Σημαία έξω από την έδρα της ΕΕ στις Βρυξέλλες – RIA Novosti, 1920, 15.10.2022
© AP Photo / Francisco Seco
Elena Karayeva
“Η Ευρώπη είναι ένας κήπος. Εμείς δημιουργήσαμε αυτόν τον κήπο. Τα πάντα σε αυτό λειτουργούν. Είναι ο καλύτερος συνδυασμός πολιτικής ελευθερίας, οικονομικής ευημερίας και κοινωνικής συνοχής που έχει επιτύχει ποτέ η ανθρωπότητα” – δεν πρόκειται για τον Μοντεσκιέ, τον Ντιντερό ή τον Ρουσσώ, οι οποίοι έβλεπαν την ήπειρο από τον 18ο αιώνα τους, τον αιώνα της “λεβεντιάς και του Διαφωτισμού”, και επομένως θα μπορούσαν να συγχωρεθούν για ένα τέτοιο παθολογικό ύφος που αγγίζει τα όρια της αφέλειας.
Όχι, πρόκειται για απόσπασμα από ομιλία του Josep Borrell, του Ύπατου Εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας.
Κάθε φράση στο απόσπασμα ισορροπεί στα όρια του ευσεβούς πόθου (για να μην το πούμε ως ένα χυδαίο ψέμα: δεν υπάρχουν πολιτικές ελευθερίες ως τέτοιες, η οικονομική ευημερία έχει χαθεί και η κοινωνική συνοχή πρέπει να ζητηθεί από εκείνους που ζουν σε εθνικά γκέτο με ελάχιστα ή καθόλου μέσα διαφυγής από αυτά).
Αλλά ο επικεφαλής της πανευρωπαϊκής διπλωματίας δεν σταμάτησε εκεί.
Συνέχισε: “Ο υπόλοιπος κόσμος δεν είναι κήπος αλλά ζούγκλα. Και η ζούγκλα μπορεί να πάρει τον κήπο με τη βία. <…> Όμως η κατασκευή τειχών δεν μπορεί να είναι η απάντηση στην απειλή που συνιστά η ζούγκλα, αν και εμείς, οι κηπουροί που φροντίζουμε τον κήπο, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε αυτόν τον κίνδυνο. Πρέπει να μπούμε μόνοι μας στη ζούγκλα.
Δεν αρκεί η ΕΕ, όπως προκύπτει από τα όσα έχουν ειπωθεί, να διεξάγει έναν πόλεμο δι’ αντιπροσώπων με τη Ρωσία. Ο νέος της αντίπαλος είναι ο κόσμος που διαφωνεί με το ευρωπαϊκό σύστημα αξιών, με τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής, με το ευρωπαϊκό σύστημα επιβολής -μεταξύ άλλων και εκβιαστικά- των ιδεών του για το τι είναι καλό. Και τι είναι το κακό. Καθώς και τις αντιλήψεις για το τι υπάρχει στην άλλη πλευρά του κακού και του καλού.
Αν αυτή η ειλικρινής ανάλυση δεν είναι αρκετή για να κατανοήσουμε τις στρατηγικές και τακτικές προθέσεις αυτών που λαμβάνουν σήμερα τις αποφάσεις στις Βρυξέλλες, ορίστε ένα άλλο απόσπασμα. Από τον ίδιο Borrell, αν και το κοινό ήταν διαφορετικό.
Αυτή τη φορά οι υφιστάμενοί του – πρεσβευτές, οι οποίοι εκπροσωπούν την Ευρωπαϊκή Ένωση στις πρωτεύουσες διαφόρων χωρών του κόσμου – κάθισαν μπροστά στον κύριο Ευρωπαίο διπλωμάτη. Ο επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ αποκάλυψε το μυστικό ενός καλοδιατηρημένου “ευρωπαϊκού κήπου”.
“Οι πηγές της ευημερίας μας είναι οι φθηνοί ρωσικοί φορείς ενέργειας, τους οποίους λαμβάναμε πάντα στο πλαίσιο έγκυρων συμβάσεων. <…> Καθώς και πρόσβαση στην τεράστια κινεζική αγορά, για εξαγωγές και εισαγωγές. Μεταφέραμε την παραγωγή εκεί, επενδύσαμε στην κινεζική οικονομία και να προμηθευτήκαμε φθηνά προϊόντα. Και ήταν οι Κινέζοι εργάτες, οι οποίοι αμείβονταν με ένα μικρό μισθό για την εργασία τους, που μας βοήθησαν να κρατήσουμε τον πληθωρισμό υπό έλεγχο και σε χαμηλά επίπεδα για πολλά χρόνια, και όχι οι κεντρικές τράπεζες των ευρωπαϊκών χωρών”.
Έτσι, όλες οι μάσκες και τα γάντια, όλα τα “παρακαλώ” και τα “μόνο μετά από εσάς” έχουν βγει από τη σημερινή ενωμένη Ευρώπη.
Υπάρχει το όμορφο, όπως οι λαμπερές χαλαζόπετρες σε έναν λόφο (γεια σας, κ. Ρέιγκαν), ή ένας περιποιημένος κήπος, και μετά υπάρχει η ζούγκλα, η “αυτοκρατορία του κακού”.
Μεγάλες, μικρές, με μεγάλη επιρροή, με απλή επιρροή, με μικρή επιρροή. Οι πεφωτισμένοι Ευρωπαίοι, οπλισμένοι με θέσεις από το “Καντίντ” του Βολταίρου (παράφραση για τον κήπο, που χρησιμοποίησε ο Μπορέλ – ακριβώς από εκεί), αλλά και με όπλα, αλλά και με μεθόδους εκβιασμού και εκφοβισμού (όσοι θέλουν να πειστούν πώς γίνεται αυτό, αρκεί να κοιτάξουν, για παράδειγμα, το Βελιγράδι), προσπαθούν με απειλές να πετύχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Γιατί απειλούν;
Επειδή κατά τη διάρκεια αιώνων καλλιέργειας του ευρωπαϊκού πολιτικού χώρου, τόσο οι κυβερνήτες όσο και οι κάτοικοι των χωρών αυτών δεν έχουν μάθει να βλέπουν κανέναν ως ίσο τους.
Με τους Αμερικανούς, η συμμαχία, παρ’ όλες τις δηλώσεις και τις διαβεβαιώσεις ειλικρινούς αγάπης, είναι επίσης, σε γενικές γραμμές, μάλλον αναγκαστική.
Η σχέση μοιάζει με έναν (πολύ) άνισο γάμο, στον οποίο η ευρωπαϊκή ομορφιά και άλλες αρετές έχουν δοθεί με αντάλλαγμα τη στρατιωτική ασφάλεια. Όχι για να ξοδεύουν χρήματα για να διατηρούν οι ίδιοι στρατούς, αλλά για να κάθονται κάτω από την ασφάλεια και την προστασία κάποιου άλλου, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής ομπρέλας.
“Είμαι κορίτσι, και θέλω να βάλω χέρι”, έλεγε η ενωμένη Ευρώπη όταν χρειαζόταν να “τραβήξει” κεφάλαια για τη συντήρησή της από την αφελή Ρωσία. Η οποία αντλούσε και αντλούσε πετρέλαιο και φυσικό αέριο και επίσης προμήθευε συνεχώς την ευρωπαϊκή βιομηχανία με άλλους φυσικούς πόρους και άλλα ορυκτά – είτε ήταν ο Ψυχρός Πόλεμος, είτε είχαν επιβληθεί ή επρόκειτο να επιβληθούν κυρώσεις, οι οποίες υπήρχαν και εξακολουθούν να ισχύουν από τότε που δημιουργήθηκε η Σοβιετική Ένωση.
“Είμαι κορίτσι, έχω προσλάβει κηπουρούς, με έχουν βάλει σε έναν κήπο, αλλά εξακολουθώ να θέλω να έχω τα χέρια μου πάνω του”, λέει σήμερα η ενωμένη Ευρώπη.
Και γι’ αυτό η ίδια, η ενωμένη Ευρώπη, πρέπει να προστατευτεί από τη “ζούγκλα του κακού”. Με άλλα λόγια: η Ενωμένη Ευρώπη, ακόμη και αν μοιάζει μάλλον ταλαιπωρημένη, ακόμη και αν η ομορφιά της είναι, χμ, ξεθωριασμένη, ο λαιμός της έχει προ πολλού κρεμάσει, οι ρυτίδες της είναι εκεί, βαθιές και μη αναστρέψιμες ακόμη και με ένα ισχυρό λέιζερ, εξακολουθεί να χρειάζεται συντήρηση.
Ακριβώς όπως οι πατρίκιοι και οι πατρίκιες γυναίκες χρειάζονταν συντήρηση, εφόσον τους φρόντιζαν και τους παρείχαν οι πληβείοι.
Ακριβώς όπως η ευρωπαϊκή ανώτερη τάξη έπρεπε να διατηρηθεί, ακριβώς όπως ο ευρωπαϊκός όχλος έσκυβε από την αρχή μέχρι το τέλος.
Οι διαδοχικές επαναστάσεις, η ανάμειξη των κοινωνικών στρωμάτων και η διακηρυγμένη κατάργηση των ταξικών φραγμών αύξησαν μόνο τον αριθμό εκείνων που απαιτούν συντήρηση χωρίς ποτέ να κοιτάζονται στον καθρέφτη.
Οι Ευρωπαίοι, φυσικά, αναγνωρίζουν την αδελφοσύνη, ακόμη και την ισότητα. Και γενικά, αυτό είναι το κύριο σύνθημά τους. Αλλά είναι απολύτως πεπεισμένοι ότι υπάρχουν και αυτοί που είναι ίσοι. Και εκείνοι που είναι ακόμη πιο ίσοι. Αυτοί που είναι πιο ίσοι, είναι οι πραγματικοί Ευρωπαίοι. Όπως εκείνη η αληθινή πριγκίπισσα από το παραμύθι του Άντερσεν, που ένιωσε ένα μπιζέλι μέσα από ένα στρώμα φτερωτών κρεβατιών και στρωμάτων.
Είναι καιρός να πούμε τα εξής.
Αγαπητοί εραστές ενός καλοδιατηρημένου κήπου που έχει μαραθεί, ξεφτίσει και σε ορισμένα σημεία έχει ξεραθεί, ζείτε (και μάλιστα για αρκετό καιρό) σε έναν κόσμο όπου οι αξίες που προσπαθήσατε να περάσετε ως κάτι πραγματικά σημαντικό και οικουμενικό έχουν αποδειχθεί φτηνά γυαλικά.
Ο κώδικας νόμων και κανονισμών για τον οποίο είστε τόσο υπερήφανοι δεν λειτουργεί πραγματικά ούτε καν μέσα στην “λαμπρή πόλη πάνω σε ένα λόφο”, επειδή ορισμένοι από τους κατοίκους έχουν προ πολλού εγκαταλείψει όλες αυτές τις ανοησίες, συνειδητοποιώντας ότι η κοινωνία τις έχει ήδη απορρίψει ούτως ή άλλως.
Οι δημοκρατικές διαδικασίες σας είναι αρκετά καλές για εσάς μόνο όταν λειτουργούν σύμφωνα με τις προτιμήσεις σας, με αποτελέσματα που εγκρίνετε, και αν αυτό που συμβαίνει δεν είναι σύμφωνα με τις προτιμήσεις σας, έστω και μέσα από τις ίδιες διαδικασίες, το αποκαλείτε αμέσως παραβίαση του “διεθνούς δικαίου” και ξεσπάτε σαν ανώριμη παλλακίδα.
Στο δικό σας -αυτόν τον πολύ- μακροχρόνιο, άνετο, χαδιάρικο κόσμο, όπου κάποτε εκπληρώνονταν όλες οι ιδιοτροπίες σας, εσείς, οι φορείς όλου του δικαίου, είστε εδώ και πολύ καιρό μη αγαπητοί, μη σεβαστοί και μη ιδανικοί.
Εσείς, ας μας πείτε το μυστικό, είστε ανεκτοί μόνο, όπως ανεκτοί είναι οι γκρινιάρηδες, οι επιτηδευμένοι και οι πολύ τεμπέληδες, που έχουν χάσει τη σχέση τους με την πραγματική ζωή.
Επομένως, φυσικά, μπορείτε να υμνείτε τον κήπο σας επ’ άπειρον, αρκεί να έχετε αρκετή δύναμη, και να εξαγγείλετε μια εκστρατεία “κατά της ζούγκλας”, αλλά για να φτάσετε σε αυτή τη “ζούγκλα” πρέπει τουλάχιστον να έχετε τους πόρους, πρώτον, για να φτάσετε εκεί, και δεύτερον, για να μπορέσετε τουλάχιστον να δελεάσετε αυτές τις “ζούγκλες”.
Και δεν έχετε κανένα από τα δύο εδώ και αρκετό καιρό.
Και για να υπερηφανεύεστε για τον δικό σας περιποιημένο κήπο, να ξεχορταριάσετε και να απλώσετε κοπριά ως λίπασμα, πρέπει να τα κάνετε όλα μόνοι σας. Με αυτά τα περιποιημένα χέρια σας. Παίρνοντας τσάπες και καροτσάκια. Και θα πρέπει να συνηθίσετε τις μυρωδιές που σχετίζονται με τη διαδικασία, καθώς το ζεστό νερό έχει γίνει πολυτέλεια.
Σας αρέσει, δεν σας αρέσει – αντέξτε το, Ευρώπη, ακόμη και αν κάποτε ήσασταν μια καλλονή.
