Μέσα στην επιτάχυνση της τραγωδίας του απροσδόκητου για την Ελλάδα, με το χάος να διασπείρεται στην ελληνική κοινωνία, με τις αυταρχικές μεθόδους της κυβέρνησης να καθυποτάξει κάθε εργατική αντίδραση, ώστε να ανταποκριθεί με εθελοδουλία στις επιταγές των ξένων δανειστών, αλλά και να
μην θίξει τα συγκροτημένα εγχώρια επιχειρηματικά συμφέροντα, με τις ουρές των εξαθλιωμένων πολιτών στα συσσίτια και στη διανομή οπωροκηπευτικών από τους διαμαρτυρόμενους αγρότες, η φράση του Ο.Ελύτη από το σκηνικό του ποίημα “Μαρία Νεφέλη”, που αποτελεί και τον τίτλο του σημερινού άρθρου, είναι πάντα επίκαιρη και καθρεπτίζει την κατάσταση στην Ελλάδα ως πραγματικότερη από πραγματική!..
του Στέλιου Συρμόγλου
Ο Οδ. Ελύτης , μετά τη νεανική μυστηριακή κοινωνία με το μεσογειακό αισθησιασμό, πέρασε μέσα από την “Αιολική φύση” του, για να προσυλητισθεί στον ελληνικό θρησκευτικό ερωτισμό και να προσεγγίσει τελικά, με κάποια αριστοφανική διάθεση και επιγραμματικότητα ιδεολογικής αποκρυστάλλωσης, το οργισμένο κλίμα της λαϊκής διαμαρτυρίας της εποχής του, με την αμεσότητα και την αίγλη του ποιητικού του λόγου, αναβαίνοντας σε μια ολοκλήρωση συνειδησιακή.
Κι αν ζούσε σήμερα ο Οδ. Ελύτης, ως ένας διανοούμενος πλησιέστερα στην πρωταρχική ψυχική βάση του ανθρώπου και κινούμενος σε μια λογική βαθμίδα πνευματικής συνέπειας, θα απαγόρευε στον σημερινό πρωθυπουργό να χρησιμοποιεί επιλεκτικά στίχους του στις ανισόρροπες ως επί το πλείστον ομιλίες του. Και θα το απαγόρευε ίσως με έναν ενστικτώδη ασυνειδησιακό πρωτογονισμό και με μια βάρβαρη χωρική ρώμη, δεδομένου ότι ήταν ο ποιητής που πίστευε ότι ύψιστο αγαθό είναι η αλήθεια και η ελευθερία. Δεν θα επέτρεπε, λοιπόν, στους “βαρβάρους” και τους ψυχονευρωτικούς της πολιτκής, να εκχυδαΐζουν τις σκέψεις και τις ιδέες του…
Φτάσαμε στο μηδέν. Εφτασε η ώρα της αλήθειας. Αν πρέπει να τα χάσουμε όλα και να ξαναρχίσουμε από την αρχή, αν σαν το 1450 πρέπει να διαλέξουμε ανάμεσα σε μια ξένη ιδεολογία που πολιτικά δεν υπάρχει, που είναι σαν τη λατρεία των εμπορικών πλοίων Cargo που έχουν για θρησκευτικά τους είδωλα οι λαοί της Πολυνησίας κάθε φορά που οι λευκοί πηγαίνουν στα νησιά τους με “μυστηριώδη” βιομηχανικά προϊόντα ή σε ένα σαρίκι που για να μην είναι εξισλαμισμός θα είναι η χαρούμενη είσοδος σε κάποιο παραπέτασμα, τότε θα πρέπει να αναρωτηθούμε αν αυτό το ρίξιμο της ψυχής μας στην απώλεια και την καταστροφή, με την παθητικότητα μας, θα μας επιτρέψει να την σώσουμε και να σωθεί και η Ελλάδα.
Η κάθαρση του 1453 δεν μας εξάγνισε. Τότε πρέπει να αναρωτηθεί κανείς μήπως το πρόβλημα του ελληνισμού δεν έχει απολύτως καμία λύση. Αν ο προγραμματισμός του ελληνικού ηλεκτρονικού υπολογιστή δεν είναι λανθασμένος….
Διατρέχοντας τα ιστορικά δεδομένα διαπιστώνουμε ότι οι πόλεμοι της Ελλάδας περνάνε, οι διχασμοί του λαού και η πολιτική απάτη, ωστόσο, παραμένουν. Η φτώχεια της χώρας φέρνει την εξάρτηση από τους ξένους. Η αρχέγονη ορεστιακή οικογενειακή διάσπαση του νεοέλληνα δημιουργεί ανταγωνιστικά συμπλέγματα ανασφάλειας και τον σπρώχνει σε επιβλεβείς εθνικά συνεργασίες μαζί τους με το πρόσχημα του “εκσυγχρονιμού” ή και της “σωτηρίας”.
Οι επιπτώσεις κάθε πληθυσμιακού κενού είναι αισθητές στην επόμενη εικοσαετία, όταν οι αποδεκατισμένες ηλικίες εισέρχονται στις κοινωνικές διαδικασίες. Τη σφαγή 1910-20 ακολούθησε η δικτατορία του 1936. Τη σφαγή 1940-50, η δικτατορία του 1967. Δύο γενιές, δύο πόλεμοι, δύο δικτατορίες, δύο οικονομικές κρίσεις, δύο ξένες κατοχές, δύο εθνικοί ακρωτηριασμοί, δύο κοινωνικές επαναστάσεις. Μεταξύ των επαναστάσεων μεσολαβούν πάντα αντεπαναστάσεις.
Κάτω δε από ένα ελάχιστο όριο ασφαλείας στη σύνθεση και συνοχή ενός λαού, δεν μπορεί πια να αφομοιωθεί ο όγκος των εξωτερικών μηνυμάτων και η διαδικασία της αποκωδικοποίησής τους γίνεται δαπανηρή. Η στεγανή μάλιστα διαίρεση του λαού σε ιδιόμορφες μονάδες παρεμποδίζει τις διαδικασίες άνωσης, αναπαραγωγής, ανανέωσης. Η μορφωτική ισοπέδωση ευνοείται από ένα ανώνυμο Κράτος-τέρας, που προάγει τις κεντρόφυγες και καταστρέφει τις δημιουργικές δυνάμεις.
Με τη Ρωσική επανάσταση η Ελλάδα έχασε την θρησκευτική της ενδοχώρα, με την Κεμαλική στερήθηκε το στρατηγικό πλεονέκτημα της εναλλακτικής εγκατάστασής της στις δύο ακτές του Αιγαίου. Και με την τεχνολογική έχασε τη σημασία της σαν ανθρωπιστικό πολιτιστικό κέντρο.Είναι το μόνο κράτος της γής που συνορεύει ταυτόχρονα με τον Καθολικό, Ισλαμικό και Τρίτο Κόσμο, όπως και μέχρι πριν δύο δεκαετίες με τον κομμουνιστικό. Και κάθε Ελληνας αντιμετωπίζει στην μεθόριο την ιδεολογική πίεση Καθολικών, Ισλαμιστών, Μουσουλμάνων, πρώην κομμουνιστών και του συνασπισμού των υποαναπτύκτων.
Η Ελλάδα ζει μέσα σε συνεχή πόλωση ανάμεσα σε μια μεσογειακή και μια Βαλκανική προσωπικότητα, σε μινωική και αχαϊκή, Δωρική και Ιωνική, εικονολατρική και εικονομαχική, ενωτική και ανθενωτική. Στην Ελλάδα δεν υπήρξε ποτέ μια πολιτιστική κληρονομιά και μια στάση ζωής, αλλά δύο.
Εκφράζαμε με την άρεια καθαρεύουσα μια ιδιοσυγκρασία μεσημβρινή και εκφράζουμε με τη δημοτική τον “κίτς” ψυχισμό μας πόλης, όπου κατοικεί όλη η χώρα. Συνεχής διάσταση φορέα και γλώσσας δημιουργεί την αλλοτρίωσή μας. Σωπαίνουμε γιατί αυτά που έχουμε να πούμε δεν λέγονται στη γλώσσα που ξέρουμε.
Η αλλοτρίωση λειτουργεί για χρόνια τώρα και από τη διάσταση ανάμεσα σε μια αρχαιοελληνική και ευρωπαική ποιότητα ζωής, που αδυνατεί να δώσει οντολογικό περιεχόμενο στην προσωπική ετερότητα κάθε ανθρώπου, που υποτάσσει τα όντα στο καθολικό είναι και τα εντάσσει στα δεδομένα όρια της καθολικής ουσίας.
Η διαφορά ανάμεσα στην αρχαιοελληνική οντότητα (που δεν ταυτίζει πρόσωπο-υπόσταση και είναι ένα απλό προσωπείο) και στην ελλαδική και ελληνιστική μας οντότητα (που ταυτίζει πρόσωπο και υπόσταση), εμποδίζει τη διαμόρφωση ενιαίας εθνικής ταυτότητας και επιβάλλει διφορούμεμη έκφραση. Αφού η πραγματικότητά μας είναι διφορούμενη, η τέχνη σαν διέξοδος του διφορούμενου συγχέεται με την πραγματικότητα, η ζωή μας γίνεται ουτοπική και η τέχνη αφαίρεση. Δεν μπορεί να είναι η τέχνη η μίμηση της μίμησης, ούτε θέατρο η υποκριτική της υποκριτικής. Το ίδιο συμβαίνει και με την άσκηση της πολιτικής….
Τίποτα δεν είναι τυχαίο από όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα. Τίποτα!…
