Γιάννης Νικήτας
Μολονότι, τα βλέμματα στη ΤΑΜΣ ΠΑΡΜΕΝΙΩΝ 2019 κεντρίζουν οι τελικές φάσεις με τις βολές των οπλικών συστημάτων των Ενόπλων Δυνάμεων εντούτοις η πιο σημαντική εργασία λαμβάνει χώρα σε επίπεδο στρατηγείων και ενάσκησης καθηκόντων διοίκησης και ελέγχου. Η άσκηση συντονίζεται από το Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων (ΕΘΚΕΠΙΧ) του ΓΕΕΘΑ με τη συμμετοχή των μειζόνων διοικήσεων του ΕΣ δηλαδή της 1ης Στρατιάς και της ΑΣΔΕΝ καθώς και του Αρχηγείου Τακτικής Αεροπορίας και του Αρχηγείου Στόλου.
Φέτος ιδιαίτερο βάρος δόθηκε σε ζητήματα στοχοποίησης και πρώτη φορά αξιοποιήθηκε το νατοϊκό λογισμικό JTS (Joint Targeting System) του ΝΑΤΟ που επιτρέπει τη μεταβίβαση πληροφοριών για αποστολές στοχοποίησης από και προς το ΓΕΕΘΑ προς τα παραπάνω στρατηγεία. Στο ΕΘΚΕΠΙΧ βρίσκεται το Διακλαδικό Κέντρο Στοχοποίησης. Με αυτό το λογισμικό το οποίο αξιοποιείται σε επίπεδο ΝΑΤΟ γίνεται η απρόσκοπτη ροή πληροφοριών σε θέματα στοχοποίησης των εχθρικών δυνάμεων ιεραρχώντας τις προτεραιότητες και βρίσκοντας τον βέλτιστο τρόπο προσβολής τους.
Τόσο το ΠΝ όσο και η ΠΑ καθώς και Στρατός Ξηράς σε ένα αόριστο και αβέβαιο σύγχρονο περιβάλλον, δεν θα επιχειρούν αυτόνομα, αλλά σχεδόν πάντα σε ένα Διακλαδικό πλαίσιο, όπου, ο Διακλαδικός διοικητής θα συγχρονίζει τη δράση κάθε επιχείρησης για να επιτύχει στρατηγικούς ή επιχειρησιακούς αντικειμενικούς σκοπούς χρησιμοποιώντας, με το βέλτιστο τρόπο όλες τις δυνάμεις και τα μέσα όλων των κλάδων.
Ο όρος «Στοχοποίηση», που καθιερώθηκε για να περιγράψει τις απαιτούμενες – ενοποιημένες ενέργειες, περικλείει, τη διαδικασία συλλογής, ταξινόμησης και εκμετάλλευσης πληροφοριών στόχων, επιλογής και ιεράρχησης αυτών, τον καθορισμό του τύπου προσβολής των και τέλος την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της προσβολής σύμφωνα με τις επιχειρησιακές απαιτήσεις και δυνατότητες. Απώτερος σκοπός, πάντα, η διαμόρφωση της Επιθυμητής Τελικής Κατάστασης – ΕΤΚ (Desired End State).
Στοχοποίηση (Targeting) είναι η διαδικασία επιλογής στόχων στο πεδίο μάχης και κατά επέκταση στο Θέατρο Επιχειρήσεων και η εν συνεχεία επιλογή του κατάλληλου μέσου, για την αποτελεσματική προσβολή τους, λαμβάνοντας υπόψη επιχειρησιακούς παράγοντες και δυνατότητες των αντιπάλων. Ο όρος, περιλαμβάνει τη διαδικασία συλλογής, ταξινόμησης και εκμετάλλευσης πληροφοριών στόχων, επιλογής και ιεράρχησης αυτών και τον καθορισμό του τύπου προσβολής των, σύμφωνα με τις δικές μας επιχειρησιακές απαιτήσεις και δυνατότητες. Η μεθοδολογία που ακολουθείται περιλαμβάνει, την Απόφαση, τον Εντοπισμό την Προσβολή και την Εκτίμηση.
Η Στοχοποίηση εξυπηρετεί τη Λειτουργία του πεδίου της Μάχης «Πυρά Υποστηρίξεως» στο σύγχρονο περιβάλλον διεξαγωγής των επιχειρήσεων.
Στο πλαίσιο των αποκλειστικά χερσαίων επιχειρήσεων, οι συγκρούσεις θα διεξάγονται με μέσα υψηλής τεχνολογίας και μεγάλων δυνατοτήτων, με την εφαρμογή συνδυασμού φονικών και μη, «πυρών», υποστηριζόμενα από αντίστοιχα συστήματα, διοίκησης ελέγχου και πληροφοριών. Συνολικά, θα αποτελούν μέσα και διαδικασίες, ενός ενιαίου – ενοποιημένου συστήματος Στοχοποίησης που θα ικανοποιεί παράλληλα τις κλαδικές και τις Διακλαδικές ανάγκες, λειτουργώντας σαν προέκταση της Διακλαδικής Στοχοποίησης.
Σε αυτή την προσπάθεια, αρωγός στο έργο του είναι, η δυνατότητα προσβολής στόχων σε βάθος, με μέσα που διαθέτουν σήμερα οι χερσαίες δυνάμεις, συμπληρωματικά και εναλλακτικά των παραδοσιακών μέσων (πυροβόλα και αεροσκάφη), όπως Πύραυλοι, Επιθετικά Ελικόπτερα (ΕΕ/Π) αλλά και συντονισμένες Πληροφοριακές Επιχειρήσεις.
Ο αριθμός και η πολυπλοκότητα των παραπάνω επιλογών, δημιουργεί επιπλέον απαιτήσεις, εφαρμογής διαδικασιών συντονισμού και ενοποίησης των προσπαθειών. Οι διαδικασίες αυτές, περιλαμβάνουν, από τη συγκέντρωση πληροφοριών στόχων η καταστροφή των οποίων είναι καθοριστικής σημασίας για την έκβαση των μελλοντικών επιχειρήσεων, την εκπόνηση σχεδίων προσβολής τους, τον καθορισμό των μέσων για την επίτευξη των προσβολών, μέχρι και την παραπλάνηση της πληροφορικής υποδομής του αντιπάλου.
Με τις ενέργειες του ΕΘΚΕΠΙΧ και τη χρήση του απαραίτητου λογισμικού (JTS), το Διακλαδικό Κέντρο Στοχοποίησης ήταν σε θέση να προσβάλει τους λεγόμενους Χρονικά Ευαίσθητους Στόχους. Τέτοιοι στόχοι είναι συγκεντρώσεις στρατευμάτων, αποβατικές δυνάμεις κτλ.
Είναι στόχος που απαιτεί, την άμεση αντίδραση, καθώς θέτει (ή σύντομα θα θέσει) κίνδυνο στις φίλιες δυνάμεις, ή αποτελεί υψηλής αξίας μη στατικό στόχο ευκαιρίας, η προσβολή του οποίου, είναι τέτοιας προτεραιότητας που δικαιολογεί άμεση ενέργεια, προκειμένου να υποστηριχθούν οι ΑΝΣΚ της επιχείρησης. Παραδείγματα τέτοιων στόχων είναι οι ΠΕΠ, Κινητοί ΣΔ, Α/Α εκτοξευτές Κ/Β, ειδικές δυνάμεις, ΕΔ, προηγούμενα μη στοχοποιημένες γέφυρες που τις διέρχονται δυνάμεις που μας απειλούν, ηγεσία του αντιπάλου κλπ.
Πρόκειται για ιδιαίτερη κατηγορία απρόοπτων στόχων, έναντι των οποίων, απαιτείται να εκδηλωθεί άμεση ενέργεια για την προσβολή τους. Λόγω έλλειψης χρόνου, δεν είναι δυνατή η εκδήλωση, σε όλη την έκταση τους, των ενεργειών της Στοχοποίησης, συνεπώς, διεξάγεται μια συντετμημένη διαδικασία Στοχοποίησης. Εκεί ακριβώς η ταχύτητα της πληροφορίας είναι κομβικό σημείο.
Πέρα των στόχων σε στρατηγικό επίπεδο, που προσβάλλονται αποκλειστικά μέσω της Διακλαδικής Στοχοποίησης, στόχοι επιχειρησιακού και τακτικού επιπέδου, είναι δυνατό να προσβληθούν με μέσα οργανικά ή διατιθέμενα στη Στρατιά στους Μείζονες Επιχειρησιακούς Σχηματισμούς (ΜΕΣ), και στην 13η ΔΕΕ.
Ανάλογες διαδικασίες με την Στοχοποίηση εκτελούνται στα Κέντρα επιχειρήσεων (ΚΕΠΙΧ), τα Κέντρα Συντονισμού Πυρών Υποστηρίξεως (ΚΣΠΥ) και τα Κέντρα Συντονισμού Επιχειρήσεων Ηλεκτρονικού Πολέμου και Επιτήρησης (ΚΣΕΗΠΕΠ) των Μειζόνων Σχηματισμών.
Από τον καιρό της ειρήνης η Διεύθυνση Διακλαδικών Στρατιωτικών Πληροφοριών του ΓΕΕΘΑ έχει έτοιμες τις λεγόμενες λίστες με τους στόχους στοχοποίησης.
Κομβικό ρόλο διαδραματίζουν τα μέσα συλλογής πληροφοριών όπως είναι τα UAV του ΕΣ και της ΠΑ καθώς και μέσω του Δορυφορικού Σταθμού Τανάγρας. Η στοχοποίηση λαμβάνει χώρα και με άλλα μέσα όπως ραδιογωνιόμετρα των ταγμάτων ηλεκτρονικού πολέμου όπου εντοπίζουν τις πηγές ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας.
Η Στοχοποίηση περιλαμβάνει τις παρακάτω φάσεις και βήματα :
(1) Απόφαση
(2) Εντοπισμός (Προσδιορισμός και Παρακολούθηση)
(3) Προσβολή
(4) Εκτίμηση ‘
Μέσα εκπομπής πυρών
Τα πυροβόλα και οι Πολλαπλοί Εκτοξευτές Πυραύλων (ΠΕΠ) του Πυροβολικού Μάχης είναι συστήματα με περιορισμένα βεληνεκή τα οποία παρέχουν σχεδόν άμεσους χρόνους ανταπόκρισης, 24ωρη διαθεσιμότητα, κάτω από όλες τις καιρικές συνθήκες.
Επιπροσθέτως, οι πύραυλοι ATACMS (Army Tactical Missile System) των οποίων η ακρίβεια και η διαθεσιμότητα κάτω από όλες τις καιρικές συνθήκες, σε συνδυασμό με το μεγάλο βεληνεκές και τον ταχύ χρόνο ανταπόκρισης, τους καθιστούν ένα πολύ αποτελεσματικό σύστημα. Ωστόσο επειδή ο πύραυλος δεν είναι δυνατόν να αλλάξει σημείο τελικής διάρρηξης (παρά τη δυνατότητα διόρθωσης της πορείας του) δεν ενδείκνυται να χρησιμοποιηθεί εναντίον κινητών στόχων.
Τρίτον, τα επιθετικά ελικόπτερα, έχουν τη δυνατότητα αναζήτησης των στόχων και προσβολής τους με μεγάλη ακρίβεια. Χρησιμοποιούν πυρομαχικά με σχετικά μικρή εμβέλεια, πράγμα που περιορίζει τις δυνατότητές τους αν επεκταθεί ο χρόνος πτήσεως ή απαιτηθεί να ερευνήσουν για το στόχο. Έχουν δυνατότητες προσβολών ημέρα και νύκτα αλλά είναι τρωτά στην τακτική αεράμυνα του αντίπαλου λόγω του σχετικά χαμηλού ύψους πτήσης και της σχετικά χαμηλής ταχύτητας πτήσης. Ωστόσο, λόγω της δυνατότητας βραδείας και χαμηλού ύψους πτήσης τα ελικόπτερα έχουν τη δυνατότητα συχνά να επιχειρούν κάτω από δυσμενέστερες καιρικές συνθήκες.
Επίσης, η συνεισφορά των Μονάδων Ειδικών Επιχειρήσεων, συνίσταται σε ειδική επιτήρηση και αναγνώριση η οποία συμπληρώνει τα άλλα μέσα, και συστήματα πληροφοριών. Αν απαιτηθεί, οι ειδικές δυνάμεις, μπορεί να υιοθετήσουν άμεσες επιθετικές ενέργειες όπως καταδρομή, ενέδρα, τοποθέτηση εκρηκτικών και τερματική καθοδήγηση για πυρομαχικά ακριβείας.
Οι Αισθητήρες . Τα Μη Επανδρωμένα Αεροσκάφη ΜΕΑ – Unmanned Vehicle- UAVs, έχουν πολλά από τα πλεονεκτήματα των επανδρωμένων πλατφόρμων αισθητήρων, χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές. Αυτό τα κάνει ένα εξαιρετικό μέσο επιτήρησης, ισχυρά οργανωμένων αμυντικά περιοχών. Έχουν τη δυνατότητα, μακρού χρόνου πτήσεως, αλλαγή εν πτήση της αποστολής αν απαιτηθεί, και να παρέχουν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο. Οι δυνατότητες των ΜΕΑ είναι δυνατόν να περιορισθούν λόγω αντίξοων καιρικών συνθηκών.
Οι δορυφορικοί αισθητήρες παρέχουν μακροπρόθεσμη και ευρείας περιοχής επιτήρηση, με εξαιρετική διακριτικότητα και ελάχιστη τρωτότητα στις ενέργειες του αντιπάλου. Ανάλογα με τη τροχιά του δορυφόρου και τη θέση του, μπορεί να υπάρξουν κενά στις περιόδους επιτήρησης και είναι δυνατόν να υπάρξουν προβλήματα σε μια νέα περιοχή επιτήρησης. Λόγω της φύσης τους, τα προγράμματα δορυφορικής κάλυψης, είναι προβλέψιμα, και ο αντίπαλος είναι δυνατόν να ρυθμίσει τις δραστηριότητες για να αποφύγει την αναζήτηση. Επίσης, οι πληροφορίες από δορυφορικά μέσα είναι δυνατό να μη μπορέσουν να καλύψουν τους ΧΕΣ.
Οι αισθητήρες ηλεκτρονικού πολέμου, με δυνατότητες υποκλοπών ραδιοεντοπιστών αλλά και προσβολών του εχθρικού Η/Μ φάσματος
Τέλος, τα μέσα εντοπισμού στόχων, όπως Ραντάρ αντιπυροβολικού καθώς και συσκευές ήχου-λάμψης, με δυνατότητα εντοπισμού στόχων και συγκεκριμένα μέσων πυρός καμπύλης τροχιάς.
Από πλευράς ΠΝ και ΠΑ τα μέσα προσβολής είναι τα ειδικά πυρομαχικά ακριβείας όπως τα βλήματα SCALP ενώ το ΠΝ ενδεχομένως να αποκτήσει τέτοια μέσα προσβολής με τα βλήματα SCALP NAVAL. Γι αυτό και επιβάλλεται τα Mirage 2000-5 Mk2 να έχουν τις βέλτιστες διαθεσιμότητες.
Η Τουρκία είναι γεγονός πως έχει κάνει μεγάλα άλματα στα θέματα στοχοποίησης ενώ η εμπειρία των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων από τις προσβολές στη Συρία είναι ιδιαίτερα σημαντική. Σταδιακά έχει αποκτήσει πολύ σημαντικά οπλικά συστήματα όπως η μεγάλη γκάμα των UAV σε συνδυασμό με βλήματα ακριβείας (SOM) και μεγάλη ενίσχυση του πυραυλικού πυροβολικού.
Ως εκ τούτων, είναι πολύ σημαντικό πως όλα τα παραπάνω πρέπει να προβληματίσουν πολύ σοβαρά την ελληνική πολιτική ηγεσία η οποία πρέπει να δώσει μεγάλη βαρύτητα σε πλατφόρμες ISR, βλήματα ακριβείας μακράς ακτίνας, στρατηγικά όπλα και τέλος συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και ασφαλώς συστήματα επικοινωνιών – διοίκησης και ελέγχου.
