Στρατιώτες του Εθνικού Στρατού της Λιβύης – RIA Novosti, 1920, 02.09.2022
© AP Photo / Mohammad Hannon
David Narmania
Το τέλος του καλοκαιριού στη Μέση Ανατολή σηματοδότησε έναν ακόμη γύρο αιματοχυσίας στη Λιβύη. Σύμφωνα με το τοπικό Υπουργείο Υγείας, τουλάχιστον 32 άνθρωποι σκοτώθηκαν και περίπου 160 τραυματίστηκαν σε ένοπλες συγκρούσεις στους δρόμους της Τρίπολης.
Τι προκάλεσε λοιπόν αυτό που συνέβη και ποιος πολεμά ποιον στην πρώην Τζαμαχιρία; Δεν θα είναι εύκολο να το καταλάβετε, αλλά η περιοχή είναι μια ιδιαιτερότητα – κάθε προσπάθεια να αγνοηθούν οι λεπτές αποχρώσεις και οι αποχρώσεις εδώ κοστίζουν ακριβά. Και θα είναι ακόμη πιο ενδιαφέρον να μάθουμε πώς όλα αυτά σχετίζονται με την Ουκρανία.
Οι κύριοι πρωταγωνιστές είναι ελάχιστα γνωστοί στον Ρώσο αναγνώστη – ο Fathi Bashaga και ο Abdelhamid Dbeiba.
Ο τελευταίος ηγείται της κυβέρνησης εθνικής ενότητας (GoNU). Ανέλαβε τα καθήκοντά του την περασμένη Άνοιξη, ως αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ που διήρκεσαν περισσότερο από έξι μήνες.
Η ειρηνευτική διαδικασία σχεδιάστηκε ως μια προσπάθεια να βρεθεί επιτέλους διέξοδος από την επταετή κρίση, η οποία κλιμακώθηκε τρία χρόνια μετά την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι. Το ίδιο το GoNU ήταν μεταβατικό – καθήκον του ήταν να προετοιμάσει τις εκλογές που είχαν προγραμματιστεί για τις 24 Δεκεμβρίου 2021. Μεταξύ άλλων, συγκροτήθηκε μετά την παραίτηση του επικεφαλής της κυβέρνησης εθνικής συμφωνίας, Φαγιέζ Σαράτζ, ο οποίος παρέδωσε την εξουσία στο Προεδρικό Συμβούλιο και στο ίδιο το GoNU.
Όμως οι εκλογές δεν μπόρεσαν να διεξαχθούν όπως είχε προγραμματιστεί. Η ψηφοφορία αναβλήθηκε για τις 24 Ιανουαρίου. Υπήρχαν πολλοί αντικειμενικοί λόγοι γι’ αυτό, καθώς η χώρα ελεγχόταν (και εξακολουθεί να ελέγχεται) από δεκάδες διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις, οι περισσότερες από τις οποίες υποστηρίζονται από ένοπλες ομάδες. Και, για παράδειγμα, στις 16 Δεκεμβρίου του περασμένου έτους, ορισμένοι από αυτούς εξεγέρθηκαν στην πρωτεύουσα για την παραίτηση του διοικητή της στρατιωτικής περιφέρειας της Τρίπολης.
Ωστόσο, ένας μήνας δεν ήταν αρκετός χρόνος για την προετοιμασία των εκλογών. Ως αποτέλεσμα, τον Φεβρουάριο η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης υποστήριξε με πλειοψηφία την υποψηφιότητα του Fathi Bashagha ως νέου πρωθυπουργού. Στην προηγούμενη κυβέρνηση, παρεμπιπτόντως, ήταν επικεφαλής του Υπουργείου Εσωτερικών. Παρά την κοινοβουλευτική απόφαση, ο Dbeiba αρνήθηκε να παραχωρήσει την εξουσία και η κατάσταση επέστρεψε στο γνωστό σύστημα διπλής εξουσίας.
Η κρίση περιπλέκεται περαιτέρω από τον παράγοντα Χαλίφα Χάφταρ, ορκισμένο φίλο του Μπασάγκα και διοικητή του Λιβυκού στρατού. Πριν από την ειρηνευτική συμφωνία, βρίσκονταν σε αντίθετες πλευρές, αλλά τώρα έχουν γίνει εταίροι, αν όχι σύμμαχοι, στον αγώνα κατά της Τρίπολης και του Dbeiba. Ταυτόχρονα, και οι δύο διεκδικούσαν την προεδρία πριν από τις αποτυχημένες εκλογές.
Στην τρέχουσα αντιπαράθεση του Αυγούστου, ο Haftar έχει πάρει τη θέση του θεατή, περιοριζόμενος στο να καλεί τα μέρη σε ειρήνη και να δηλώνει ότι μόνο ο Λιβυκός λαός, υπό την προστασία του στρατού, θα αποφασίσει για την τύχη της χώρας.
Για την πλήρη κατανόηση της κατάστασης στη Λιβύη, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι ο Haftar, ο Bashaga και ο Dbeiba αντιπροσωπεύουν τρεις βασικές δυνάμεις με κέντρα στο Τομπρούκ, τη Μισράτα και την Τρίπολη αντίστοιχα. Εν τω μεταξύ, το σημερινό κοινοβούλιο συνεδριάζει στο Τομπρούκ και η κυβέρνηση στην πρωτεύουσα. Και κατά τη διάρκεια των τελευταίων επτά ετών εμφυλίου πολέμου, που έληξε με τον σχηματισμό του GoNu, ο Haftar προσπάθησε επανειλημμένα να καταλάβει την Τρίπολη, αλλά δεν τα κατάφερε. Οι δυνάμεις του Bashagha έπαιξαν σημαντικό ρόλο.
Όμως η άμεση επέμβαση των Tουρκικών στρατευμάτων έχει γίνει πολύ μεγαλύτερο εμπόδιο: η Άγκυρα είναι ο πιο ενεργός από τους εξωτερικούς παράγοντες στη Λιβύη. Επιπλέον, τον Ιούνιο το Tουρκικό κοινοβούλιο παρέτεινε την εντολή της αποστολής για ενάμιση ακόμη χρόνο.
Ένας μικρός αντιπερισπασμός στρέφει τώρα την προσοχή μας σε μια άλλη ιστορία στη Λιβύη φέτος.
Τον Απρίλιο, η τοπική Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου (NOC) ανακοίνωσε τη διακοπή εργασιών στα μεγάλα κοιτάσματα Sharara και El-Fil, καθώς και στο λιμάνι της Zuweitina και σε όλα τα σχετικά πηγάδια. Η απόφαση προκλήθηκε από διαδηλωτές που απαίτησαν από τον Dbeiba να παραδώσει την εξουσία στον Bashaga. Κατηγόρησαν επίσης τον επικεφαλής της NOC, Mustafa Sanalla, ότι μοίρασε άδικα τα έσοδα από το πετρέλαιο – τα περισσότερα από αυτά πήγαν στον Dbeiba.
Σε αυτό το πλαίσιο, σύμφωνα με το Bloomberg, οι εξαγωγές μαύρου χρυσού από τη χώρα έχουν μειωθεί σχεδόν 2,5 φορές μέσα σε δύο μήνες.
Φυσικά, ο Sanalla απολύθηκε και στη θέση του διορίστηκε νέος επικεφαλής του διοικητικού συμβουλίου, ο Farhat Bengdar. Μετά από αυτό, οι διαμαρτυρίες υποχώρησαν.
Η κατάσταση γίνεται αμέσως σαφέστερη όταν θυμάται κανείς ένα γεγονός. Οι τρεις μεγαλύτεροι εισαγωγείς λιβυκού πετρελαίου είναι οι εξής: Ιταλία, Κίνα και Ισπανία. Και εδώ είναι ήδη φανερό πώς τα λεπτά νήματα του ιστού των διεθνών σχέσεων συνδέουν τη λιβυκή κρίση με την ουκρανική.
Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε επιδείνωση στη Λιβύη θα περιοριστεί με όλα τα δυνατά μέσα, συμπεριλαμβανομένης της δραστηριότητας των τουρκικών στρατευμάτων. Για τη Δύση, κάθε βαρέλι μετράει τώρα, με έναν κρύο χειμώνα του 2022-2023 μπροστά μας.
Δυστυχώς, όμως, ούτε η Ευρώπη ούτε οι ΗΠΑ έχουν ακόμη συμφέροντα από μια ολοκληρωμένη λύση της κρίσης. Η Άγκυρα, αν και παίζει το δικό της παιχνίδι στη Βόρεια Αφρική, προσπαθώντας απεγνωσμένα να βρει συμμάχους, δεν θα διακινδυνεύσει τη συναίνεση της Ουάσιγκτον και των Βρυξελλών στην παρουσία του αποσπάσματός της στη χώρα. Η ειρήνη στη Λιβύη μπορεί να φέρει στην εξουσία τον Χαλίφα Χάφταρ, απόφοιτο της Σοβιετικής Στρατιωτικής Ακαδημίας Φρούνζε, ή τον γιο του Μουαμάρ Καντάφι, Σεΐφ αλ Ισλάμ – και ποιος θα ήταν χειρότερος για τον “πολιτισμένο κόσμο”;
Γι’ αυτό προτιμούν να μην καταστρέφουν αυτό που λειτουργεί, ακόμη και αν είναι πολύ κακό, το κυριότερο είναι να διατηρηθεί η ροή του πετρελαίου.
Για τους ίδιους τους Λίβυους είναι πολύ δύσκολο να καταλήξουν τώρα σε συμφωνία. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν υπάρχει κανένα λογικό τέλος σε αυτή την κατάσταση αναστολής με τα διαλείποντα ξεσπάσματα βίας.
https://ria.ru/20220902/liviya-1813872220.html
https://www.tokoutsavaki.net/post/libya-s-boomerang-targets-west
