Ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές —και όχι οι πολιτικοί— είναι αυτές που θα έχουν τον τελευταίο λόγο στις οικονομικές αποφάσεις, ειδικά στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπενθύμισε ο διακεκριμένος οικονομολόγος και Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, Nouriel Roubini.
Μιλώντας στο συνέδριο Raisina Dialogue 2025, σε πάνελ υπό τον τίτλο «Όταν η οικονομία γίνεται πολιτική», ο Roubini ανέδειξε τον ρόλο των «τιμωρών των ομολόγων» ως μιας ανεξάρτητης δύναμης που μπορεί να επιβάλει πειθαρχία στις ανεύθυνες δημοσιονομικές πολιτικές.
«Η πειθαρχία της αγοράς -οι τιμωροί των ομολόγων και των μετοχών- θα αντιδράσουν αρνητικά σε πολιτικές που αυξάνουν τον πληθωρισμό, επιβάλλουν περιορισμούς στο εμπόριο ή οδηγούν σε ανεξέλεγκτες δημόσιες δαπάνες.
Η άνοδος στις αποδόσεις των ομολόγων μπορεί να πλήξει την οικονομική δραστηριότητα, να αποδυναμώσει το χρηματιστήριο, ακόμη και να προκαλέσει ύφεση – κάτι που ο Trump δεν επιθυμεί» προειδοποίησε ο Roubini, αναφερόμενος στις πιθανές οικονομικές αναταράξεις που θα μπορούσε να προκαλέσει μια δεύτερη θητεία του Donald Trump.
Ο Roubini επεσήμανε ότι, ενώ ο Donald Trump μπορεί να ελέγχει το νομοθετικό σώμα, τη δικαιοσύνη και ακόμη και τμήματα των κοινωνικών δικτύων, οι αγορές παραμένουν εκτός της επιρροής του.
«Μπορεί να ελέγχει το Κογκρέσο, το κόμμα του, το Ανώτατο Δικαστήριο, ακόμη και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (μέσω του X του Elon Musk), αλλά δεν μπορεί να ελέγξει τις αγορές», τόνισε, υπογραμμίζοντας τη δύναμη των χρηματοπιστωτικών αγορών στη χάραξη πολιτικής.
Η αντίδραση στον υπερ-παγκοσμιοποιημένο κόσμο και η άνοδος του προστατευτισμού
Ο Roubini τοποθέτησε τις σημερινές οικονομικές μεταβολές σε ένα ιστορικό πλαίσιο, επισημαίνοντας τρία κύματα αντίδρασης στην υπερ-παγκοσμιοποίηση.
«Πριν από 30 χρόνια, περάσαμε από έναν λιγότερο παγκοσμιοποιημένο κόσμο σε μια εποχή υπερ-παγκοσμιοποίησης, με τεράστιες ροές στο εμπόριο, στα κεφάλαια, στην εργασία, στα δεδομένα και την τεχνολογία.
Όμως, υπήρξαν νικητές και ηττημένοι, ιδιαίτερα στις ανεπτυγμένες οικονομίες», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον Roubini, το πρώτο κύμα αντίδρασης προήλθε από τις απώλειες θέσεων εργασίας στον μεταποιητικό τομέα, το δεύτερο από τις χρηματοπιστωτικές κρίσεις —με αποκορύφωμα την κρίση του 2008— και το τρίτο από τις γεωπολιτικές εντάσεις, κυρίως τη σύγκρουση ΗΠΑ-Κίνας.
Αυτή η δυναμική έχει οδηγήσει σε οικονομικές τάσεις όπως η «αποπαγκοσμιοποίηση», η αποσύνδεση (decoupling), η ντόπια επαναβιομηχάνιση (reshoring) και η σύναψη εμπορικών σχέσεων με συμμάχους (friend-shoring), καθώς τα κράτη δίνουν προτεραιότητα στην οικονομική τους ασφάλεια.
Οι οικονομικές πολιτικές Trump: Ευκαιρία ή κίνδυνος;
Αναλύοντας την πιθανή επιστροφή του Trump στον Λευκό Οίκο, ο Roubini παρουσίασε μια ισορροπημένη εκτίμηση των οικονομικών επιπτώσεων.
«Το βασικό ερώτημα είναι η ισορροπία ανάμεσα στα θετικά και τα αρνητικά μέτρα» δήλωσε, απορρίπτοντας μια απλοϊκή ανάλυση της οικονομικής του στρατηγικής.
Στα θετικά σημεία, ο Roubini αναγνώρισε τη φιλοεπιχειρηματική στάση του Trump, όπως τη μονιμοποίηση των φορολογικών περικοπών του 2017, την απορρύθμιση των αγορών και τη βελτίωση της αποδοτικότητας του δημόσιου τομέα.
«Αν χρηματοδοτηθούν σωστά, οι μειώσεις φόρων για τα εισοδήματα και τις επιχειρήσεις είναι ευεργετικές», σχολίασε.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι ο προστατευτισμός του Trump —μέσω δασμών και εμπορικών πολέμων— θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις.
«Οι κίνδυνοι για την οικονομία σχετίζονται με τους δασμούς, τους εμπορικούς πολέμους και τους περιορισμούς στη μετανάστευση, που θα μπορούσαν να μειώσουν την προσφορά εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού», σημείωσε.
Παράλληλα, επισήμανε ότι τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα και πιθανές παρεμβάσεις στη Fed θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη στις αγορές.
Παρ’ όλα αυτά, ο Roubini τόνισε ότι οι αγορές και οι θεσμοί πιθανότατα θα συγκρατήσουν τις πιο ακραίες οικονομικές επιλογές του Trump.
«Η ανεξαρτησία της Fed λειτουργεί ως ανάχωμα. Αν ο πληθωρισμός αυξηθεί, η Fed μπορεί να αυξήσει τα επιτόκια, περιορίζοντας τις επεκτατικές πολιτικές», εξήγησε, ενώ υπογράμμισε τον ρόλο των οικονομικών συμβούλων με προσανατολισμό φιλικό προς τις αγορές.
Τεχνολογία: Το επόμενο πεδίο μάχης ΗΠΑ-Κίνας
Όταν ρωτήθηκε για τη σημασία της τεχνολογίας στη διαμόρφωση της παγκόσμιας οικονομικής ισχύος, ο Roubini τόνισε τον στρατηγικό της ρόλο.
«Η τεχνολογία είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένη με τη γεωπολιτική. Όποιος κυριαρχήσει στις τεχνολογίες του μέλλοντος θα έχει τεράστια δύναμη», υποστήριξε.
Αν και αναγνώρισε την πρόοδο της Κίνας, επεσήμανε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν ο ηγέτιδα δύναμη στις περισσότερες βασικές τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ρομποτική, η κβαντική πληροφορική, η πράσινη τεχνολογία και η εξερεύνηση του διαστήματος.
Παρά τις προκλήσεις των εμπορικών πολέμων και του προστατευτισμού, ο Roubini διατηρεί αισιοδοξία για την παγκόσμια οικονομία, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ.
Υποστήριξε ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ένα νέο κύμα οικονομικής άνθησης, συγκρίσιμο με τις βιομηχανικές επαναστάσεις του παρελθόντος.
«Μπορούμε να εισέλθουμε σε μια εποχή εκθετικής τεχνολογικής ανάπτυξης, που θα μπορούσε να αυξήσει το ΑΕΠ στο 4% μέχρι το τέλος της δεκαετίας και στο 6% στη συνέχεια», προέβλεψε.
Συμπέρασμα: Μια εύθραυστη ισορροπία
Οι τοποθετήσεις του Roubini στο Raisina Dialogue 2025 ανέδειξαν τη στενή διασύνδεση μεταξύ οικονομικής πολιτικής, γεωπολιτικής και αγορών, ενώ προειδοποίησε ότι οι «τιμωροί των ομολόγων» θα λειτουργήσουν ως αντίβαρο σε επικίνδυνες οικονομικές επιλογές.
www.bankingnews.gr
