώ και 100 χρόνια.
Η φούσκα των dot–com. Η φούσκα της αγοράς ακινήτων.
Τα κρυπτονομίσματα. Κάθε μεγάλη άνθηση ακολουθεί ακριβώς το ίδιο μοτίβο.
Η ιστορία γίνεται εκκωφαντική. Το πλήθος συρρέει.
Οι μυημένοι κατέχουν αθόρυβα τις υποδομές πάνω στις οποίες λειτουργεί όλο το οικοδόμημα.
Και όταν η μουσική σταματήσει, το πλήθος κρατά την ιστορία. Οι μυημένοι κρατούν τις ταμειακές ροές.
Να τι έχω μάθει έπειτα από πέντε δεκαετίες μελέτης του πλούτου:
Το πλήθος αγοράζει πάντα αυτό που είναι ορατό.
Οι πλούσιοι αγοράζουν αυτό που είναι απαραίτητο.

Αυτή τη στιγμή, κάτι πολύ απαραίτητο αγνοείται, ενώ όλοι κοιτούν την επικείμενη δημόσια εγγραφή της OpenAI.
Κάθε μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο λειτουργεί πάνω σε φυσικές μηχανές.
Αυτές οι μηχανές παράγουν τεράστιες ποσότητες θερμότητας.
Η θερμότητα είναι το μοναδικό πράγμα που μπορεί να σταματήσει ολόκληρη την επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης — ανεξάρτητα από το ποια εταιρεία θα επικρατήσει, ανεξάρτητα από το ποια δημόσια εγγραφή θα αποδώσει καλύτερα.
Οι εταιρείες που διατηρούν αυτές τις μηχανές σε λειτουργία πληρώνονται είτε κερδίσει η OpenAI, είτε η Google, είτε κάποια εταιρεία που κανείς δεν έχει ακόμη ακουστά.
Αυτό δεν είναι μια ιστορία. Είναι ένα επιχειρηματικό μοντέλο».

Η περίπτωση της SPACE X

Η εισαγωγή της SpaceX στο Nasdaq δεν ήταν απλώς μία ακόμη μεγάλη δημόσια εγγραφή.
Ήταν ένα γεγονός που πολλοί αναλυτές παρομοίασαν με την είσοδο της Apple, της Microsoft ή της Amazon σε νέες εποχές ανάπτυξης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν πριν από την έναρξη της διαπραγμάτευσης, η ζήτηση για τις μετοχές της SpaceX ξεπέρασε τα 350 δισ. δολάρια, με περίπου 250 δισ. δολάρια να προέρχονται από θεσμικούς επενδυτές.
Παράλληλα, αναλυτές της Bloomberg Intelligence εκτίμησαν ότι η ένταξη της SpaceX στους βασικούς χρηματιστηριακούς δείκτες θα προκαλέσει αναγκαστικές αγορές μετοχών ύψους άνω των 6,5 δισ. δολαρίων από παθητικά επενδυτικά κεφάλαια (με άλλα λόγια, «ψωνίζουν» τα ρομποτάκια), ενώ άλλες εκτιμήσεις ανεβάζουν τις συνολικές εισροές ακόμη και στα 15 δισ. δολάρια.
Σε κάθε περίπτωση, η τρέχουσα αποτίμηση της εταιρείας (περίπου 2,2 τρισ. δολ.) βρίσκεται σε πλήρη αναντιστοιχία με τα πραγματικά θεμελιώδη μεγέθη της.
Η εταιρεία εμφάνισε καθαρή ζημία περίπου 4,9 δισ. δολαρίων το 2025 σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν ενόψει της IPO.
Με τα έσοδα να κυμαίνονται γύρω στα 18–20 δισεκατομμύρια δολάρια και την κερδοφορία να παραμένει σε βαθύ αρνητικό έδαφος με ζημιές δισεκατομμυρίων, η εταιρεία διαπραγματεύεται με ένα τεράστιο πολλαπλασιαστή που αγγίζει ακόμα και το 100x των πωλήσεών της.
Αυτό το multiple θεωρείται υπερβολικό ακόμη και για τα δεδομένα μιας επιχείρησης με θεαματική ανάπτυξη, γεγονός που ωθεί οίκους όπως η Morningstar να τοποθετούν την πραγματική αξία (fair value) στα 700–800 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή περίπου 50% χαμηλότερα από την αποτίμηση της IPO (1,7 τρισ., 135 δολ. ανά μετοχή).
Με άλλα λόγια, η παρούσα κεφαλαιοποίηση βασίζεται σε υποσχέσεις και όχι σε άμεσα χειροπιαστά κέρδη, βάσει ενός σεναρίου «τέλειου μέλλοντος» όπου όλα θα εξελιχθούν χωρίς κανένα εμπόδιο.
Η αγορά φαίνεται να έχει ήδη προεξοφλήσει την απόλυτη επιτυχία projects που δεν έχουν ακόμη ωριμάσει εμπορικά ή αποδειχθεί κερδοφόρα, όπως η παγκόσμια κυριαρχία του Starlink στο διαδίκτυο, η δραματική μείωση του κόστους των διαστημικών πτήσεων μέσω του Starship, καθώς και οι ακόμα θεωρητικές εφαρμογές των orbital data centers και της τεχνητής νοημοσύνης.
Και αν συγκρίνουμε τη SpaceX με τις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας, η αποτίμησή της είναι εξαιρετικά επιθετική:

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

Η NVIDIA αποτιμάται περίπου 42 φορές τα σημερινά κέρδη της.
Η Tesla αποτιμάται ακριβά επειδή οι επενδυτές περιμένουν μεγάλη ανάπτυξη.
Η SpaceX αποτιμάται σαν να πρόκειται να κυριαρχήσει σε τεράστιες μελλοντικές αγορές (Starlink, διαστημικές μεταφορές, δεδομένα σε τροχιά, Mars economy κ.λπ.), όχι με βάση τα σημερινά οικονομικά της αποτελέσματα.
Αν η SpaceX είχε καθαρά κέρδη 10 δισ. δολάρια τον χρόνο, με αποτίμηση 1,8 τρισ. δολάρια θα διαπραγματευόταν περίπου στις 180 φορές τα κέρδη. Αν έβγαζε 20 δισ., το P/E θα ήταν περίπου 90. Για να φτάσει σε επίπεδο NVIDIA (~40 P/E), θα έπρεπε να παράγει περίπου 45 δισ. δολάρια ετήσια καθαρά κέρδη. Αυτό δείχνει πόσο μεγάλη ανάπτυξη προεξοφλεί ήδη η αγορά.
Με απλά λόγια: η σημερινή αποτίμηση της SpaceX μοιάζει περισσότερο με μια εταιρεία που οι επενδυτές πιστεύουν ότι μπορεί να γίνει το επόμενο «παγκόσμιο μονοπώλιο υποδομών» παρά με μια κλασική βιομηχανική ή τεχνολογική εταιρεία.

Οι κίνδυνοι για τα κέρδη

Το Starlink (το δίκτυο δορυφορικού ίντερνετ) είναι ο βασικός πυλώνας στον οποίο στηρίζεται η μελλοντική κερδοφορία της εταιρείας.
Αλλά, η διατήρηση ενός στόλου χιλιάδων δορυφόρων σε χαμηλή τροχιά (LEO) είναι τρομερά δαπανηρή.
Οι δορυφόροι αυτοί έχουν μικρή διάρκεια ζωής (περίπου 5 χρόνια) και πρέπει να αντικαθίστανται συνεχώς.
Αν η ζήτηση για δορυφορικό ίντερνετ κορεστεί ή αν οι υποδομές 5G/6G στη Γη γίνουν πιο φθηνές και προσβάσιμες, το Starlink κινδυνεύει να γίνει μια μαύρη τρύπα χρημάτων.
Επίσης, άλλος ένας κίνδυνος είναι το Starship, ο γιγαντιαίος πύραυλος που αναπτύσσει η SpaceX για να πάει στη Σελήνη και τον Άρη.
Το Starship έχει καθυστερήσει σε σχέση με τα αρχικά υπερ-αισιόδοξα χρονοδιαγράμματα και κοστίζει δισεκατομμύρια σε δοκιμές.
Επιπλέον, ολόκληρο το επιχειρηματικό μοντέλο του Starlink (η εκτόξευση των μεγαλύτερων δορυφόρων V2) εξαρτάται από την επιτυχία του Starship.
Αν το Starship αποτύχει να γίνει πλήρως και φθηνά επαναχρησιμοποιήσιμο, το οικοδόμημα καταρρέει.
Εύλογα, η SpaceX επιβιώνει και αναπτύσσεται σε τεράστιο βαθμό χάρη στα συμβόλαια με τη NASA και το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ.
Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για μια αμιγώς “ελεύθερη αγορά”. Αν αλλάξουν οι πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσιγκτον ή αν υπάρξει ένα μεγάλο ατύχημα (π.χ. απώλεια αστροναυτών σε αποστολή της NASA), η κρατική χρηματοδότηση μπορεί να παγώσει, εκθέτοντας την εταιρεία σε τεράστιο οικονομικό κίνδυνο.

www.bankingnews.gr